Motyw władzy. "Makbet" Williama Szekspira i wybrany kontekst.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 22.07.2024 o 11:14

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 21.07.2024 o 15:01

Władza to fascynujące, ale i kontrowersyjne zagadnienie, które od wieków inspiruje filozofów, pisarzy i intelektualistów. Niezwykle trafne w tej kwestii jest włoskie powiedzenie: "Władza deprawuje, a władza absolutna deprawuje absolutnie". To przysłowie doskonale podkreśla dwoistą naturę władzy – z jednej strony jako narzędzie porządkowania i organizacji społecznej, z drugiej jako siłę mogącą prowadzić do zepsucia i zniszczenia. W literaturze motyw władzy znalazł wyraz w wielu utworach, z których nie mniej znaczące są: "Makbet" Williama Szekspira, "Balladyna" Juliusza Słowackiego oraz "Mały Książę" Antoine’a de Saint-Exupéryego. Te różnorodne dzieła literackie analizują różne aspekty władzy: jako obowiązek i odpowiedzialność, jako źródło ambicji i zniszczenia, oraz jako iluzję i przypomnienie o ograniczeniach ludzkich.

W tej rozprawce skoncentruję się głównie na "Makbecie" Williama Szekspira, gdzie władza jest ukazana zarówno jako narzędzie umożliwiające rozwój i stabilność, jak i jako siła prowadząca do autodestrukcji i chaosu. Analiza ta zostanie wzbogacona o konteksty z "Balladyny" i "Małego Księcia", ukazując władze jako ambiwalentny fenomen z różnorodnymi konsekwencjami dla jednostki i społeczeństwa.

Władza jako obowiązek i odpowiedzialność - król Dunkan w "Makbecie"

Dunkan swoją sprawiedliwością i mądrością zdobywa szacunek, zarówno wśród poddanych, jak i w gronie szlacheckim. Jego rządy to czas stabilizacji i porządku, co kontrastuje z chaosem panującym po objęciu tronu przez Makbeta. Warto zauważyć, że Dunkan nie jest postacią idealizowaną pod każdym względem; jest również przedstawiony jako ktoś, kto ufa ludziom i wierzy w ich lojalność, co ostatecznie okazuje się jego zgubą, gdyż zostaje zdradzony przez Makbeta.

Władza jako źródło ambicji i zniszczenia - Makbet w "Makbecie"

Makbet jako król to przykład władcy, który używa królewskiej korony do realizacji osobistych ambicji, nie zaś jako narzędzia dla dobra wspólnego. Władza, którą zdobył dzięki zbrodni, staje się dla niego źródłem moralnej degeneracji. Jego paranoiczne lęki i poczucie winy prowadzą go do kolejnych zbrodni, co coraz bardziej pogrąża go w terrorze. Jak mówi: "Jestem w krwi tak głęboko ubrany, że powrót równie trudny, jak dalsza droga" (Akt III, Scena IV), ukazując, że jego determinacja popełnienia kolejnych okrucieństw staje się nieodwracalna.

Ostatecznie Makbet pada ofiarą własnych ambicji. Jego rządy kończą się w chaotyczny sposób, a jego śmierć przywraca porządek w Szkocji. Wzrost i upadek Makbeta to doskonały przykład, jak władza kierowana przez egoizm i moralną korupcję prowadzi do autodestrukcji, zarówno osobistej jak i państwowej.

Władza i jej wypaczenia - Balladyna w "Balladynie" Juliusza Słowackiego

Balladyna przechodzi przez szereg intryg i zbrodni, aby zaspokoić swoje pragnienie władzy. Jej rządy, podobnie jak w przypadku Makbeta, opierają się na terrorze i zdradzie, co ostatecznie pociąga za sobą liczne konsekwencje. Jednym z najbardziej wymownych momentów w "Balladynie" jest interwencja sił wyższych, które – poprzez cudowne uderzenie pioruna – który kara Balladynę za jej zbrodnie, przypominając o sprawiedliwości Bożej. To pokazuje, że władza zdobyta kosztem moralnych zasad nie tylko degraduje jednostkę, ale także niesie za sobą nieuniknione konsekwencje.

Kirkor i Pustelnik w "Balladynie" stanowią kontrastujący przykład pozytywnych wartości. Kirkor, który wnosi do dramatu elementy sprawiedliwości i miłosierdzia, jest jednym z niewielu, który przeciwdziała zbrodniczym zapędom Balladyny. Pustelnik, będący samotnym strażnikiem prawdy, również zaznacza, że władza powinna być kontrolowana przez moralność i etykę. Sprawiedliwość Boża ostatecznie triumfuje, ukazując morał, że zbrodniarze nie mogą wiecznie cieszyć się swoją władzą.

Władza jako iluzja i przypomnienie o zasięgu możliwości - Król w "Małym Księciu" Antoine de Saint-Exupéry

Dialog Króla z Małym Księciem o mianowaniu go ministrem sprawiedliwości jest przykładem, jak absurdalne mogą być pewne asumpcje dotyczące władzy. Król bez poddanych ukazuje, że władza musi dotyczyć innych, musi mieć zasięg i inne aspekty społeczne, aby być prawdziwą władzą. "Jeśli rozkażesz swojemu ludowi rzucić się w morze, lud zorganizuje rewolucję" (Rozdział X), mówi Król, pokazując, że władza bez logicznego uzasadnienia łatwo przemienia się w tyranię.

Władza Króla ukazuje samotność i bezużyteczność funkcji, które są pozbawione rzeczywistej interakcji społecznej. Jest to przypomnienie, że władza nie jest celem sama w sobie, ale narzędziem do realizacji wyższych celów.

Zakończenie

Ostatecznie literatura przypomina nam, że władza powinna służyć wyższym celom, a nie osobistej żądzy. Władza, która jest realizowana bez moralnych i etycznych granic, prowadzi do chaosu i autodestrukcji. Sens odpowiedzialnego sprawowania władzy jest kluczowy, aby uniknąć negatywnych konsekwencji, jakie niosą za sobą ambicje i egoistyczne cele.

Wnioski praktyczne z tych literackich analiz przypominają nam o konieczności rozwagi w wykorzystywaniu władzy na każdym poziomie społeczeństwa. Zarówno współcześnie, jak i w codziennym życiu, władza powinna być traktowana jako służba dla dobra wspólnego, a nie narzędzie osobistej realizacji.