Bajki jako opowieści o prawach rządzących światem. "Bajki" Ignacego Krasickiego.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 3.10.2024 o 21:39

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 23.08.2024 o 7:08

Bajki, jako forma literacka, posiadają niezwykłą zdolność do przekazywania wartości dydaktycznych oraz moralnych w przystępny sposób. Krótkie, zwięzłe fabuły pełne są zrozumiałych dla każdego czytelnika alegorii i morałów. Bajki charakteryzują się prostotą formy, często wprowadzaną poprzez dialogi między zwierzętami, przedmiotami bądź fikcyjnymi postaciami, co czyni je zarówno rozrywkowymi, jak i pouczającymi. Pomimo swej powierzchownej prostoty, bajki zajmują istotne miejsce w literaturze, właśnie dzięki swojej uniwersalności i zdolności do przekazywania niezmiennych prawd rządzących światem.

Bajki Ignacego Krasickiego, klasyka polskiego oświecenia, są jednym z najlepszych przykładów na to, jak literatura może obrazować fundamentalne zasady istnienia. Krasicki, czerpiąc inspirację z rzeczywistości swojego czasu, umiejętnie przedstawia w swoich bajkach prawdy o ludzkiej naturze, społecznych relacjach i prawach rządzących światem. W niniejszej pracy postaram się udowodnić tezę, że bajki Krasickiego, takie jak "Chleb i szabla" oraz "Mysz i kot", są nośnikami uniwersalnych prawd, komentując przy tym rzeczywistość także w kontekście innych dzieł literatury światowej, takich jak choćby bajka La Fontaine'a "Pająk i jaskółka".

Rozwinięcie

Bajka "Chleb i szabla" opowiada historię dialogu między bochenkiem chleba a szablą, gdzie oba te przedmioty starają się dowieść swojej wyższości. Szabla przechwala się, że to dzięki niej ludzie zdobywają chleb, zapewniając im tym samym dobrobyt. Chleb jednak odpowiada jej na to, że to często przemoc, którą symbolizuje szabla, zdobywa go dla ludzi.

Uniwersalny morał tej bajki dotyka prawa siły jako podstawowej zasady rządzącej światem. Krasicki podkreśla, że władzę mają ci, którzy dysponują siłą lub narzędziami przemocy. To prawo silniejszego jest niezmienne niezależnie od epoki, co czyni tę bajkę aktualną i dziś. Dualizm przemocy wyrażony przez szablę i chleb pokazuje, że przemoc może być zarówno narzędziem niszczenia, jak i ochrony. Człowiek wykorzystuje siłę, by zdobyć codzienną potrzebę — chleb, ale jednocześnie ta sama siła może być przyczyną nieszczęść i wojen.

Alegoryczny wymiar tej bajki jest klarowny. Chleb symbolizuje spokój i codzienne trwanie, niezbędny element naszej egzystencji. Szabla natomiast jest symbolem wojny i przemocy, które zdają się wszechobecne w ludzkiej historii. Bajka Krasickiego jest więc swoistym komentarzem na temat ludzkiej natury i jej skłonności do agresji, ale i przetrwania za wszelką cenę.

W kontekście historycznym bajka ta pozostaje niezwykle aktualna. W XX wieku, kiedy świat borykał się z wojną światową i licznymi konfliktami zbrojnymi, siła była jedną z dominujących zasad. Zarówno w działaniach agresyjnych, jak i obronnych, przemoc odgrywała kluczową rolę. Chleb i szabla wciąż symbolizują te same wartości i siły, które rządzą światem.

Analiza bajki "Mysz i kot" Ignacego Krasickiego

Innym przykładom bajki ukazującej uniwersalne prawa jest "Mysz i kot". Opowieść zaczyna się od próby myszy przekonania kota do pozostawienia jej w spokoju. Kot początkowo udaje skruchę, co daje myszy złudne poczucie bezpieczeństwa. Kiedy tylko mysz zbliża się do kota z nadzieją na ocalenie, ten podstępnie ją pożera.

Morał jest tu jasny: pycha prowadzi do nieuchronnej zguby, a podstęp i siła przeważają nad uczciwością i prostotą w relacjach międzyludzkich. Uniwersalność tej zasady jest niezaprzeczalna: w każdym społeczeństwie znajdziemy przykłady, gdzie bardziej podstępni i bezwzględni osiągają swoje cele kosztem prostych i mniej podejrzliwych jednostek. Władza i siła zawsze znajdą sposób na wykorzystanie słabych i bezbronnych.

Alegoryczny aspekt bajki jest jasny: mysz symbolizuje prostego, słabego człowieka, który w zderzeniu z bardziej sprytnymi i bezwzględnymi przeciwnikami (kotem) zawsze przegrywa. Kot jest symbolem dominującego, sprytnego drapieżcy, który nie waha się wykorzystać wszelkich środków, by osiągnąć swój cel.

Kontekst społeczno-ekonomiczny tej bajki można odnaleźć w współczesnym kapitalizmie, gdzie silniejsi finansowo i politycznie często bezwzględnie traktują słabszych. Krasicki poprzez tę bajkę daje do zrozumienia, że takie zjawiska są nieuchronne i wpisane w naturę ludzką.

Przykłady potwierdzające tezę o uniwersalności bajek

W tej bajce pająk co dzień zastawia sieci na muchy, żywiąc się nimi, aż do momentu, gdy pojawia się jaskółka, która zaczyna zabierać mu jego "plon". Pająk narzeka na tę niesprawiedliwość, lecz ostatecznie pada ofiarą jaskółki, która bezwzględnie go zjada.

Morał bajki La Fontaine'a jest jedynie kolejnym wariantem prawa siły, pokazującym, że ci, którzy mają większe możliwości (tu: jaskółka) dominują nad słabszymi (pająk), narzekającymi na swój los. Bajka ta również podkreśla, że bezwzględność i siła są dominującymi zasadami rządzącymi światem.

Instrumenty literackie zastosowane przez La Fontaine'a, w tym komiczny motyw z narzekającym pająkiem, dodają humorystycznego charakteru, lecz nie ujmują goryczy przedstawionej w niej prawdy. W kontekście historycznym, przypomina nam o wojnach, stosunkach międzynarodowych i bezwzględności polityki, gdzie prawo silniejszego trwa niezmiennie.

Podsumowanie

Dydaktyczna wartość bajek polega na przekazywaniu czytelnikowi wiedzy o niezmienności praw rządzących światem oraz przygotowaniu na ich konsekwencje. Uniwersalność morałów zawartych w tych opowieściach sprawia, że bajki mają nieprzemijającą aktualność, niezależnie od epoki, w której były pisane.

Na zakończenie warto zachęcić do analizy własnej rzeczywistości przez pryzmat bajek. Czerpiąc wiedzę z literatury, mamy narzędzie do lepszego zrozumienia niesprawiedliwości świata i przygotowania się na jej nieuchronność. Bajki, poprzez swoje uniwersalne prawdy, nie tylko bawią, ale również edukują i uczą przystosowania się do realiów rządzących naszym życiem i światem.