Motyw marności świata. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Koheleta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.08.2024 o 8:06

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 5.08.2024 o 7:41

I. Wstęp

W literaturze biblijnej, Księga Koheleta, znana również jako Księga Eklezjastesa, stanowi kluczowe dzieło dotyczące motywu marności. Księga ta, przypisywana królowi Salomonowi, choć niejednoznaczna co do swego prawdziwego autorstwa, jest częścią ksiąg mądrościowych Starego Testamentu i zawiera głębokie refleksje na temat ludzkiego życia, sensu istnienia oraz nieuchronności śmierci. Innym ważnym dziełem, które odnosi się do przemijalności, jest wiersz ks. Jana Twardowskiego "Śpieszmy się kochać ludzi," który wprowadza współczesną, chrześcijańską perspektywę na temat ulotności życia.

Głównym celem niniejszej pracy jest ukazanie, że motyw vanitas nie tylko podkreśla ulotność i kruchość doczesnych dążeń, ale także skłania do refleksji nad głębszymi wartościami i sensem istnienia. W Księdze Koheleta oraz twórczości ks. Twardowskiego marność nie jest ukazywana jedynie jako świadectwo bezsensowności życia, lecz jako fundament dla głębszej mądrości. Dzięki temu przemijalność rzeczy zyskuje bardziej pozytywny wymiar, sugerując, że za powierzchowną marnością kryje się ukryty sens i wartość.

II. Księga Koheleta

Księga Koheleta zajmuje szczególne miejsce w kanonie biblijnym jako część mądrościowych ksiąg Starego Testamentu. Przypisywana królowi Salomonowi, uznawanemu za symbol mądrości, księga ta ma na celu zwiększenie autorytetu zawartych w niej nauk. Środowisko intelektualne, w którym powstała, prawdopodobnie miało styczność z grecką filozofią, zwłaszcza z myślami sceptycznymi i stoicznymi, co wpłynęło na jej refleksyjny charakter. Księga ukazuje, jak starożytna myśl żydowska absorbuje i reinterpretuje wpływy kulturowe, tworząc wyjątkową syntezę religijno-filozoficzną.

2. Analiza fragmentów:

a. Przemijalność wszystkich aspektów istnienia: Księga Koheleta otwiera się ponurym stwierdzeniem: "Marność nad marnościami - wszystko marność" (Koh 1:2). Następnie autor rozwija tę myśl, zauważając, że "nic zgoła nowego nie ma pod słońcem" (Koh 1:9). Przemijalność charakteryzuje wszystkie aspekty ludzkiego istnienia – przyroda jest w ciągłym ruchu, a jednak nie ulega zmianie; ludzkie osiągnięcia, niezależnie od ich wielkości, z czasem zostają zapomniane; mądrość, choć pożądana, jest ulotna i często prowadzi do smutku. Przemijanie dotyczy także cykli przyrody, jak woda, która nigdy nie przestaje krążyć, stale powracając do tej samej rzeki. Pomimo kontynentalnych odkryć i technicznych postępów, człowiek nie jest w stanie uczynić trwalszego znaku na świecie.

b. Pojęcia marności (hebr. 'hebel'):

W Księdze Koheleta termin "hebel," tłumaczony jako "marność," dosłownie oznacza "wiatr," "dym" lub "para," co wskazuje na coś efemerycznego, ulotnego i nieuchwytnego. Kohelet ilustruje marność poprzez analizę różnych życiowych dążeń: folgowanie sobie w rozpuście (Koh 2:1-11), gromadzenie bogactwa (Koh 5:9-11) czy intelektualne poszukiwania (Koh 1:16-18). Każde z tych poszukiwań prowadzi autora do wniosku, że wszystkie te cele są chwilowe i niezdolne do zapewnienia trwałej satysfakcji. „Hebel” staje się symbolem wszelkich doczesnych dążeń, które, choć mogą przynosić chwilowe zadowolenie, nie mogą wypełnić głębszej pustki egzystencjalnej.

3. Uwagi na temat kondycji ludzkiej i moralności:

Księga Koheleta nie unika trudnych pytań dotyczących kondycji ludzkiej i moralności. Autor zauważa, że zarówno sprawiedliwi, jak i niesprawiedliwi spotykają taki sam los – śmierć: "Jeden los spotyka sprawiedliwego i zło czyniącego" (Koh 9:2). Sugestia, że los człowieka jest niezależny od jego moralnych dokonań, podkreśla niepoznawalność Bożych planów. Jednakże autor, pomimo tego pesymizmu, wskazuje na wiarę w sprawiedliwość Boga i zachęca do życia zgodnie z naturą oraz Bożymi wskazaniami jako receptę na radzenie sobie z marnością. Życie w zgodzie z Bogiem i cieszenie się małymi przyjemnościami staje się odpowiedzią na wszechobecną marność.

