Mieć czy być? Jakie wartości są najważniejsze w życiu człowieka?

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: dzisiaj o 10:11

W literaturze wielu różnych epok i obszarów geograficznych można znaleźć dyskusje na temat fundamentalnej dichotomii „mieć czy być?” Jest to pytanie o to, czy ważniejsze w życiu człowieka jest posiadanie materialnych dóbr, czy też rozwijanie własnych cech charakteru i duchowych wartości. Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto przeanalizować wybrane dzieła literackie, by zobaczyć, jakie wartości były promowane przez ich autorów i jak wpływają one na życie bohaterów.

Rozpocznijmy naszą analizę od twórczości jednego z najważniejszych polskich pisarzy – Adama Mickiewicza. W „Dziadach cz. III” ukazano postać Konrada, który stawia sobie za cel wywalczenie wolności i szczęścia dla swojego narodu, a nie gromadzenie materialnego bogactwa. Jego duchowa walka i poświęcenie dla dobra wspólnego pokazują, że wartości duchowe mogą stać wyżej niż materialne. Konrad rezygnuje z własnych pragnień i bezpieczeństwa, by walczyć o ideały wolności, równości i braterstwa. Jego postawa wskazuje, że bycie – czyli rozwijanie swojej osobowości, moralności i poświęcanie się dla innych – jest wartością nadrzędną.

Przykładem z literatury światowej może być „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego. Raskolnikow, główny bohater książki, zabija starą lichwiarkę, by zdobyć pieniądze i ułożyć sobie życie. Jednak jego materialistyczne ambicje prowadzą go tylko do wewnętrznego rozdarcia i poczucia winy. W końcu, poprzez konfrontację z Sonią, młodą kobietą o głębokiej wierze i moralności, Raskolnikow dochodzi do wniosku, że jego postępowanie było błędne, a prawdziwe szczęście leży nie w posiadaniu dóbr materialnych, ale w duchowej zgodzie z samym sobą i innymi ludźmi. Dostojewski wyraźnie prezentuje tezę, że duchowe wartości są kluczowe dla pełnego i autentycznego życia.

Kolejną ważną refleksję można znaleźć w „Małym Księciu” Antoine’a de Saint-Exupéry’ego. Książka ta jest niemal filozoficzną rozprawą na temat sensu życia i ludzkich wartości. Główny bohater, podróżujący po różnych planetach, odkrywa, że dorośli bardzo często poświęcają swoje życie dla zdobywania materialnych dóbr, zaniedbując przy tym to, co naprawdę ważne – relacje międzyludzkie, przyjaźń i miłość. W rozmowie z Lisem Mały Książę uczy się, że „najważniejsze jest niewidoczne dla oczu”. Saint-Exupéry tym samym przypomina, że wartości duchowe, takie jak miłość, przyjaźń i zrozumienie, są fundamentem szczęśliwego życia.

W literaturze polskiej XX wieku również pojawia się motyw „mieć czy być?”. W „Lalce” Bolesława Prusa analizujemy postać Stanisława Wokulskiego, który początkowo dąży do materialnego sukcesu, gromadząc wielki majątek, by zdobyć serce Izabeli Łęckiej. Jednakże z biegiem fabuły odkrywa, że materialne bogactwo nie przynosi mu prawdziwego szczęścia. Wokulski ostatecznie zdaje sobie sprawę, że jego dążenie do bogactwa oddaliło go od rzeczywistych wartości, takich jak miłość i poczucie spełnienia. Prus przez tę postać pokazuje nam, że materialne posiadanie jest ulotne i płytkie w porównaniu z wartością duchowego bogactwa.

Nie sposób również nie wspomnieć tu o twórczości Johna Steinbecka, szczególnie jego powieści „Grona gniewu”. Historia rodziny Joadów, zmuszonych do opuszczenia swojej farmy w Oklahomie w czasie Wielkiego Kryzysu, pokazuje, że mimo utraty wszystkich materialnych dóbr, człowiek może zachować godność, solidarność i wewnętrzną siłę. Bohaterowie, pomimo biedy i niesprawiedliwości, które spotykają ich na każdym kroku, odnajdują wartość w rodzinie, wspólnocie i nadziei na lepsze jutro. Steinbeck przynosi nam przesłanie, że „bycie” – wznoszenie się ponad materialne trudności i zdolność do tworzenia i utrzymania relacji międzyludzkich – jest esencją człowieczeństwa.

Podsumowując, literatura jednoznacznie wskazuje na przewagę bycia nad posiadaniem. Wszystkie przedstawione dzieła ukazują, że duchowe wartości, takie jak miłość, moralność, solidarność i osobiste spełnienie, są niezwykle ważne w życiu człowieka. Ludzie, którzy skupiają się tylko na materialnych dobrach, często doświadczają poczucia pustki i niespełnienia. Z kolei ci, którzy cenią wartości duchowe, pomimo czasem trudnych warunków materialnych, są zdolni do osiągnięcia prawdziwego, głębokiego szczęścia. Warto więc zastanowić się, czy nie powinniśmy w codziennym życiu poświęcać więcej uwagi rozwijaniu naszych wewnętrznych wartości, niż gromadzeniu materialnych dóbr.