Znaczenie schematów w życiu człowieka. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Ferdydurke Witolda Gombrowicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.07.2024 o 14:36
Rodzaj zadania: Rozprawka
Dodane: 9.07.2024 o 14:21
Streszczenie:
Praca analizuje znaczenie schematów społecznych w literaturze na przykładach "Ferdydurke" i "Moralności pani Dulskiej", ukazując konsekwencje narzucania form i gęb. Wspołczesne mec. społ. ograniczają indywidualizm.
W literaturze oraz w realnym życiu często spotykamy się z koncepcją schematów społecznych – określonych wzorców myślenia, zachowania i odczuwania, które definiują, jak jednostki postrzegają siebie nawzajem oraz jak funkcjonują w grupach. Schematy te, choć mogą dostarczać poczucia jedności i porządku, mogą również działać ograniczająco na jednostkę, uniemożliwiając pełne wyrażenie jej indywidualizmu i wolności. W tej pracy zbadamy znaczenie schematów społecznych na podstawie fragmentów "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza oraz "Moralności pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej.
Schematy społeczne to utrwalone wzorce zachowań, które kształtują życie jednostki w społeczeństwie. Gombrowicz w "Ferdydurke" wprowadza pojęcia formy i gęby, które symbolizują różne role i maski narzucane ludziom przez społeczeństwo. Natomiast Zapolska w "Moralności pani Dulskiej" ukazuje, jak schematy społeczne mogą być wykorzystane do utrzymania pozorów moralności i porządku. Te dwa teksty umożliwiają nam dogłębną analizę tego, jak różne formy schematów wpływają na życie jednostki i interakcje społeczne.
Główny korpus
Schematy w "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza
Pojęcie formy i gęby
Gombrowicz w "Ferdydurke" wprowadza kluczowe pojęcia formy i gęby, które odnosi do społecznych ról i masek narzucanych przez społeczeństwo. Forma to sztywny wzorzec, który narzuca jednostce określone zachowania i oczekiwania. Gęba, z kolei, to maska czy też sztuczna twarz, którą jednostka przybiera, aby dostosować się do wymagań otoczenia. Józio Kowalski, główny bohater powieści, jest nieustannie zmagający się z formą i gębą, próbując odnaleźć własną tożsamość i niezależność w świecie pełnym sztucznych schematów.Józio, będący trzydziestoletnim mężczyzną, zostaje nagle umieszczony przez profesora Pimkę w gimnazjum, gdzie zostaje poddany regresji do stanu uczniaka – co jest metaforą jego uwikłania w schematy społeczne. Od tego momentu, Józio jest zmuszany do przystosowania się do form narzuconych przez szkołę, rodzinę i społeczeństwo.
Szkoła dyrektora Piórkowskiego
Szkoła dyrektora Piórkowskiego w "Ferdydurke" jest doskonałym przykładem instytucji, która narzuca schematy na jednostki. Jest to miejsce, gdzie młodzież jest zmuszona do przestrzegania surowych reguł i norm, które prowadzą do utraty własnej tożsamości i indywidualności. W jednej z kluczowych scen, uczniowie są poddawani lekcji łaciny, gdzie muszą bezmyślnie powtarzać frazy bez zrozumienia ich sensu. Ta scena ukazuje, jak szkoła zamiast kształcić i rozwijać umiejętności krytycznego myślenia, redukuje uczniów do bezwolnych automatonów, podążających za narzuconymi schematami.Relacja Józia z profesorem Pimką również ilustruje narzucanie formy. Pimko traktuje Józia protekcjonalnie, jakby był niezdolny do samodzielnego myślenia, co odbiera mu poczucie dorosłości i godności. Wszystko to ma na celu pokazanie, jak instytucje edukacyjne mogą działać jako mechanizmy forsujące społeczne schematy, które tłumią indywidualizm.
Pensja Młodziaków
Rodzina Młodziaków, z inżynierem na czele, przedstawiona zostaje jako symbol nowoczesności. Młodziakowie dumni są ze swojej otwartości i nowoczesnych poglądów na wychowanie i życie. Jednak Gombrowicz ukazuje, że i nowoczesność może stać się formą. Zuta, córka Młodziaków, jest przedstawiana jako symbol nowoczesnej młodzieży, wolnej od dawnych konwenansów i tradycji. Jej relacja z Józiem stanowi kontrast między staroświeckością a nowoczesnością. Jednak mimo pozornego buntu przeciw tradycyjnym wartościom, nowoczesność Młodziaków staje się kolejnym schematem, który narzuca swoje własne formy i gęby.W jednym z fragmentów, inżynier Młodziak pokazuje swoje poparcie dla wolnych relacji młodzieży, ale w rzeczywistości jest to jedynie nowa forma kontroli, narzucana pod płaszczykiem "nowoczesnej wolności". Józio, zamiast znaleźć swobodę i autentyczność w tej nowoczesnej rodzinie, wpada w kolejne pułapki schematów. Rodzina Młodziaków nie jest więc odstępstwem od narzucania form, ale jedynie innego rodzaju formą, która pod innym płaszczykiem narzuca kolejne normy i oczekiwania.
