Człowiek i jego zmagania z przeznaczeniem. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Odysei Homera. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.06.2024 o 18:07

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 24.06.2024 o 17:14

---

I. Wstęp

---

II. Rozwinięcie

„Odyseja” Homera to epopeja opowiadająca o losach Odyseusza, króla Itaki, który po zakończeniu wojny trojańskiej pragnie wrócić do swojego domu. Odyseusz jest przedstawiany jako bohater o wielu zaletach: mądrości, sprycie i odwadze. Jego długotrwała podróż do domu to nie tylko fizyczne zmaganie się z odległością, ale przede wszystkim walka z przeciwnościami losu, które są wynikiem gniewu bogów.

Jednym z kluczowych momentów w tej podróży jest spotkanie z cyklopem Polifemem. Odyseusz wraz ze swoją załogą trafia do jaskini Polifema, gdzie zostają uwięzieni. Bohater używa swojego sprytu, aby oślepić cyklopa i uciec. Jednak to wydarzenie wywołuje gniew Posejdona, boga mórz i ojca Polifema. Gniew Posejdona staje się głównym źródłem nieprzerwanych przeszkód, które spotykają Odyseusza podczas jego powrotu do Itaki. Posejdon, będący symbolem nieokiełznanej siły natury i przeznaczenia, uporczywie utrudnia drogę Odyseuszowi, mimo jego nieustępliwości i heroicznych wysiłków.

Kolejne przeszkody, które napotyka Odyseusz, to między innymi syreny, których śpiew zwodzi i zagraża żeglarzom. Odyseusz wykazuje się sprytem i każe swoim ludziom zatkać uszy woskiem, a siebie samego przywiązać do masztu, aby usłyszeć ich śpiew bez ulegania pokusie. Następnie spotkanie z czarodziejką Kirke, która przemienia jego załogę w świnie, stawia przed nim kolejne wyzwanie. Dzięki swojej determinacji i pomocy bogów (m.in. Hermesa) Odyseusz zdoła uwolnić swoich towarzyszy.

Inne przeszkody, takie jak przeprawa między Scyllą a Charybdą oraz pobyt u nimfy Kalipso, która pragnie go zatrzymać na swojej wyspie, również ilustrują ciągłą walkę Odyseusza z trudnościami narzucanymi przez przeznaczenie. Odyseusz nie poddaje się jednak, mimo że często jego los wydaje się nieunikniony. Jego postawa wobec przeznaczenia jest pełna determinacji i niezmordowanej woli powrotu do domu. Odyseusz heroicznie stara się pokonać przeszkody, a jego cnoty, takie jak odwaga i spryt, będące esencją prawdziwego herosa, pomagają mu przetrwać.

Porównanie z losem rodu Labdakidów – kontekst „Antygony” i „Króla Edypa” Sofoklesa

Los rodu Labdakidów, którego historia jest opisana w tragediach Sofoklesa, stanowi inny wyraz walki człowieka z przeznaczeniem. Przekleństwo ciążące nad rodem to skutek klątw bogów, które determinują losy jego członków. Przesłanie tych tragedii mocno eksponuje nieuchronność przeznaczenia i jego destrukcyjny wpływ na życie bohaterów.

W „Królu Edypie” poznajemy historię Edypa, którego losy od początku są zaplątane w sieć przeznaczenia. Wyrocznia przepowiada, że zabije on swojego ojca i poślubi własną matkę. W akcie desperackiej próby uniknięcia tego losu, jego rodzice postanawiają porzucić go w górach, mając nadzieję, że w ten sposób uda się zmienić nieuniknione. Jednak Edyp, nieświadom swojego pochodzenia, zabija Laiosa (swojego ojca) i poślubia Jokastę (swoją matkę), spełniając tym samym przepowiednię. Ostateczne odkrycie prawdy przez Edypa prowadzi do jego samookaleczenia i wygnania – karę za niewiedzę i nieświadome zbrodnie, które były mu z góry przeznaczone.

Historia Antygony, córki Edypa, kontynuuje motyw fatum nad rodem Labdakidów. Konflikt Antygony z królem Kreonem, wynikający z jej decyzji o pochowaniu brata Polyneikesa wbrew zakazowi, ukazuje jej przywiązanie do tradycji rodzinnych i boskich praw. Antygona stoi przed dylematem moralnym: wybrać miłość i lojalność wobec rodziny czy posłuszeństwo wobec władzy. Jej decyzja o pochowaniu brata prowadzi do jej aresztowania i ostatecznie do samobójstwa. Ostatecznie to samobójstwo Antygony wywołuje falę tragicznych wydarzeń, które kończą się śmiercią kolejnych członków rodziny Kreona.

Analiza podobieństw i różnic w walce z przeznaczeniem

Porównując losy Odyseusza oraz rodów Labdakidów, dostrzegamy różnice w podejściu do przeznaczenia. W przypadku Edypa i Antygony przeznaczenie wydaje się nieuchronne i niezmienne, a ich życie jest tragicznym odzwierciedleniem klątw bogów. Edyp stara się uciec od przeznaczenia, ale jego los jest przesądzony. Z kolei Antygona, mimo świadomego sprzeciwu wobec władzy, nie potrafi uniknąć tragicznych skutków swojej decyzji.

Z drugiej strony Odyseusz, choć również zmaga się z losem i bogami, podejmuje nieustanne próby przetrwania i powrotu do domu. Jego zmagania są pełne nadziei i determinacji. W „Odysei” widzimy, że mimo gniewu bogów i wielu przeciwnych przeszkód, Odyseusz nie poddaje się i dąży do celu, wykazując się heroizmem i cnotami, które pomagają mu przetrwać najtrudniejsze chwile. Jego walka z przeznaczeniem jest dynamiczna, podczas gdy losy Edypa i Antygony są bardziej statyczne i wyznaczone przez nieuchronność fatum.

Szerszy kontekst zmagań z przeznaczeniem w literaturze i kulturze antycznej

Przeznaczenie i walka z nim to tematy często spotykane w literaturze antycznej. W „Iliadzie” Homera także dostrzegamy istotną rolę przeznaczenia. Achilles, główny bohater eposu, jest świadomy swojego przeznaczenia, które prowadzi go do nieuchronnej śmierci, ale mimo to wybiera chwałę wojenną nad długim, spokojnym życiem.

Kolejnym przykładem jest „Medea” Eurypidesa, gdzie Medea, zdradzona przez męża Jazona, ukazuje brutalność i determinację w dążeniu do sprawiedliwości i zemsty, która zdaje się wynikać z jej przeznaczenia jako postaci tragiczną.

Filozoficzne interpretacje przeznaczenia w starożytnej kulturze również zasługują na uwagę. Stoikowie, na przykład, wierzyli w determinację losu i uważali, że człowiek powinien zaakceptować przeznaczenie jako część wewnętrznego porządku wszechświata. Epikurejczycy, z kolei, bardziej skupiali się na osiągnięciu ataraksji, czyli wewnętrznego spokoju, przez zrozumienie naturalnych przyczyn zdarzeń i unikanie zbędnych cierpień.

---

III. Zakończenie

Walka z przeznaczeniem jest nieodłączną częścią ludzkiej natury, a jej przedstawienie w literaturze antycznej uczy nas o niezmienności losu, ale także o wartości heroicznej determinacji i cnotach ludzkich. Tematy te są aktualne również dzisiaj, gdyż współczesne problemy i wyzwania często przypominają antyczne zmagania z losem.

---

IV. Bibliografia