Średniowieczny etos rycerski. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Pieśni o Rolandzie. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.08.2024 o 6:40

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 3.08.2024 o 6:04

Średniowieczny etos rycerski na przykładzie „Pieśni o Rolandzie” i „Tristana i Izoldy”

I. Wprowadzenie

Etos rycerski definiowany był przez osiem cnót: wierność, pobożność, męstwo, roztropność, dworność, hojność, uczciwość oraz uznanie innych. Znaczenie każdej z tych cnót wykraczało daleko poza pola bitew, kształtując charakter i postawy rycerskie, które z kolei wpływały na literaturę i kulturę tamtego okresu. Celem niniejszego wypracowania jest przeanalizowanie etosu rycerskiego na przykładzie „Pieśni o Rolandzie” oraz odniesienie się do wybranego kontekstu literackiego i historycznego, jakim jest „Tristan i Izolda”.

II. Szeroko rozumiany etos rycerski w średniowieczu

Osiem cnót rycerskich, które definiowały etos, było nieodzownym elementem formacji każdego rycerza. Wierność, rozumiana jako lojalność wobec swojego pana i towarzyszy, była fundamentem rycerskiego życia. Pobożność obok męstwa miała za zadanie czynić z rycerza obrońcę chrześcijańskiej wiary. Roztropność chroniła go przed pochopnymi decyzjami, a dworność kształtowała manier i postawę godną dworzanina. Hojność zaś oznaczała gotowość do niesienia pomocy i dzielenia się zasobami z potrzebującymi. Uczciwość i uznanie innych były cnótami moralnymi, które miały potwierdzać szlachetność i sprawiedliwość rycerza.

III. Epos rycerski „Pieśń o Rolandzie”

Wierność to jedna z najważniejszych cnót, które Roland przejawia. Dochowanie przysięgi swojemu seniorowi, czyli Karolowi Wielkiemu, jest dla niego kwestią honoru. Nawet w obliczu śmierci nie opuszcza swoich towarzyszy, co ostatecznie prowadzi do jego bohaterskiej śmierci podczas obrony tylnej straży wojsk Karola Wielkiego.

Pobożność Rolanda objawia się w każdym jego działaniu. Jako rycerz chrześcijański, Roland bierze udział w wyprawach krzyżowych, które mają na celu szerzenie i obronę wiary chrześcijańskiej. Jego oddanie Bogu i Kościołowi jest centralnym elementem jego życia.

Męstwo Rolanda najlepiej ukazuje jego niezłomna walka do ostatniej kropli krwi. Nie boi się stawić czoła przeciwnikom, nawet gdy są liczebnie przeważający. Jego nieuległość w obliczu pewnej śmierci jest dowodem nie tylko na jego odwagę, ale również na głębokie poczucie obowiązku i honoru.

Roztropność nie jest jednak jedną z mocnych stron Rolanda, co zostaje zauważone przez jego przyjaciela Oliwera. Gdy Roland decyduje się nie zatrąbić na róg, by wezwać pomoc, kieruje się raczej dumą i honorem niż troską o realistyczne bezpieczeństwo swoich ludzi. Ostrzeżenia Oliwera przypominają o tym, jak ważna jest roztropność w postępowaniu rycerza.

Dworność Rolanda przejawia się w jego relacjach z innymi rycerzami oraz z seniorem. Jako jeden z najbardziej zaufanych rycerzy Karola Wielkiego, Roland cieszy się szacunkiem i uznaniem na dworze, choć jego szorstkość w obyciu czasem stanowi kontrast w stosunku do subtelnej dyplomacji dworskiej.

Hojność to kolejna cnota, którą można dostrzec w postaciach tego eposu. Choć hojność Karola Wielkiego objawiająca się w oszczędzaniu Marsyla za przyjęcie chrztu nie jest bezpośrednio przypisana Rolandowi, to jako rycerz na dworze Karola, Roland musiał wyznawać podobne wartości.

Uczciwość Rolanda przejawia się w jego prostolinijnym postępowaniu. Jego relacja z Genelonem pokazuje, że Roland potrafi być szczery i otwarty, choć ten drugi zdradza ich idee i interesy.

Uznanie innych to ostatnia z cnót, która wyraża się w szacunku Rolanda nawet wobec wrogów. Potrafi docenić wartość swoich przeciwników, co jedynie wzmaga jego szlachetność.

IV. Kontrastowy przykład: Tristan z „Tristana i Izoldy”

Pobożność Tristana wyraża się na różnorakie sposoby, ale często jest na drugim planie w porównaniu do jego dylematów miłosnych i osobistych.

Roztropność Tristana jest widoczna w jego skrytych miłosnych schadzkach z Izoldą, które starają się utrzymywać w tajemnicy przed królem Markiem. Jednak jego nieroztropność w pewnym momencie doprowadza do komplikacji i konfliktów.

Dworność Tristana przejawia się w jego lojalności wobec króla Marka pomimo miłosnych uwikłań. Tristan starannie pełni swoje obowiązki na dworze, choć jego uczucia do Izoldy stawiają go w trudnej sytuacji moralnej.

Hojność Tristana można dostrzec w jego miłosierdziu wobec Izoldy, jak również w jego skłonności do niesienia pomocy innym, nawet jeśli jest to niezgodne z jego własnym interesem.

Uznanie innych w postaci Tristana przejawia się w jego szacunku dla przeciwników, jak również w świadomości własnych błędów i konfliktów moralnych.

Wierność jest chyba najbardziej problematyczną cnotą dla Tristana. Jego zdrada wobec króla Marka, wynikająca z magicznego napoju miłości, stawia go w sprzeczności z rycerskim etosem, choć można argumentować, że była ona wynikiem nie jego wyboru, lecz działania magicznych sił.

Uczciwość Tristana jest złożona; na jednym poziomie jest szczery w swoich uczuciach do Izoldy, lecz na innym poziomie zmuszony jest do zdrady wobec swojego władcy. Jego wybór unikania Izoldy pomimo swojej miłości, gdy zdaje sobie sprawę z powagi sytuacji, pokazuje trudne moralne dylematy, z którymi musi się zmierzyć.

V. Podsumowanie i wnioski

W dzisiejszym kontekście, wartości rycerskie takie jak wierność, uczciwość czy męstwo nadal mogą być aktualne i potrzebne. Chociaż otoczenie i realia zmieniły się diametralnie, podstawowe zasady moralne nie straciły na znaczeniu. W świecie, który często promuje egoizm i indywidualizm, powrót do szlachetnych ideałów rycerskich może być drogowskazem do kształtowania bardziej sprawiedliwego i szlachetnego społeczeństwa.

VI. Zakończenie