4. Pozytywne wnioski Koheleta:

Choć Koheleta często oskarżano o pesymizm, księga ta zawiera również pozytywne przesłania. Autor nawołuje do cieszenia się drobnymi przyjemnościami życia, pracą i bliskością rodziny i przyjaciół: "Niczego lepszego dla człowieka pod słońcem niż spożywać, pić i cieszyć się ze swej pracy" (Koh 8:15). Ostatecznie Kohelet sugeruje, że mimo przemijalności wszystkiego, istnieje wyższy porządek, w którym Boska sprawiedliwość ostatecznie zatryumfuje po śmierci.

III. Wiersz 'Śpieszmy się kochać ludzi' ks. Jana Twardowskiego

Wiersz ks. Jana Twardowskiego "Śpieszmy się kochać ludzi" należy do współczesnej myśli chrześcijańskiej, która kładzie nacisk na miłość, przebaczenie i ulotność ludzkiego życia. Ks. Twardowski, znany za swoje ciepłe, lecz głębokie refleksje na temat wiary i życia, zdobył ogromną popularność w Polsce. Jego twórczość, choć głęboko zakorzeniona w chrześcijaństwie, jest uniwersalna w swym przekazie o potrzebie miłości i empatii.

2. Analiza wiersza:

a. Ulotność relacji i rzeczy:

Wiersz "Śpieszmy się kochać ludzi" koncentruje się na przemijalności ludzkich relacji i rzeczy, apelując o docenianie obecnych chwil i bliskich osób. Twardowski pisze: "Śpieszmy się kochać ludzi, tak szybko odchodzą." W kontraście do Księgi Koheleta, która podkreśla przemijalność jako źródło zniechęcenia, Twardowski widzi w niej zachętę do doceniania chwilowej obecności drugiego człowieka.

b. Znaczenie miłości w życiu człowieka:

Istotnym elementem wiersza jest podkreślenie wartości miłości jako antidotum na marność i przemijalność życia. Autor mówi: "kochamy wciąż za mało i stale za późno," co wskazuje na potrzebę większego zaangażowania emocjonalnego i doceniania chwil spędzonych z bliskimi. Ulotne momenty stają się źródłem trwałej wartości i mądrości, która nakłania do działania tu i teraz. Wartość tych chwil tkwi w ich unikatowej niepowtarzalności.

3. Porównanie z Koheletem:

Księga Koheleta i wiersz ks. Twardowskiego oferują różne, lecz komplementarne perspektywy na temat marności świata. Kohelet przedstawia przemijalność jako trwałą cechę ludzkiego istnienia, która wymaga refleksji nad Bożym planem i życiem w zgodzie z naturą. Z kolei Twardowski ukazuje przemijalność jako okazję do intensywniejszego przeżywania miłości i wdzięczności za chwilową obecność bliskich.

IV. Porównanie i synteza

Księga Koheleta wydaje się pesymistyczna w swojej wizji przemijalności, ale kończy się wiarą w Boski plan i sprawiedliwość. Autor podkreśla, że doczesne życie ma sens jedynie wtedy, gdy jest przeżywane zgodnie z Boskimi wskazaniami, a drobne radości, takie jak jedzenie, picie i praca, powinny być doceniane. Z kolei ks. Twardowski oferuje bardziej optymistyczne, choć równie melancholijne spojrzenie, w którym ulotność staje się wartością, zachęcającą do miłości i bliskości.

2. Wspólne wnioski:

Obie perspektywy, choć różne w swoim podejściu, podkreślają motyw vanitas jako narzędzie do poszukiwania głębszego sensu istnienia. Uświadomienie przemijalności rzeczy doczesnych nie prowadzi jedynie do poczucia bezsensowności, ale przede wszystkim skłania do refleksji nad wartościami trwałymi, takimi jak miłość, wiara i mądrość. Motyw marności ukazuje kruchość ludzkich dążeń, ale ostatecznie wskazuje na wyższe wartości, które nadają sens ludzkiemu życiu.

V. Zakończenie

Motyw marności świata, przedstawiony w Księdze Koheleta oraz wierszu ks. Jana Twardowskiego, ukazuje, że przemijalność rzeczy doczesnych jest nieodłącznym elementem ludzkiej egzystencji. Księga Koheleta wskazuje na ukryty sens istnienia za pozorną marnością, sugerując życie zgodne z Boskimi wskazaniami oraz docenianie małych radości życiowych. Z kolei Twardowski podkreśla wartość chwilowej obecności bliskich osób i miłości jako antidotum na przemijalność.

2. Wnioski dotyczące współczesności:

Motyw vanitas pozostaje niezwykle aktualny we współczesnym świecie, pełnym pośpiechu, technologii i materialnych dążeń. Refleksja nad przemijalnością może nas skłonić do poszukiwania tego, co naprawdę trwałe i wartościowe w naszym życiu. Przemijalność może być postrzegana nie tylko jako świadectwo kruchości egzystencji, ale również jako zachęta do dzielenia się miłością, doceniania chwil spędzonych z bliskimi i poszukiwania głębszego sensu życia mimo jego ulotności.