Wpływ snów na postępowanie Raskolnikowa – analiza problemu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.11.2025 o 14:43

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.11.2025 o 20:24

Powieść „Zbrodnia i kara” autorstwa Fiodora Dostojewskiego to fascynujące studium psychologiczne głównego bohatera, Rodiona Raskolnikowa. Akcja utworu toczy się w Petersburgu końca XIX wieku i ukazuje wewnętrzne zmagania młodego mężczyzny, który pod wpływem radykalnych idei próbuje przetestować granice moralności i własnej woli. Kluczowym elementem tego dzieła jest analiza znaczenia snów Raskolnikowa oraz ich wpływu na jego postępowanie. W poniższym wypracowaniu rozważę, czy sny miały decydujący wpływ na jego działania, czy były jedynie projekcją jego czynów.

Raskolnikow to postać złożona i pełna sprzeczności. Z jednej strony jest niesamowicie inteligentnym studentem z ubogiej rodziny, który dusi się w biedzie i poczuciu beznadziei. Z drugiej strony, w nim tli się przekonanie o własnej wyższości moralnej i intelektualnej, co prowadzi go do stworzenia teorii o „nadczłowieku” – jednostce, która ma prawo łamać obowiązujące normy społeczne i moralne dla wyższych celów. To między innymi ta teoria skłania go do dokonania morderstwa lichwiarki Alony Iwanownej w przekonaniu, że jej śmierć przyniesie społeczeństwu więcej korzyści niż dalsze jej życie.

Sny Raskolnikowa pełnią w powieści ważną funkcję, ukazując wewnętrzne konflikty oraz lęki bohatera, które wpływają na jego postępowanie. Już przed popełnieniem zbrodni, Raskolnikow ma sen, w którym jako mały chłopiec obserwuje brutalne zabicie osła przez grupę dorosłych mężczyzn. Ten sen jest wyraźnym odzwierciedleniem jego podświadomych traum i strachu przed przemocą oraz własną bezsilnością wobec brutalności otaczającego świata. Raskolnikow utożsamia się z maltretowanym zwierzęciem, co ukazuje jego wewnętrzny konflikt: mimo że pragnie przetestować swoją teorię o nadczłowieku, w głębi duszy nie jest wolny od moralnych zasad i lęków.

Po dokonaniu morderstwa sny Raskolnikowa stają się jeszcze bardziej intensywne i obrazowe, będąc swego rodzaju projekcją jego rosnących wyrzutów sumienia. W jednym z bardziej znaczących snów widzi on Alonę Iwanownę, która śmieje się z niego, kpiąc z jego nieudolności i demaskując jego słabość. Ten sen jest niczym innym jak ucieleśnieniem jego wewnętrznych poczucia winy i obawy przed konsekwencjami własnych czynów. Pomimo swojej teorii o nadczłowieku, Raskolnikow nie jest w stanie uciec przed swoim sumieniem, które dręczy go w snach.

Analizując wpływ snów na postępowanie Raskolnikowa, trudno jednoznacznie stwierdzić, czy to właśnie one są głównym impulsem do jego działań, czy raczej konsekwencją jego czynów. Wydaje się, że sny są raczej odzwierciedleniem jego wewnętrznego stanu emocjonalnego i mentalnego niż bezpośrednią przyczyną jego działań. Przed morderstwem sny ukazują jego podświadome obawy i moralne dylematy, natomiast po nim – stanowią projekcję jego wyrzutów sumienia oraz strachu przed odpłatą.

Raskolnikow od samego początku ma jasny plan działania, który wynika z jego filozoficznych przekonań. Choć jego sny odzwierciedlają jego wewnętrzne zmagania, to jednak decyzja o popełnieniu morderstwa jest w pełni świadoma i wynika z jego logicznych rozważań na temat moralności i władzy. Sny pełnią rolę swoistego lustra, w którym odbija się jego niepokój i konsekwencje jego postępowania, ale same w sobie nie stanowią kluczowego czynnika determinującego jego działania.

Podsumowując, sny Rodiona Raskolnikowa są nieodłącznym elementem jego wewnętrznego świata, ukazującym jego psychologiczne zmagania i moralne rozterki. Choć wpływają na jego emocjonalny stan i ukazują jego głębokie lęki, to nie są one bezpośrednią przyczyną jego zbrodniczych czynów. Raskolnikow jako postać kieruje się przede wszystkim własnymi przekonaniami i teoriami, które wypracował w wyniku refleksji nad naturą człowieka i społeczeństwa. Sny pełnią jednak istotną rolę w konstruowaniu jego psychologicznego portretu, stanowiąc projekcję jego wewnętrznych konfliktów i emocjonalnych rozterek.