Być czy mieć? Człowiek między wartościami duchowymi a materialnymi

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: dzisiaj o 13:24

W literaturze światowej i polskiej często podejmowany jest odwieczny dylemat człowieka: "być czy mieć?". To pytanie dotyczy wyboru między wartościami duchowymi a materialnymi, które towarzyszy ludzkości od wieków. Wybór ten jest nie tylko odzwierciedleniem osobistych priorytetów, ale także wpływa na całe społeczeństwo, kształtując kulturę i historię. W niniejszej pracy odwołamy się do wybranych dzieł literackich, które przedstawiają zmagania człowieka w kontekście tych dwóch wartości.

Jednym z najważniejszych dzieł literatury światowej, które porusza problem "być czy mieć", jest "Faust" Johanna Wolfganga von Goethego. Faust to uczony, który dąży do wiedzy absolutnej i pełni doświadczeń życiowych. Zawiera pakt z Mefistofelesem, by zdobyć to, co uważa za najcenniejsze, czyli wiedzę i doświadczenie. Dążenie Fausta do posiadania pełni wiedzy ukazuje, jak pragnienie "posiadania" wpływa na sposób życia bohatera. Ostatecznie jednak Faust staje przed pytaniem, co jest ważniejsze: materialne zdobywanie świata, czy jego duchowe zrozumienie. Nawet mając wszystko, nadal odczuwa pustkę, co prowadzi do refleksji nad wartościami duchowymi. Jego historia uczy, że pogoń za materialnym bogactwem i wiedzą nie zawsze prowadzi do szczęścia i spełnienia.

Innym znaczącym dziełem, które obrazuje wartości duchowe kontra materialne, jest "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, to biedny student, który najpierw kieruje się racjonalizmem i ekonomicznymi wartościami. Uważa, że morderstwo lichwiarki, które pozwoliłoby mu zdobyć pieniądze na dalsze życie i działalność, jest usprawiedliwione. W miarę rozwijania się fabuły, Dostojewski ukazuje, jak sumienie i wartości duchowe zaczynają prześladować Raskolnikowa. Jego duchowa walka i ostateczne uznanie znaczenia skruchy i odkupienia ilustrują, jak wartości duchowe mogą przewyższać materialne korzyści. Dzieło to w głęboko moralny sposób przedstawia, że wewnętrzny spokój i zgodność z własnym sumieniem są ważniejsze od bogactwa materialnego.

Nie można pominąć również polskiej literatury, w której dylemat ten jest pokazany wielokrotnie. W "Lalce" Bolesława Prusa bohater Stanisław Wokulski, to człowiek, który zdobywa majątek, próbując zrealizować swoje ambicje i zdobyć miłość Izabeli Łęckiej. Wokulski to postać rozdarta między wartościami materialnymi a duchowymi. Jego majątek nie przynosi mu szczęścia, a prawdziwa rozterka pojawia się, gdy jego uczucia do Izabeli nie są odwzajemnione. Prus pokazuje, że posiadanie bogactwa nie zawsze zapewnia satysfakcję z życia, a pogoń za materialnymi dobrami może prowadzić do duchowej pustki. Historia Wokulskiego wskazuje, że prawdziwe wartości często kryją się w sferze uczuć i duchowości, czego nie można zaspokoić żadną ilością pieniędzy.

Również w "Opowieści wigilijnej" Charlesa Dickensa mamy do czynienia z motywem "być czy mieć". Ebenezer Scrooge to postać, która początkowo hołduje materializmowi, czego efektem jest jego samotność i zgorzknienie. Jednak w wyniku nadprzyrodzonych odwiedzin Scrooge odkrywa, że prawdziwe szczęście i spełnienie leżą w relacjach z innymi ludźmi i postanawia zmienić swoje życie, stawiając na wartości duchowe. Dickens poprzez postać Scrooge’a udowadnia, że wartość człowieka nie tkwi w majątku, ale w jego zdolności do okazywania miłości i życzliwości.

Podsumowując, zarówno literatura światowa, jak i polska pełne są przykładów, które ilustrują dylemat "być czy mieć". Historie Fausta, Raskolnikowa, Wokulskiego i Scrooge’a ukazują, że materialne bogactwo bez duchowego spełnienia często prowadzi do pustki i niezadowolenia. Wartości duchowe, takie jak miłość, zrozumienie i wewnętrzny spokój, często okazują się trwalsze i bardziej satysfakcjonujące od posiadania materialnych dóbr. Wybór między tymi dwoma kategoriami wartości zawsze będzie aktualnym tematem, zmuszającym do refleksji nad własnym życiem i priorytetami.