Argumentacyjna wypowiedź na temat wspólnych motywów w lekturach „Lalka”, „Zbrodnia i kara” oraz fragmentach „Potopu”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.04.2025 o 21:57

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 9.04.2025 o 14:15

Literatura klasyczna często podejmuje uniwersalne tematy, które przemawiają do czytelników niezależnie od epoki, w której zostały napisane. Trzy takie dzieła – "Lalka" Bolesława Prusa, "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego oraz "Potop" Henryka Sienkiewicza – różnią się pod względem fabuły, kontekstu historycznego i stylu, lecz łączy je zestaw fundamentalnych tematów, które są istotne dla refleksji o ludzkiej naturze, moralności oraz społeczeństwie.

Pierwszym wspólnym tematem, który łączy te trzy lektury, jest motyw dążenia jednostki do poprawy swojego losu. W "Lalce" Wokulski, człowiek o niezwykłej ambicji i determinacji, stara się zdobyć zarówno wysoką pozycję społeczną, jak i miłość Izabeli Łęckiej. Przez całe życie dąży do osiągnięcia celu, wierząc, że bogactwo i prestiż otworzą mu drzwi do szczęścia. Podobnie, w "Zbrodni i karze" Rodion Raskolnikow pragnie ulepszyć swój byt, zarówno materialnie, jak i duchowo, poprzez realizację idei "wyjątkowej jednostki" i zbrodni, która według niego ma przynieść pozytywne zmiany. Jednak jego działania prowadzą go na skraj moralnego upadku. "Potop" przedstawia z kolei Kmicica, młodzieńca, który z początku jest impulsywnym i nieodpowiedzialnym, ale w miarę rozwoju fabuły pragnie odkupić swoje winy i odnaleźć swoje miejsce w społeczeństwie jako prawy i honorowy człowiek. Wszystkie trzy postacie dążą do poprawy swojego losu, ciasno zmagając się z wewnętrznymi i zewnętrznymi przeciwnościami.

Motyw moralnego wyboru to kolejny wspólny temat pojawiający się w tych dziełach. Wokulski, skoncentrowany na osiągnięciu swoich celów, często zmuszony jest balansować między osobistymi pragnieniami a etycznymi imperatywami. Jego dylematy moralne odsłaniają wewnętrzne napięcia i konflikt pomiędzy wartościami a egoizmem. W "Zbrodni i karze" wewnętrzny konflikt Raskolnikowa jest szczególnie intensywny. Jego decyzja o dokonaniu zbrodni i późniejsze zmagania z sumieniem stanowią dramatyczną ilustrację walki dobra ze złem w duszy człowieka. Kmicic z "Potopu" zmaga się z własnym sumieniem popełniając czyny, które z czasem zaczyna postrzegać jako niegodne i haniebne. Jego dążenie do moralnej odnowy i odkupienia symbolizuje odwieczną walkę człowieka o zachowanie honoru i godności.

Motyw patriotyzmu i jego różnorodne przejawy to kolejny punkt wspólny tych utworów. Choć "Lalka" skupia się na jednostkowych aspiracjach Wokulskiego, Prus również kreśli obraz społeczeństwa polskiego pod zaborami, wskazując na potrzebę społecznej jedności i działania na rzecz odrodzenia narodowego. "Zbrodnia i kara" z kolei, choć mocniej skoncentrowana na indywidualnym losie protagonisty, nie jest oderwana od kontekstu społecznego w Rosji carskiej, ukazując napięcia, które wpływają na losy pojedynczych jednostek. "Potop" przedstawia natomiast jednoznacznie patriotyczne przesłanie, gdzie obrona ojczyzny i walka o jej niepodległość są kluczowe dla bohaterów i narracji. Kmicic, mimo osobistych wad, jest przykładem bohatera, który dojrzewa do pełnej świadomości narodowej, stając się symbolem walki o kraj.

Ostatnim wspólnym tematem jest wpływ społeczeństwa na losy jednostki. W "Lalce" społeczeństwo warszawskie ze swoją warstwowością, moralnością i konwenansami wywiera silny wpływ na Wokulskiego, determinując jego działania i decyzje. W "Zbrodni i karze" Rosja XIX wieku z całą swoją złożonością społeczną, biedą i niesprawiedliwością staje się nie tylko tłem, ale i współuczestnikiem dramatu Raskolnikowa. "Potop" z kolei prezentuje szereg zależności społecznych i politycznych, które wpływają na losy kraju i bohaterów. Kmicic, choć początkowo działa impulsywnie, z czasem musi nauczyć się, jak jego losy splatają się z losem ojczyzny i społeczeństwa, w którym żyje.

Podsumowując, choć "Lalka", "Zbrodnia i kara" oraz "Potop" są różnorodne pod względem fabularnym i stylistycznym, łączą je uniwersalne tematy związane z dążeniem do lepszego losu, moralnymi wyborami, patriotyzmem oraz wpływem społeczeństwa na indywidualne losy. Te wspólne wątki świadczą o głębokiej inteligencji autorów i ich zdolności do eksploracji fundamentalnych aspektów ludzkiej egzystencji, tworząc dzieła, które pozostają istotne i poruszające również współcześnie.