W jaki sposób człowiek traktuje naturę? Praca argumentacyjna z odniesieniem do wiersza „Rozmowa z kamieniem” Wisławy Szymborskiej oraz innych tekstów kultury

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: przedwczoraj o 18:54

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 17.01.2026 o 12:59

W jaki sposób człowiek traktuje naturę? To fundamentalne pytanie, które z każdym rokiem zyskuje na znaczeniu ze względu na zmieniające się warunki środowiskowe i rosnącą świadomość ekologiczną. Przyglądając się literaturze, można zauważyć, jak różnorodne i niejednokrotnie skomplikowane są relacje człowieka z naturą. W celu zgłębienia tego tematu, warto odnieść się do wiersza Wisławy Szymborskiej "Rozmowa z kamieniem" oraz innych tekstów kultury, które ukazują zarówno pozytywne, jak i negatywne aspekty ludzkiego podejścia do naturalnego świata.

W wierszu "Rozmowa z kamieniem" Wisława Szymborska ukazuje dialog między człowiekiem a kamieniem, który odmawia wejścia do swojego wnętrza. Kamień symbolizuje tu naturę, a człowiek próbujący nawiązać z nim kontakt wydaje się zderzać z granicami swojej możliwości poznawczej. Człowiek, w swoim dążeniu do zrozumienia i dominacji nad naturą, zdaje się często zapominać o jej autonomii i odrębności. "Nie mam drzwi - mówi kamień - / masz przynajmniej usłyszeć, że tu zwą się drzwiami?" Uosobienie kamienia pokazuje, że natura jest w stanie istnieć niezależnie od ludzkich aspiracji i przekonań. Człowiek często stara się narzucić swój porządek, swoje prawa, jednak przyroda pozostaje niezmienna, nieuchwytna dla ludzkiej ingerencji.

W kontekście kontaktu człowieka z naturą warto przywołać również powieść "Człowiek i dom" Marii Dąbrowskiej. Główny bohater, Jan, budując dom w środku lasu, symbolizuje człowieka dążącego do ujarzmienia i podporządkowania natury. Jednocześnie jednak, jego dogłębne związanie z naturą pokazuje, jak istotna jest dla niego symbioza z otaczającym światem. Dzieło Dąbrowskiej uwidacznia dwuznaczność ludzkiej postawy w stosunku do natury: z jednej strony chęć dominacji, z drugiej - potrzeba harmonii i współistnienia.

Podobne motywy można odnaleźć w literaturze anglojęzycznej, jak choćby w "Walden, czyli życie w lesie" Henry'ego Davida Thoreau. Autor opisuje swoje życie na łonie natury, wskazując na wewnętrzną i duchową transformację, jaką przynosi bliskość z naturalnym środowiskiem. Thoreau, podobnie jak Jan z powieści Dąbrowskiej, stawia na życie zgodne z naturą, propagując ideę prostoty i autentyczności jako antidotum na współczesne problemy społeczne i moralne. To wskazuje na paradoksalność ludzkiej relacji z naturą: człowiek z jednej strony pragnie ją zdominować, a z drugiej szuka w niej ucieczki przed zgiełkiem i problemami cywilizacji.

W literaturze nie brakuje także krytycznego spojrzenia na ludzkie traktowanie natury. Wyjątkowym przykładem jest powieść "Jądro ciemności" Josepha Conrada, w której ludzka ekspansja w Afryce przedstawiona jest jako akt brutalnej eksploatacji przyrody i ludzi. Bohaterowie książki, działając pod pretekstem cywilizacyjnej misji, dokonują nieodwracalnych zniszczeń, ujawniając mroczną stronę człowieka. "Jądro ciemności" ostrzega przed wyniszczającymi skutkami nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych, a także krytykuje kolonialne podejście, w którym człowiek traktuje naturę jedynie jako środek do realizacji własnych celów.

Film "Avatar" Jamesa Camerona stanowi również ważny głos w tej dyskusji. Historia przedstawia ludzką chciwość i chęć dominacji nad planetą Pandora, której mieszkańcy żyją w symbiozie z naturą. Kamera ukazuje kontrast między technokratycznym, eksploatacyjnym podejściem ludzi a duchowym, głębokim związkiem miejscowej ludności z ich środowiskiem. W ten sposób "Avatar" stawia pytanie o etykę ludzkich działań i skłania do refleksji nad koniecznością szacunku i odpowiedzialności wobec natury.

Wnioskując, literatura i inne teksty kultury dostarczają nam licznych przykładów ukazujących różnorodne sposoby traktowania natury przez człowieka. Wiersz Wisławy Szymborskiej "Rozmowa z kamieniem" podkreśla nieuchwytność i autonomię natury, podczas gdy powieści Maria Dąbrowskiej i Henry'ego Davida Thoreau ukazują ambiwalencję ludzkiego podejścia do środowiska naturalnego. Z kolei utwory takie jak "Jądro ciemności" Josepha Conrada i film "Avatar" Jamesa Camerona krytykują eksploatacyjne i destrukcyjne podejście człowieka do przyrody. W świetle tych przykładów można jednoznacznie stwierdzić, że człowiek, choć posiada zdolność do współistnienia z naturą, często wykazuje tendencje do jej dominacji i eksploatacji, co prowadzi do nieodwracalnych konsekwencji. Refleksja nad naszym stosunkiem do natury jest więc nie tylko literackim, ale i egzystencjalnym wyzwaniem współczesności.