Cena bycia idealistą: refleksje na podstawie "Dziadów" Mickiewicza i "Lalki" Prusa

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.06.2024 o 11:31

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 13.06.2024 o 20:23

Cena bycia idealistą to temat, który wielokrotnie przewija się w literaturze, szczególnie w dziełach związanych z epoką romantyzmu i pozytywizmu. Analizując „Dziady część III” Adama Mickiewicza oraz „Lalkę” Bolesława Prusa, można dostrzec, że zarówno w literaturze polskiego romantyzmu, jak i pozytywizmu, postacie oddane swoim ideałom płacą wysoką cenę za realizację swoich marzeń i przekonań. Zastanawiające jest, jak różne są te ceny i jakie konsekwencje niesie za sobą bycie idealistą w różnych kontekstach społecznych i historycznych.

W „Dziadach część III” główny bohater, Konrad, jest człowiekiem namiętności i głębokiej wiary w swoje idee. Jego idealiśm wyraża się w miłości do ojczyzny i niezgodzie na niewolę narodu. Konrad w Wielkiej Improwizacji wygłasza pełen emocji monolog, w którym przeciwstawia się Bogu, oskarżając go o niesprawiedliwość. Chce za wszelką cenę ocalić swój naród, co prowadzi go do apostrofy "Nazywam się Milijon, bo za milijony kocham i cierpię katusze." Konsekwencją jego idealizmu jest odrzucenie Bożego planu, co skutkuje osamotnieniem i wewnętrznym rozdarciem. Jego cena za idealizm to duchowa samotność i brak zrozumienia w świecie pełnym cierpienia i niesprawiedliwości. Konrad staje przed wyborem: walczyć samotnie z trudnościami czy poddać się rzeczywistości, której nie akceptuje.

Podobnie, w „Lalce” Bolesława Prusa, Stanisław Wokulski jest idealistą, który swoje życie podporządkowuje miłości do Izabeli Łęckiej i pragnieniu społecznego awansu. Wokulski to postać o złożonej osobowości, w której konflikty wewnętrzne i nierealistyczne marzenia o miłości i lepsze społeczeństwo prowadzą do jego zguby. Wokulski inwestuje swój majątek i energię w poprawę statusu społecznego, pragnąć w ten sposób zdobyć serce Izabeli. Cena jego idealizmu jest wysoka: finansowe straty, zdrada ze strony ukochanej i ostateczna alienacja od społeczeństwa. Hiszpańska scena miłości, w której Wokulski próbuje ratować materialną i emocjonalną ruinę, pokazuje, jak daleko może pójść człowiek kierujący się nierealnymi marzeniami i ideami. Wokulski, podobnie jak Konrad, odczuwa rozczarowanie życiem, które nie spełnia jego wyskrobanych ideałów.

W kontekście historycznym zarówno Mickiewicz, jak i Prus mają wiele do powiedzenia na temat społeczeństwa, w którym żyją. Mickiewicz pisał w czasach narodowego niewoli, kiedy to polski naród borykał się z zaborami. Idealizm Konrada jest odpowiedzią na desperackie pragnienie wolności. Wokulski, natomiast, działa w dobie gwałtownych zmian społecznych i ekonomicznych po powstaniu styczniowym 1863 roku. Jego idealizm jest próbą odnalezienia swojego miejsca w nowym porządku świata, gdzie wartość człowieka mierzy się nie tylko działalnością patriotyczną, ale także osiągnięciami gospodarczymi.

Odwołując się do kontekstu filozoficznego, można zauważyć, że idealizm Konrada można zestawić z klasycznym egzystencjalizmem, gdzie człowiek boryka się z poczuciem absurdu i poszukiwaniem sensu w świecie pełnym cierpienia. Kierkegaard postrzegał te zmagania jako nieunikniony element ludzkiej egzystencji, w której człowiek jest zmuszony do indywidualnego wyboru i przyjęcia odpowiedzialności za swoje czyny. Wokulski natomiast może być interpretowany w kontekście pozytywistycznym, gdzie ideały postępu i rozwoju społecznego często kolidują z realiami ludzkich ambicji i pragnień. Wokulski jest przykładem człowieka, który pragnąc realizować ideały pozytywizmu, napotyka na bariery, które są zarówno zewnętrzne (społeczeństwo) jak i wewnętrzne (uczucia).

Cena bycia idealistą w obu przypadkach jest wysoka i prowadzi do dramatycznych konsekwencji. Konrad kończy jako samotna, rozgoryczona jednostka, skazana na duchowe cierpienie, natomiast Wokulski jest człowiekiem rozczarowanym, alienowanym i w końcu samotnym w świecie, który nie dostosowuje się do jego ideałów. Obaj bohaterowie ukazują, jak różnorodne mogą być losy idealistów w zależności od kontekstu historycznego, społecznego i filozoficznego, w jakim się znajdują.

Cena bycia idealistą to nie tylko osobiste cierpienie, ale również głębokie przemyślenia nad kondycją ludzkiej egzystencji. Zarówno Mickiewicz w „Dziadach część III” jak i Prus w „Lalce” ukazują, że idealizm jest nieodłącznym elementem ludzkiego życia, ale jego realizacja często wymaga ofiar, które mogą być trudne do uniesienia.