Dwór Hurleckich w Bolimowie
Dwór Hurleckich w Bolimowie, będący symbolem tradycyjnych wartości i arystokratycznych konwenansów, ukazuje jak tradycje i normy społeczne kształtują życie jednostki. Właściciele dworu, podobnie jak rodzina Młodziaków, narzucają swoje formy i oczekiwania na jednostki w nim przebywające. Tradycje dworskie, takie jak etykieta, obyczaje i normy, stają się instrumentami kontroli, które ograniczają wolność i indywidualizm mieszkańców.W relacji Józia z Zosią, wnuczką Hurleckich, widzimy, jak tradycje dworskie wpływają na ich interakcje. Józio, zafascynowany i zarazem tłumiony przez staroświeckie formy dworu, szuka ucieczki od tych narzuconych wzorców. W końcowej scenie, gdy decyduje się na "ucieczkę" z Zosią, Gombrowicz metaforycznie pokazuje próbę wyrwania się z sieci schematów. Jednak ucieczka ta jest jedynie symbolicznym aktem, gdyż całkowite uwolnienie się od schematów jest niemożliwe, co sam Józio refleksyjnie stwierdza.
Kontekst – "Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej
Główne postacie
"Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej to utwór, który doskonale ukazuje, jak jednostki są uwikłane w sieci społecznych schematów. Pani Dulska, główna bohaterka, jest personifikacją konwencjonalnej moralności, utrzymującej porządek społeczny poprzez surowe trzymanie się norm i tradycji.Pani Dulska jest postacią, która narzuca schematy na swoją rodzinę i otoczenie. Dom Dulskich jest zamkniętą przestrzenią, gdzie panuje surowy porządek i moralność. Cytat z utworu: „Na to mamy cztery ściany i sufit, aby brudy swoje prać w domu i aby nikt o nich nie wiedział”, świetnie ilustruje jej podejście do zachowania pozorów i kontroli nad własnym wizerunkiem społecznym. Pani Dulska jest gotowa do wszelkich poświęceń, aby utrzymać zewnętrzny pozór moralności, nawet kosztem tłumienia indywidualnych potrzeb i uczuć swoich bliskich.
Dulska a schematy społeczne
Postać pani Dulskiej pokazuje, jak narzucane przez nią schematy i konwenanse wpływają na życie jej rodziny i otoczenia. W życiu pani Dulskiej nie ma miejsca na autentyczność i indywidualizm. Wszystko jest podporządkowane surowym zasadom moralnym i trosce o reputację. Na przykład, w sytuacji z najemcą, który popełnia samobójstwo, Dulska nie myśli o tragedii człowieka, ale o tym, jak to wydarzenie może wpłynąć na jej reputację. Dąży do szybkiego zamiecenia sprawy pod dywan, aby nikt nie dowiedział się o skandalu.Zachowanie pozorów
Relacje Zbyszka z Hanką również doskonale ilustrują mechanizmy działania schematów społecznych. Zbyszek, mimo swego buntu przeciwko konwenansom narzucanym przez matkę, jest w końcu zmuszony do ich przestrzegania. Jego romans z Hanką, służącą, jest początkowo aktem rebelii przeciwko schematom społecznym, ale w końcu zostaje zdominowany przez oczekiwania pani Dulskiej. W jednej z kluczowych scen Zbyszek zrzeka się swojej niezależności i godzi na małżeństwo, aby uspokoić matkę i zachować pozory moralności. Jest to dowód na to, że schematy i konwenanse narzucane przez panią Dulską mają moc formowania życia jednostek, niezależnie od ich indywidualnych dążeń.Podsumowanie
Przy analizie fragmentów "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza i "Moralności pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej można zauważyć zarówno podobieństwa, jak i różnice w przedstawianiu schematów społecznych. Oba utwory ukazują, jak schematy i formy społeczne wpływają na życie jednostek, narzucając im określone role i ograniczenia.Gombrowicz w "Ferdydurke" głęboko analizuje mechanizmy narzucania form przez różne instytucje i środowiska, ukazując, że niezależnie od tego, czy są to instytucje tradycyjne jak szkoła i dwór, czy nowoczesne jak rodzina Młodziaków, wszystkie narzucają swoje schematy na jednostki. Zapolska w "Moralności pani Dulskiej" z kolei ukazuje, jak schematy społeczne mogą być wykorzystane do manipulacji i utrzymania pozorów moralności, nawet kosztem autentyczności i prawdziwych uczuć.
Podsumowując, schematy społeczne są nieodłącznym elementem życia jednostki i społeczeństwa. Choć mogą dostarczać poczucia jedności i porządku, jednocześnie ograniczają indywidualizm i wolność człowieka. Analiza utworów Gombrowicza i Zapolskiej ukazuje te dwie strony schematów, pozwalając zrozumieć, że całkowite uwolnienie się od nich jest praktycznie niemożliwe. Badanie tych mechanizmów w literaturze może nam pomóc lepiej zrozumieć i świadomie reagować na schematy, z którymi spotykamy się na co dzień w naszym życiu.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.07.2024 o 14:36
O nauczycielu: Nauczyciel - Magdalena W.
Mam 10‑letnie doświadczenie w pracy w liceum ogólnokształcącym i w przygotowaniach do matury. Dbam o to, by tekst był czytelny, logiczny i osadzony w przykładach, a młodszym uczniom pomagam ćwiczyć strategie pod egzamin ósmoklasisty. Na lekcjach łączę cierpliwy feedback z praktyką krok po kroku. Uczniowie często mówią, że dzięki temu widzą wyraźny postęp z tygodnia na tydzień.
Twoje wypracowanie jest bardzo szczegółowe i dobrze analizuje znaczenie schematów społecznych na podstawie fragmentów "Ferdydurke" Witolda Gombrowicza oraz "Moralności pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się