Obraz miasta i jego mieszkańców. Omów zagadnienie na podstawie Zbrodni i kary Fiodora Dostojewskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.08.2024 o 13:43

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 21.08.2024 o 12:52

---

Literatura jest niezwykle cennym narzędziem w portretowaniu miast i ich mieszkańców, umożliwiając czytelnikowi zanurzenie się w specyficznym kontekście społecznym, ekonomicznym i kulturowym. Pisanie o miastach pozwala autorom odzwierciedlać rzeczywistość, nie tylko opisywaną, ale także interpretowaną przez pryzmat ich bohaterów i zjawisk, jakie wokół nich zachodzą. Miasto staje się w takim przypadku symbolicznym mikrokosmosem, w którym kondensują się różne dynamiczne procesy społeczne i historyczne.

Doskonałym przykładem literackiego portretu miasta jest "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, gdzie Petersburg ukazany jest jako miejsce nędzy, moralnego upadku i przestępczości. Innym wyrazistym obrazem miasta w literaturze jest Baku opisane w "Przedwiośniu" Stefana Żeromskiego, które przed rewolucją kwitnie bogactwem, a po jej wybuchu popada w ruinę i chaos.

---

Rozwinięcie

I. Petersburg w "Zbrodni i karze" Fiodora Dostojewskiego

Petersburg w "Zbrodni i karze" przedstawiony jest jako miejsce pełne kontrastów. Opisywany przez Dostojewskiego obraz miasta to przestrzeń brudna, przygnębiająca, pełna smogu i nieprzyjemnych zapachów. Zaniedbane budynki, ciemne i wąskie uliczki oraz wszechobecny pył i brud tworzą tło dla egzystencji jego mieszkańców. Miasto wydaje się być pułapką bez wyjścia, miejscem, w którym nie ma perspektyw na lepsze jutro. Choroby są wszechobecne, a każdy krok w głąb miasta to krok w przepaść.

2. Wpływ miasta na mieszkańców

Egzystencja w tak ponurym otoczeniu wpływa destrukcyjnie na mieszkańców Petersburga. Żyją oni w skrajnej biedzie, wegetując w przeludnionych i zaniedbanych mieszkaniach. Przestrzenie te niemalże tchną bezradnością i desperacją, która prowadzi do pogłębiającej się biedy i bezsilności. W warunkach, w których brakuje nadziei na poprawę, umysły mieszkańców stają się spętane przez zrozpaczenie i frustrację. Wielu z nich ucieka w alkoholizm, szukając w nim choć chwilowego ukojenia.

3. Przykład wpływu miasta na konkretne postacie

Główny bohater powieści, Rodion Raskolnikow, jest doskonałym przykładem wpływu miasta na jednostkę. Żyje on w ciasnym, nieuporządkowanym pokoiku, co symbolizuje jego wewnętrzny chaos i emocjonalne rozterki. Atmosfera Petersburga z jego ponurymi ulicami i przygnębiającą architekturą potęguje uczucie izolacji i samotności, prowadząc Raskolnikowa do skrajnego czynu - morderstwa lichwiarki. Inni mieszkańcy, jak choćby Marmieładow, walczą z własnymi demonami, często sięgając po alkohol jako drogę ucieczki od brutalnej rzeczywistości. Marmieładow, były urzędnik, który popada w alkoholizm, jest przykładem człowieka złamanego przez miasto. Jego życie to ciągła walka między poczuciem obowiązku a pragnieniem zapomnienia, co prowadzi do ucieczki w stagnację i beznadzieję.

II. Baku w "Przedwiośniu" Stefana Żeromskiego

Baku przed rewolucją jest kompletnie innym obrazem - miasto pełne życia, bogactwa i kwitnącego handlu. Dostatek wypisany jest na murach monumentalnych budowli, a przestrzeń miejską przenikają koloryt i dźwięki międzynarodowej społeczności. Baku jest miastem multikulturowym, gdzie spotykają się różne narody i obyczaje, co czyni je tętniącą życiem metropolią. Bezpieczeństwo i dobrobyt są tak naturalne, jak bogate złoża ropy naftowej, które napędzają gospodarkę miasta i przyciągają inwestorów z całego świata.

