Człowiek wobec wyroków losu. Omów zagadnienie na podstawie noweli Z legend dawnego Egiptu Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.07.2024 o 20:57

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 24.07.2024 o 20:23

#

Od zarania dziejów ludzie zmagają się z pytaniem o wolną wolę i przeznaczenie. Zastanawiają się, czy mają realny wpływ na swój los, czy też są jedynie marionetkami w rękach sił wyższych. To niewątpliwie jedna z najważniejszych kwestii filozoficznych, która znalazła odzwierciedlenie w literaturze, będącej zwierciadłem wewnętrznych przeżyć ludzkości. Jednym z przykładów literackiego rozważania nad przeznaczeniem jest nowela Bolesława Prusa "Z legend dawnego Egiptu". Dzieło to, poprzez losy swoich bohaterów, ilustruje, jak człowiek radzi sobie wobec nieuniknionych wyroków losu. Postanowiłem przeanalizować ten problem, przyglądając się zarówno postaciom z noweli Prusa, jak i odniesieniom do mitologii greckiej, szczególnie tragicznym losom Edypa.

Teza wypracowania

Rozwinięcie

Nowela Bolesława Prusa "Z legend dawnego Egiptu" przedstawia dwa skrajnie różne podejścia do przeznaczenia. Prus w przemyślny sposób wprowadza nas w świat starożytnego Egiptu, gdzie losy bohaterów są ściśle związane z wyrokami nieba. Od samego początku noweli, poprzez cytat: "Patrzcie, jak marne są ludzkie nadzieje wobec porządku świata; patrzcie, jak marne są wobec wyroków, które ognistymi znakami wypisał na niebie Przedwieczny!", autor podkreśla siłę przeznaczenia w życiu ludzi.

Charakterystyka postaci:

Ramzes: Stary faraon Ramzes, świadomy swojej nadchodzącej śmierci, akceptuje ją z godnością i rezygnacją. Jest to postać, która ucieleśnia postawę spokojnej akceptacji wyroków losu. Ramzes nie boi się śmierci, a wręcz przeciwnie, traktuje ją jako naturalną część życia. Przyjmuje śmiertelne panaceum, aby przyspieszyć swój koniec, co podkreśla jego pogardę dla strachu przed śmiercią. Jego działania pokazują, że akceptacja losu może przyczynić się do wewnętrznego spokoju i harmonii.

Horus: Młody idealista Horus stanowi kontrastową postać wobec starego Ramzesa. Choć również akceptuje swój los, czyni to z godnością młodego ducha, który stara się wypełnić najważniejsze dekrety do końca swojego życia. Jego śmierć od ukąszenia pająka jest symboliczna; pokazuje, że nawet najwięksi idealiści są bezbronni wobec nieuniknionych wyroków przeznaczenia. Postawa Horusa uczy, że godne przyjęcie losu może być równie piękne i inspirujące jak walka z nim.

Analiza przeznaczenia w noweli:

Przeznaczenie w "Z legend dawnego Egiptu" jest traktowane jako coś zapisanego w gwiazdach, coś, czego nie można zmienić. Obie główne postaci, Ramzes i Horus, akceptują swoje wyroki z różnym stopniem rezygnacji i spokoju. Mimo wiedzy o nieuniknionym końcu, obie postacie nie rezygnują z działań, które nadają sens ich życiu. Symbolika w wyborach życiowych bohaterów wskazuje, że przyjęcie przeznaczenia nie jest rezygnacją z działań, lecz świadomym wyborem, który pozwala zachować godność i spokój ducha.

Wybrany kontekst – mitologia grecka:

Przykładem z mitologii greckiej, który doskonale ilustruje konfrontację z przeznaczeniem, jest postać Edypa. Rodzina Labdakidów stała się symbolem nieuniknioności przepowiedni. Od samego początku, próby ucieczki od losu przez rodziców Edypa i samego bohatera prowadzą do tragicznych konsekwencji. Porzucenie noworodka w dziczy miało zapobiec realizacji przepowiedni, ale spowodowało tylko, że Edyp został adoptowany przez inną rodzinę, nieświadomy swojego pochodzenia. Próba uniknięcia losu prowadzi ostatecznie do jego realizacji w najbardziej dramatyczny sposób – Edyp nieświadomie zabija swojego ojca i poślubia własną matkę.

Walka z losem:

Edyp różni się od Ramzesa i Horusa tym, że nie akceptuje swojego losu do końca i walczy z nim. Jego próby zmiany przeznaczenia prowadzą do tragicznego spełnienia przepowiedni. Ten literacki przykład pokazuje, że walka z losem może być daremna i przynieść jeszcze większe cierpienie. Analityczne podejście do działań Edypa oraz jego rodziny ukazuje, że często próby zmiany losu nie tylko nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, ale wręcz przeciwnie – intensyfikują tragedię.

Porównanie i wnioski

Ramzes i Horus, postacie z noweli Prusa, poddają się spokojnie przeznaczeniu. Przyjmują wyroki losu z godnością, nie rezygnując z działań, które nadają sens ich życiu. W odróżnieniu od nich, Edyp i jego rodzice z mitologii greckiej starają się zmienić swój los, co prowadzi do jeszcze większej tragedii. Postawy bohaterów pokazują, że akceptacja przeznaczenia może przynieść spokój, podczas gdy walka z nim może potęgować cierpienie.

Rezultat działań obu podejść:

W noweli Prusa, akceptacja nieuniknionego prowadzi do wewnętrznego spokoju i harmonii, nawet jeśli kończy się śmiercią. Bohaterowie mitologiczni starają się walczyć z losem, co prowadzi do ich tragicznego końca. Te literackie przykłady podkreślają różnice w skutkach podejmowanych działań – spokój i harmonia versus cierpienie i tragedia.

Analiza ludzkiej natury względem przeznaczenia:

Dualizm w podejściu do losu:

Literatura podkreśla dualizm w podejściu do przeznaczenia. Człowiek ma do wyboru akceptację lub walkę z losem. Natura ludzka, mimo swojej śmiertelności, zawsze będzie dążyła do zrozumienia i wpływu na swoją przyszłość, choćby w minimalnym stopniu. Ułomność człowieka polega na tym, że niezależnie od wyboru, ostateczność przeznaczenia jest niezmienna.

Wolność a przeznaczenie:

Literatura ukazuje, że człowiek, w ograniczonym stopniu, ma wpływ na przebieg wydarzeń. Rola świadomości oraz podejmowanych działań jest kluczowa w deterministycznym świecie. Nawet jeśli całkowita zmiana losu jest niemożliwa, postawa wobec niego może czasem decydować o jakości życia.

Zakończenie