Postawy człowieka w sytuacji ekstremalnej. Omów zagadnienie na podstawie Innego świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.07.2024 o 19:18

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 11.07.2024 o 18:54

XX wiek przyniósł ze sobą szereg katastrofalnych wydarzeń, które odcisnęły piętno na ludzkości. Dwie wojny światowe oraz istnienie morderczych systemów totalitarnych, takich jak stalinizm i nazizm, doprowadziły do niewyobrażalnych cierpień milionów ludzi. W literaturze obozowej często spotykamy się z sytuacjami ekstremalnymi, gdzie skrajne warunki ujawniają prawdziwą naturę ludzką. Jedni walczą o zachowanie człowieczeństwa, inni gubią wszelkie wartości moralne. Przykłady takich postaw znajdziemy w "Innym świecie" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, "Opowiadaniach" Tadeusza Borowskiego oraz "Władcy much" Williama Goldinga. Te utwory literackie dostarczają nam wzorców, które pomagają zrozumieć, jak różnorodnie ludzie reagują w warunkach skrajnych.

Część I: Analiza "Innego świata" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

Obserwujemy tu różne postawy ludzkie w odpowiedzi na ekstremalne okoliczności. Kostylew, jeden z więźniów, w wyrazisty sposób manifestuje swoją wolę zachowania godności. Opalając rękę nad ogniem, pokazuje, że mimo wszystko jest w stanie walczyć o swoje człowieczeństwo. Jest to akt buntu, który symbolizuje niezłomność ducha ludzkiego w obliczu upokorzeń i cierpień.

Z drugiej strony mamy urków, czyli więźniów kryminalnych, którzy osiągnęli poziom kompletnych degeneratów. Kradzieże, przemoc i brak jakiejkolwiek moralności to ich codzienność. Są zbydlęceni, a ich działania często skierowane są przeciwko współosadzonym. To pokazuje, jak daleko może sięgnąć degradacja moralna w ekstremalnych warunkach.

Refleksje autora na temat tych postaw są ambiwalentne. Z jednej strony Grudziński zauważa drobne akty człowieczeństwa i dobra, które przetrwają nawet w skrajnych warunkach. Z drugiej strony, stawia pytanie o możliwość jednoznacznej oceny moralnej zachowań więźniów. Kontrasty między nieludzkimi warunkami a ludzką godnością prowadzą do refleksji o kruchości i jednocześnie niezłomności człowieczeństwa.

Część II: Konfrontacja z "Opowiadaniami" Tadeusza Borowskiego

Forma narracji Borowskiego różni się znacząco od tej, którą stosuje Grudziński. W opowiadaniach Borowskiego postacie są często pozbawione głębi psychologicznej, co sprawia wrażenie, jakby więźniowie byli już tylko cieniami swoich dawnych "ja". Autor unika wdawania się w opisy emocji czy stanów wewnętrznych bohaterów, co podkreśla ich zredukowanie do rzeczy, niemalże bez uczuć i wyższych odruchów.

Porównując podejście Grudzińskiego i Borowskiego, zauważamy znaczące różnice. Grudziński skłania się ku poszukiwaniu człowieczeństwa nawet w najbardziej ekstremalnych warunkach, podczas gdy Borowski bardziej koncentruje się na wyzuciu z odruchów współczucia. Stykając się codziennie ze śmiercią i okrucieństwem, więźniowie Borowskiego docierają do poziomu, na którym chleb wydaje się cenniejszy niż życie ludzkie. Grudziński zarzuca Borowskiemu pominięcie ludzkich odruchów w jego dziełach, co może być symptomatyczne dla różnic w ich postrzeganiu ekstremalnych sytuacji.

Część III: "Władca much" Williama Goldinga jako studium nad rolą cywilizacji

Ralph, główny bohater, reprezentuje próbę zachowania cywilizacyjnych norm i zasad. Stara się wprowadzić porządek, zorganizować życie grupy, ustalić reguły i obowiązki. W tym kontekście można mówić o tworzeniu zrębów małej cywilizacji, która jest pierwszą reakcją na chaos i brak zewnętrznych czynników regulujących życie.

Z kolei Jack i jego grupa stanowią kontrast dla starań Ralpha. Od chwili, gdy przyjmują brutalne metody działania, zaczynają przekształcać się w dzikich barbarzyńców. Zatracają moralne zasady, co prowadzi do upadku norm społecznych i etycznych. Ich zachowanie staje się analogią do degradacji ludzkiej natury w skrajnych warunkach.

Golding, przez kontrast między dwoma grupami, podkreśla rolę cywilizacji jako fundamentu ludzkiej społeczeństwa. Utrata zasad i norm w sytuacji ekstremalnej prowadzi do brutalizacji i regresji, co jest doskonałym studium nad ludzką naturą.

Część IV: Refleksja nad człowieczeństwem w sytuacjach ekstremalnych

Konfrontując nasze codzienne przekonania o moralności z opisanymi sytuacjami, widzimy, jak wielowymiarowe i skomplikowane jest ludzkie życie. Skrajne warunki ujawniają skrajne postawy, zarówno te pozytywne, jak i negatywne. Są one dowodem na to, że człowieczeństwo jest jednocześnie kruche i niezwykle odporne, co pokazuje jego niejednoznaczność i złożoność.

W zakończeniu warto zastanowić się nad ostateczną refleksją o człowieczeństwie jako kruchej, ale niezbędnej idei. Literatura obozowa, mimo że przedstawia najbardziej mroczne zakątki ludzkiej natury, jest również dowodem na to, że nawet w najgorszych warunkach możliwe jest zachowanie godności i człowieczeństwa.

Wybrany kontekst: Nihilizm w kontekście ekstremalnych sytuacji

W kontekście wpływu systemów totalitarnych na ludzkość, literatura obozowa ukazuje, jak te systemy wykorzystywały ideologie do zniszczenia ludzkiej natury. Radziecki i niemiecki system obozowy prezentują różne podejścia, ale oba prowadzą do degradacji jednostki. Wnioski z tych analiz pokazują, jak ideologia może wpływać na manifestacje ludzkiej natury i zachowań w sytuacjach ekstremalnych.

Zakończenie