Artysta jako bohater literacki. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.08.2024 o 11:49

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 28.08.2024 o 11:09

Artysta jako bohater literacki. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

W literaturze motyw artysty pojawia się często, ukazując jego różnorodne role i znaczenie. Artyści jako bohaterowie literatury bywają zarówno twórcami, jak i postaciami symbolizującymi walkę z rzeczywistością, marzycielami czy outsiderami. Ich obecność jest zauważalna we wszystkich gatunkach literackich: od liryki przez prozę aż po dramaty. Rola artysty w społeczeństwie ewoluowała na przestrzeni dziejów, jednak zawsze kojarzona była z kreowaniem kultury i istotnym wpływem na społeczeństwo, zarówno poprzez tworzenie, jak i refleksję nad rzeczywistością. W niniejszej pracy omówię zagadnienie artysty jako bohatera literackiego na przykładzie dramatu Stanisława Wyspiańskiego "Wesele". Wprowadzenie twórczości Horacego jako kontrastowego kontekstu pozwoli na pełniejsze zrozumienie różnic w ukazaniu roli artysty w różnych epokach.

"Wesele", dramat Stanisława Wyspiańskiego napisany na przełomie XIX i XX wieku, ukazuje mieszane społeczeństwo weselników, składające się z krakowskiej bohemy oraz małopolskich chłopów. Tło historyczne dramatu to czas Młodej Polski – epoki charakteryzującej się pesymizmem, dekadentyzmem oraz kryzysem wartości moralnych i narodowych. Kontekst historyczny i społeczeństwo przedstawione w "Weselu" są kluczowe do zrozumienia roli artysty w utworze.

Postać Poety, wzorowana na Kazimierzu Przerwie-Tetmajerze, jest jednym z centralnych bohaterów "Wesela", reprezentując artystów młodopolskich. Poeta to brat gospodarza, Włodzimierza Tetmajera, który z kolei symbolizuje próbę połączenia inteligencji z chłopstwem. Kazimierz Przerwa-Tetmajer jest postacią o dekadenckim usposobieniu, co przejawia się w jego twórczości pełnej pesymizmu, melancholii, a nawet bierności. Dekadentyzm Tetmajera jest typowy dla epoki, która charakteryzowała się brakiem wiary w przyszłość i postawami antyheroicznymi, co widać również w jego dziełach literackich pełnych nostalgii i smutku.

Wyspiański krytycznie ocenia dekadenckie postawy, ukazując Poeta jako postać bierną i pesymistyczną. Symbolika w "Weselu" podkreśla krytyczny stosunek autora do dekadentyzmu. Spotkanie Poety z Rycerzem, przedstawionym jako pusta zbroja, obrazuje zderzenie ideałów z rzeczywistością. Rycerz, postać z legend pełnych odwagi i męstwa, jest w rzeczywistości pustą zbroją, co oznacza brak rzeczywistego ducha walki i determinacji. Analizując postać Poety, dostrzegamy rozdźwięk między pięknem jego słów a jego niezdolnością do działania. Poeta wygłasza monologi pełne piękna i głębokiej melancholii, ale jednocześnie nie potrafi przekuć ich w czyn, co z kolei jest surową krytyką takiej postawy przez Wyspiańskiego.

Poeta w "Weselu" staje się alegorią całego narodu, zagubionego i pozbawionego ducha walki w obliczu trudności. Dekadencki poeta symbolizuje społeczeństwo w stanie moralnego i narodowego rozkładu, które nie jest w stanie podjąć działań wymaganych do zmiany swojej sytuacji.

W kontrze do dekadenckiego artysty Młodej Polski, warto przyjrzeć się przywołanej twórczości Horacego, poety rzymskiego z czasów starożytnych. Horacy, twórca o idealistycznym podejściu do sztuki i życia, w swoich odach ukazuje poetę jako wielkiego twórcę, który przewyższa materialność i osiąga nieśmiertelność dzięki swoim dziełom.

Oda "Wybudowałem pomnik (Exegi monumentum)" przedstawia podmiot liryczny, który utożsamia się z poetą przekonanym o nieśmiertelności swojej sławy. Symbolika pomnika, który wzniósł, oraz wieniec Apollina, to wyraz przekonania o wielkości twórczości poetyckiej. Horacy widzi poetę jako kogoś, kto pozostaje niezapomniany dzięki swoim dziełom, których trwałość przewyższa materialne pomniki.

Inna oda Horacego, "Do Apollina", przedstawia poetę świadomego swojej wyjątkowości, który odrzuca materialne dobra na rzecz prostoty i twórczego życia. Twórczość poetycka jest najwyższą wartością, a artysta jest ukazywany jako ktoś, kto czerpie radość z samego aktów tworzenia, nie z doczesnych korzyści.

Kontekst antyczny, w którym tworzył Horacy, różni się znacznie od realiów Młodej Polski. Starorzymski poeta, ukazując idealistyczne podejście do życia i sztuki, symbolizuje wielkość artysty. W kontraście do niego, dekadencki poeta z "Wesela" Wyspiańskiego reprezentuje upadek wartości. Horacyjski poeta to pewność siebie i wiara w nieśmiertelność swoich dzieł, podczas gdy młodopolski artysta to postać pełna wątpliwości, pesymizmu i moralnego zagubienia.

Porównanie tych dwóch postaw artystów ukazuje dysonans między wizją artysty w różnych epokach. Wyspiański przedstawia dekadenta jako antybohatera, kogoś, kto nie tylko nie potrafi zmierzyć się z rzeczywistością, ale także przyczynia się do upadku wartości moralnych. Z drugiej strony, Horacy przedstawia poetę jako wyjątkową jednostkę, której twórczość przekracza granice czasu i przestrzeni.

Sprzeczność wartości i samooceny artystów z różnych epok jest znacząca. Dekadencki artysta młodopolski to postać tragiczna, pełna wątpliwości i niepewności, podczas gdy horacyjski poeta to figura pewna siebie, przekonana o wartości swojej twórczości i swojej nieśmiertelności.

Ostatecznie, rola artysty w różnych epokach historycznych różni się znacząco. Artysta młodopolski, krytycznie oceniany przez Wyspiańskiego, jest postacią zagubioną, niezdolną do działania w trudnych czasach. Z kolei artysta antyczny, zgodnie z idealizacją Horacego, to twórca o wielkiej pewności siebie, który znajduje sens życia w swojej twórczości.

Artyści, mimo że są często wrażliwi i obdarzeni wyjątkowymi talentami, nie zawsze odgrywają pozytywne role w społeczeństwie. Wrażliwość artystyczna może prowadzić do wielkości, ale także do upadku, jeżeli nie jest osadzona w działaniu i determinacji. Epoka historyczna, w której tworzą, ma znaczący wpływ na ich wizerunek i znaczenie w literaturze.

Podsumowując, motyw artysty w literaturze jest bogaty i wielowymiarowy. Zestawienie wizji artysty z "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego z Horacego utworami ukazuje, jak różnorodnie mogą być interpretowane role artystów w społeczeństwie. Wyspiański krytycznie ocenia dekadenckiego artystę swojego czasu, przedstawiając go jako symbol moralnego upadku i bierności, podczas gdy Horacy wynosi poetę antycznego do rangi ideału, którego twórczość przekracza granice czasowe i przestrzenne. Oba podejścia pozwalają lepiej zrozumieć rolę sztuki i artystów w różnych kontekstach historycznych, oraz w jaki sposób literatura może być odbiciem duchowej kondycji społeczeństwa.