Stanisław Wokulski - romantyk czy pozytywista? „Lalka” B. Prusa

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.05.2024 o 10:18

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 27.05.2024 o 10:08

„Lalka” Bolesława Prusa to jedna z najważniejszych powieści polskiego pozytywizmu. Publikacja miała miejsce w latach 1877-1879 w „Kurierze codziennym” i szybko zyskała miano klasyki realizmu. Utwór ten nie tylko opisuje życie Warszawy i jej mieszkańców w XIX wieku, ale także ukazuje wielowymiarowość społeczeństwa tamtego okresu. „Lalka” to powieść złożona, rozgrywająca się na trzech podstawowych płaszczyznach kompozycyjno-tematycznych: społecznej, politycznej i psychologicznej. Jednym z najbardziej intrygujących bohaterów tej powieści jest Stanisław Wokulski, którego osobowość i postawy stawiają pytanie: czy jest romantykiem, czy pozytywistą?

Stanisław Wokulski jest postacią wielowymiarową i pełną sprzeczności. Z jednej strony to przedsiębiorczy kupiec i właściciel dwóch sklepów, który dorobił się majątku dzięki ciężkiej pracy, samozaparciu i wytrwałości. Z drugiej strony, posiada on cechy typowe dla romantyków, takie jak silne uczucia patriotyczne i idealizacja miłości. W młodości Wokulski dorabiał w winiarni u Hopfera, jednocześnie kształcąc się samodzielnie, pomimo sprzeciwu ojca. Przeszedł trudną drogę do wykształcenia, ukończył Szkołę Przygotowawczą, a następnie dostał się do Szkoły Głównej. Jego życie uległo diametralnej zmianie w czasie powstania styczniowego, gdy to, pod wpływem romantycznych ideałów, zaangażował się w walkę. Konsekwencją tego wyboru było zesłanie na Syberię, gdzie kontynuował naukę i zyskał wiele wyróżnień dzięki kontaktom z uczonymi.

Cechy romantyczne Wokulskiego ujawniają się nie tylko poprzez udział w powstaniu, ale także przez jego silne uczucia i wewnętrzne konflikty. Miłość do Izabeli Łęckiej staje się głównym motorem jego działań. Dla niej wchodzi w świat arystokracji, pomimo wiedzy o jej chłodzie i wyrachowaniu. Ta miłość napędza go, ale jednocześnie prowadzi do głębokiego rozdwojenia wewnętrznego, rozdierając równowagę między dawnymi ideałami a nowymi realiami. Ostatecznie jego uczucia do Izabeli kończą się tragicznie – Wokulski pogrąża się w depresji i podejmuje próby samobójcze, co skłania go do ostatecznej decyzji o wyjeździe i zniknięciu z życia społecznego.

Jednak równocześnie z silnym romantycznym rysunkiem Wokulski jest postacią wybitnie pozytywistyczną. Jego przedsiębiorczość i sukcesy w handlu są nie do przecenienia. Wokulski to człowiek o dużych ambicjach naukowych i technicznych. Przejawia się to poprzez jego filantropię i działanie na rzecz społeczności. Popiera ideologię pracy u podstaw i pracy organicznej, wspiera rozwój nauki, szczególnie poprzez współpracę z profesorem Geistem. Jego działania mają na celu faktyczną poprawę bytu ludzi, a nie jedynie pragnienie prestiżu.

Jednakże Wokulski to postać również pełna sprzeczności. Łączy w sobie cechy indywidualisty i społecznika, idealisty i realisty, sentymentalisty i biznesmena. Te wewnętrzne napięcia i nieumiejętność pogodzenia sprzecznych cech prowadzą go do osobistego dramatu. Jego zachowania i postawy są wynikiem dorastania w czasach przesilenia między romantyzmem a pozytywizmem. Wokulski jest świadkiem rozpadającego się feudalizmu i wkraczającego kapitalizmu, co jeszcze bardziej potęguje jego poczucie osamotnienia i alienacji społecznej. Jego wartości i zasady nie przystają do nowej epoki, co sprawia, że nie potrafi odnaleźć się w kapitalistycznym środowisku.

Relacje Wokulskiego z Izabelą Łęcką są kolejnym aspektem, który ukazuje jego dualizm. Jego miłość do Izabeli jest jednym z najważniejszych motorów jego działań, ale także jednym z głównych źródeł jego cierpienia. Izabela nie jest zdolna do docenienia uczuć Wokulskiego i wykorzystuje go dla własnych celów, co pogłębia jego depresję i rozczarowanie życiem. Pomimo wszystko, Wokulski poświęca się dla niej, wydaje fortunę próbując zaimponować jej i zdobyć jej uwagę, co ostatecznie prowadzi do jego upadku.

Podsumowując, Stanisław Wokulski jest postacią, której nie można jednoznacznie sklasyfikować jako romantyka czy pozytywistę. Jego osobowość łączy w sobie cechy obu tych prądów, co czyni go postacią wyjątkową i tragiczną. Egzystencjalny konflikt między sprzecznymi wartościami prowadzi go do klęski i zagubienia w otaczającej rzeczywistości. Wielkość i oryginalność Wokulskiego wynikają ze sprzeczności, które nim miotają, czyniąc go symbolem pokolenia straconego.

W świecie zmian społecznych i czasowych przemian, Wokulski jest postacią uniwersalną i tragiczną. Jego losy pozostawiają otwarte pytania o tożsamość jako romantyka lub pozytywisty, co sprawia, że postać ta na zawsze pozostanie częścią literackiej legendy. „Lalka” Prusa, dzięki wielowymiarowości Wokulskiego, kontynuuje fascynować kolejne pokolenia czytelników.