Rola postaci fantastycznych i zjawisk nadprzyrodzonych w literaturze. Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.08.2024 o 7:52

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 5.08.2024 o 7:20

---

#

Literatura od najdawniejszych czasów pełna jest postaci fantastycznych i zjawisk nadprzyrodzonych, które w znaczący sposób wpływają na losy bohaterów. Są one obecne zarówno w wiejskich bajkach, mitach, legendach, jak i w literaturze wysokiej. Ich rola nie ogranicza się jedynie do wzbudzania zainteresowania czytelników, ale często pełnią funkcję symboli, które pomagają zrozumieć głębsze znaczenia dzieła i kwestie etyczne, z jakimi zmagają się bohaterowie. Zjawisko to staje się jeszcze bardziej złożone, gdy analizujemy, jak te nadprzyrodzone siły mogą wpływać na wybory moralne postaci oraz jak odgrywają swoje role w formowaniu fabuły i budowaniu napięcia.

Przykład dzieła literackiego, w którym postaci fantastyczne i zjawiska nadprzyrodzone odgrywają kluczową rolę, znajduje się w "Makbecie" Williama Szekspira. W swojej rozprawce przedstawię, jak te elementy wpływają na losy tytułowego bohatera i co oznaczają w szerszym kontekście literackim. Dla pełniejszej analizy porównam również rolę postaci nadprzyrodzonych w "Opowieści Wigilijnej" Charlesa Dickensa oraz w "Dziadach cz. II" Adama Mickiewicza.

---

Rozwinięcie

I. Analiza "Makbeta" Williama Szekspira

2. Przemiana Makbeta - Przemiana Makbeta z dzielnego rycerza w brutalnego tyrana jest centralnym elementem tragicznej fabuły Szekspira. Na początku opowiadania jest on bohaterem, który zdobywa wyższe stanowiska dzięki zasługom i odwadze. Jednak jego ambitne pragnienia zostają wzmocnione i wypaczone przez nadprzyrodzone siły. - Początkowym punktem przemiany jest spotkanie z Czarownicami, które komponują podstawę jego marzeń o władzy. Gdy etyczne opory zaczynają ustępować miejsce ambicjom, Makbet staje się coraz bardziej zgubiony, co doprowadza go do zbrodni i tyranii.

3. Rola Czarownic w "Makbecie" - Czarownice w "Makbecie" pojawiają się na wrzosowiskach, co nadaje im niemal mistyczny charakter. Pierwsze spotkanie Makbeta z nimi jest incydentem, który otwiera drzwi do kolejnych wydarzeń. Przepowiednie, które otrzymuje od Czarownic, dzierżą ogromną moc - nie dlatego, że są w pełni deterministyczne, ale dlatego, że uruchamiają mechanizmy wewnętrznej korupcji Makbeta. - Czarownice nie są tutaj siłami, które bezpośrednio przeklinają Makbeta. Zamiast tego, manipulują one jego ambicjami, wskazując mu na możliwości, które mógłby inaczej odrzucić. Tym samym Szekspir ukazuje nie tylko zewnętrzne siły wpływające na człowieka, ale też wewnętrzne konflikty wkładane przez własne żądze.

4. Symbolika i interpretacja - Czarownice są istotami z innego świata, a miejsce spotkania (uroczyska) dodatkowo podkreśla ich nadprzyrodzony charakter. Mogą być interpretowane jako symbole złudnych nadziei i obietnic, które prowadzą człowieka na drogę zguby. - Rola Hekate, starożytnej bogini, która również pojawia się w dramacie, wskazuje na głębsze związki z mitologiami i ich siłami. W kontekście "Makbeta", Hekate nadaje dodatkowy wymiar dramatowi - jako odzwierciedlenie surowych i nieubłaganych sił natury, które nie pozostawiają miejsca na ludzkie współczucie. - Czarownice symbolizują również rozdroże, na którym staje ludzki los. Makbet dokonuje wyboru, który prowadzi go do zbrodni i klęski, a to wszystko pod wpływem nadprzyrodzonych sił, które uruchomiły jego wewnętrzne demony.

II. Porównanie z innymi dziełami literackimi

2. "Dziady cz. II" Adama Mickiewicza - "Dziady cz. II" przedstawiają starożytny rytuał, w którym duchy kontaktują się ze światem żywych. W słowiańsko-bałtyjskiej tradycji, duchy te mają różne kategorie: lekkie, ciężkie i pośrednie, każda z innym moralnym przesłaniem. - Rytuał Dziadów ma na celu przypomnienie żywym o ich obowiązkach wobec zmarłych oraz przestrzeżenie przed moralnymi wykroczeniami. Lekka duchy są tymi, które prowadziły dobry i pobożny żywot; ciężkie reprezentują tych, którzy popełnili grzechy, a duchy pośrednie podkreślają moralne dylematy i nieokreśloności. - Porównując z "Makbetem", duchy w "Dziadach" pełnią podobną dydaktyczną rolę jak Czarownice i Duchy Świąt, ale robią to w kontekście przypominania o konsekwencjach ludzkich czynów. Wszyscy pełnią funkcję przypomnienia o moralnych obowiązkach i konsekwencjach nieetycznych działań.

III. Integracja analiz i kontekstualizacja

2. Przezwyciężenie ludzkich słabości - Pomimo różnych metod przedstawienia, nadprzyrodzone siły we wszystkich trzech utworach odsłaniają ludzkie słabości i prowadzą do refleksji nad własnym losem. - W "Makbecie", Czarownice kierują ambicjami Makbeta, co prowadzi do jego upadku, oferując czytelnikom przestrogę przed niebezpieczeństwami nadmiernych ambicji. - W "Opowieści Wigilijnej", Duchy Świąt skłaniają bohatera do nawrócenia i zmiany życia na lepsze, służąc jako symbol możliwości odkupienia i reformy moralnej. - W "Dziadach", duchy pełnią rolę dydaktyczną, edukując żywych o konsekwencjach ich działań i przypominając o etycznych normach, które powinny kierować ich życiem.

---

Zakończenie

Te zjawiska nadprzyrodzone w literaturze mają na celu budowanie moralnej refleksji oraz ukazywanie sił wyższych, które wpływają na ludzkie życie. Niezależnie od ich formy czy kontekstu, pełnią one kluczową rolę w kształtowaniu fabuły i pozwalają czytelnikom na głębsze zrozumienie etycznych i duchowych dylematów, przed jakimi stają bohaterowie. Postacie takie jak Czarownice, Duchy Świąt czy duchy z "Dziadów" są integralną częścią ludzkiej kultury i literatury, oferując uniwersalne przestrogi i lekcje moralne, które pozostają aktualne również we współczesnym społeczeństwie.