Apokaliptyczna wizja Sądu Ostatecznego jako motyw literacki. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Apokalipsy św. Jana. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.06.2024 o 15:48

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 25.06.2024 o 15:31

---

Sąd Ostateczny to jeden z najważniejszych motywów religijnych w tradycjach monoteistycznych, zwłaszcza w chrześcijaństwie i judaizmie. To wydarzenie, które ma zakończyć historię ludzkości, niezaprzeczalnie absorbuje wyobraźnię ludzi od wieków i inspiruje liczne utwory literackie. Sąd Ostateczny to nie tylko zapowiedź zakończenia znanego nam świata, ale także moment przejścia do nowego etapu istnienia. Dla chrześcijan to chwila, kiedy Chrystus powróci, aby sądzić żywych i umarłych, oddzielając sprawiedliwych od grzesznych.

W kulturze zachodniej motyw Sądu Ostatecznego pełni rolę kosmicznego epilogu istnienia, symbolizującego zakończenie jednego i rozpoczęcie nowego rozdziału w historii wszechświata. Jednocześnie jest to motyw niezwykle bogaty w symbolikę, stosowany jako narzędzie do refleksji nad moralnością, odpowiedzialnością i nadzieją na odkupienie.

Celem poniższej rozprawki jest szczegółowe omówienie motywu Sądu Ostatecznego na podstawie wybranych fragmentów Apokalipsy św. Jana oraz analizy tego motywu w literaturze, na przykładzie "Nie-Boskiej komedii" Zygmunta Krasińskiego oraz wiersza Zbigniewa Herberta "U wrót doliny". Postaram się także zrozumieć, w jaki sposób kontekst historyczny i kulturowy wpływa na interpretację tego motywu.

Apokalipsa św. Jana

Sąd Ostateczny w Apokalipsie św. Jana jest przedstawiony jako moment ponownego przyjścia Chrystusa, zwany paruzją. Księga opisuje dramatyczne wydarzenia, począwszy od otwarcia siedmiu pieczęci, przez trąby, aż po siedem plag. W końcowych rozdziałach widzimy nową Jerozolimę, która zstępuje z nieba, oraz ostateczne starcie między siłami dobra i zła. Jezus Chrystus powraca jako sędzia, oddzielając grzesznych od sprawiedliwych. Sąd ten ma charakter kosmiczny, obejmujący całe stworzenie.

Symbolika Sądu Ostatecznego w Apokalipsie jest głęboko zakorzeniona w koncepcjach przejścia między końcem jednego a początkiem nowego świata. Można dostrzec silny dualizm: stare i nowe, grzeszne i sprawiedliwe, doczesne i wieczne. Wizje te mają na celu nie tylko zastraszenie wierzących, ale przede wszystkim mają stanowić przypomnienie o moralnych zobowiązaniach i obietnicy wiecznego zbawienia dla tych, którzy wytrwają w wierze.

"Nie-Boska komedia" Zygmunta Krasińskiego

W "Nie-Boskiej komedii" rewolucja jest ukazana jako moment o apokaliptycznym znaczeniu, będący końcem starego porządku. Główny bohater, hrabia Henryk, staje w obliczu śmierci starego świata, symbolizowanego przez rewolucję społeczną. W ostatnich scenach dramatu pojawia się postać Galilejczyka, która w oczach Henryka jest zapowiedzią Sądu Ostatecznego.

Apokaliptyczne elementy w tym dziele można porównać do wizji św. Jana. Rewolucja w utworze Krasińskiego nosi znamiona Armagedonu, miejsca ostatecznego starcia. Jest to również końcowy akt starego świata i zapowiedź nowego, nieznanego porządku. Symbolika końca i początku jest tu wyraźna, zarówno w kontekście religijnym, jak i socjopolitycznym.

"U wrót doliny" Zbigniewa Herberta

Wiersz "U wrót doliny" nawiązuje do doliny Jozafata, która według tradycji biblijnej ma być miejscem Sądu Ostatecznego. Tytuł wiersza już na wstępie przygotowuje czytelnika na konfrontację z motywem eschatologicznym. Autor opisuje ostatnie chwile przed Sądem, kiedy ludzkość znajduje się na granicy dwóch światów: doczesnego i wiecznego.

Symbolika wiersza jest bogata i poruszająca. Anioły odbierają ludziom resztki dawnego świata, co może symbolizować ostateczne odcięcie się od doczesnych doświadczeń i przygotowanie na wieczne życie. Wiersz pełen jest obrazów, które można znaleźć również w Apokalipsie św. Jana: dolina, anioły, ostateczne oddzielenie.

Motyw Sądu Ostatecznego w tym utworze jest więc zgodny z biblijną wizją: następuje ostateczny podział, po którym następuje nowy, lepszy świat. Herbert, podobnie jak św. Jan, korzysta z bogatej symboliki, aby ukazać kosmiczny i transcendentny charakter tego wydarzenia.

Wnioski końcowe

Sąd Ostateczny jako literacki motyw pełni rolę transcendentnego zakończenia, kreując scenariusz ostatecznego tryumfu dobra nad złem. Jest to również moment refleksji nad moralnością, odpowiedzialnością i nadzieją na odkupienie, co czyni ten motyw niezwykle uniwersalnym i wiecznie aktualnym.

Wnioski te można również wzbogacić poprzez kontemplację tryptyku Hansa Memlinga "Sąd Ostateczny", który ukazuje ikonografię potwierdzającą literackie przedstawienia tego motywu. Łącząc różne formy sztuki, literaturę i malarstwo, można uzyskać głębsze zrozumienie i szerszą perspektywę na temat Sądu Ostatecznego.

Motyw ten, obecny od wieków w kulturze, nadal inspiruje i zmusza do refleksji nad kondycją ludzką, końcem czasów i nadzieją na nowy, lepszy świat. To sprawia, że Sąd Ostateczny jako motyw literacki jest jednym z najważniejszych i najbardziej porywających tematów zarówno w literaturze, jak i w innych formach twórczego wyrazu.

---