2. Zmiany podczas rewolucji

Jednakże ten idylliczny obraz dramatycznie zmienia się podczas rewolucji. Miasto staje się miejscem terroru, ruin i chaosu. Mordy, głód, nędza, a także krew na ulicach stają się codziennością dla mieszkańców Baku. Gwar i koloryt przemieniają się w ciszę i przerażającą pustkę. Miejsca, które do niedawna były symbolem dobrobytu i międzynarodowego splendoru, stają się teraz siedliskiem grozy i destrukcji. Ruiny, w których dawniej tętniło życie, teraz skrywają jedynie echo dawnej świetności.

3. Wpływ zmian na mieszkańców

Rewolucyjne zmiany mają katastrofalny wpływ na mieszkańców miasta. Zniszczenie poczucia bezpieczeństwa i stabilności sprawia, że ludzie są zmuszeni do ucieczki i szukania schronienia gdzie indziej. Emigracja staje się jedyną alternatywą dla przetrwania. Cezary Baryka, główny bohater "Przedwiośnia", doświadczony przez wydarzenia rewolucji, traci swoje dziecinne marzenia i bezpieczeństwo, jednocześnie stając się świadkiem i ofiarą przemian, które przewartościowują jego postrzeganie świata. Te doświadczenia rujnują jego dotychczasowy światopogląd, przyspieszając dorosłość i utratę niewinności.

III. Kontekst historyczny i społeczny

Petersburg był w XIX wieku stolicą imperium rosyjskiego, co nasycało go pewnym paradoksem. Z jednej strony był on symbolem wielkomiejskiego prestiżu, centrum politycznym i kulturalnym, z drugiej, jego mieszkańcy na co dzień zmagali się z degradującą rzeczywistością. Sprzeczność między oficjalną rolą miasta a jego rzeczywistością była jaskrawa. Klasowe nierówności i bieda tworzyły moralny krajobraz, w którym przestępstwa i desperacja były na porządku dziennym. Petersburg stawał się także areną dla wielu ważnych wydarzeń historycznych, kształtujących losy imperium.

2. Baku jako miasto na terenach dawnej Rosji

Baku, jako miasto na terenach dawnej Rosji, było kluczowym punktem na mapie ekonomicznej i politycznej regionu zwłaszcza ze względu na swoje bogate złoża ropy naftowej. Bogactwo naturalnych zasobów przyciągało inwestorów, czyniąc z Baku żyzne pole zarówno dla ekonomicznego rozwoju, jak i dla społecznych napięć. Rewolucja 1917 roku miała głęboki wpływ na życie w mieście, doprowadzając do przewartościowania jego społecznych i ekonomicznych fundamentów. Ropa naftowa, niegdyś źródło dobrobytu, stała się symbolem przygnębiającej przeszłości.

---

Zakończenie

Obraz Petersburga w "Zbrodni i karze" Fiodora Dostojewskiego to historia miasta degradacji, brudu i przygnębienia. Miasto to, pełne cierpienia i desperacji, staje się dramatycznym tłem dla moralnych i egzystencjalnych zmagań jego mieszkańców. Natomiast Baku przedstawiane w "Przedwiośniu" Stefana Żeromskiego ukazuje miasto dwóch oblicz: jedno to miejsce dobrobytu i multikulturowości, a drugie - przestrzeń destrukcji i upadku.

2. Wpływ miasta na życie mieszkańców

Oba miasta mają decydujący wpływ na życie i losy swoich mieszkańców. Petersburg determinuje wybory i moralność jednostek takich jak Raskolnikow, podczas gdy Baku wpływa na życie Cezarego Baryki, symbolizując upadek dawnego porządku. Miasta stają się arenami, na których odgrywają się indywidualne dramaty, a ich opisy służą jako komentarze do szeroko pojętych zjawisk społecznych i historycznych.

3. Znaczenie literackich portretów miast

Literackie portrety miast, takie jak Petersburg w "Zbrodni i karze" i Baku w "Przedwiośniu", są nieocenione dla zrozumienia dynamiki społeczeństwa. Analiza przestrzeni miejskiej pozwala zgłębić problematykę literacką, ukazując wpływ środowiska na jednostki. Miasto, jako metafora stanu duszy bohaterów, staje się kluczem do interpretacji ich wewnętrznych konfliktów i decyzji. Literatura ukazuje, jak przestrzeń może być narzędziem analizy społecznych zmian i napięć, obrazując kondycję ludzką poprzez kontekst miejsca i czasu.