Jak relacje z drugą osobą kształtują człowieka. Analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.10.2024 o 16:25

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 23.09.2024 o 18:07

Relacje międzyludzkie stanowią fundamentalny element naszego życia. To one kształtują naszą tożsamość, wartości i postawy. W literaturze relacje te są często ukazywane jako kluczowe elementy rozwoju bohaterów. W tej rozprawce chciałbym przedstawić, jak relacje z innymi osobami wpływają na kształtowanie człowieka, odwołując się do dwóch lektur z trzeciej klasy technikum – "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego oraz "Lalka" Bolesława Prusa – oraz przedstawić dwa konteksty, które dodatkowo wzbogacą nasze rozważania.

"Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego to opowieść o człowieku uwikłanym w wewnętrzny konflikt moralny. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, jest studentem żyjącym w ubóstwie, który decyduje się na popełnienie zbrodni. Jego relacje z innymi postaciami, takimi jak Sonia Marmieładowa czy śledczy Porfiry Pietrowicz, mają kluczowe znaczenie dla jego rozwoju psychologicznego.

Sonia Marmieładowa, prostytutka z przymusu, mimo swojej trudnej sytuacji życiowej, jest postacią pełną współczucia i empatii. Jej relacja z Raskolnikowem ma ogromny wpływ na jego rozwój wewnętrzny. Sonia staje się dla Rodiona nie tylko źródłem wsparcia, ale także moralnym kompasem, który pomaga mu zrozumieć konsekwencje jego czynów oraz skłonić go do skruchy. To w dużej mierze dzięki niej Raskolnikow znajduje odwagę, aby przyznać się do winy i poddać się karze. Sonia reprezentuje wartość miłości i przebaczenia, które potrafią przemienić nawet najbardziej zatwardziałe serca.

Drugą kluczową relacją jest ta z Porfirym Pietrowiczem, śledczym prowadzącym dochodzenie. Jest on inteligentnym i przenikliwym człowiekiem, który szybko podejmuje trop Rodiona. Ich relacje są pełne napięcia, jednak Porfiry prowadzi swoistą "grę" z Rodionem, starając się skłonić go do ujawnienia prawdy. Ta dynamika intelektualna między nimi zmusza Raskolnikowa do głębokiej refleksji nad swoim postępowaniem, jego motywami oraz konsekwencjami zbrodni. W ten sposób relacja z Porfirym działa jako katalizator przemiany wewnętrznej Rodiona.

Druga lektura, "Lalka" Bolesława Prusa, również prezentuje wpływ międzyludzkich relacji na kształtowanie człowieka. Główny bohater, Stanisław Wokulski, jest przedsiębiorcą, który zakochuje się w Izabeli Łęckiej. Ta nieszczęśliwa miłość oraz relacje z innymi postaciami, takimi jak Julian Ochocki czy Ignacy Rzecki, mają ogromny wpływ na jego życie i rozwój osobisty.

Izabela Łęcka jest symbolem niedostępnej dla Wokulskiego arystokracji oraz ideałem, do którego dąży. Jego wielka, choć niespełniona miłość do niej staje się motorem napędowym jego działań, ale także źródłem cierpienia. Wokulski podejmuje różne inicjatywy, starając się zasłużyć na jej względy, lecz konfrontacja z rzeczywistością oraz obojętność Izabeli przynoszą mu jedynie rozczarowanie. Ta relacja pokazuje, jak niewłaściwie ulokowane uczucia oraz złudzenia mogą prowadzić do autodestrukcji.

Relacja z Ignacym Rzeckim, starym subiektem, jest natomiast przykładem wsparcia i przyjaźni. Rzecki, choć nie zawsze pełni rolę mentor, jest wiernym przyjacielem Wokulskiego, który dostrzega w nim wartości, jakich inni nie zauważają. Jego lojalność i zaufanie stanowią dla Wokulskiego pewien balans, pokazując, że prawdziwe relacje oparte na wzajemnym zrozumieniu i wsparciu mogą być bardziej wartościowe od iluzorycznych marzeń.

Jednym z kontekstów, które warto przywołać, jest teoria psychologiczna Carla Rogersa dotycząca samorealizacji oraz znaczenia "ja idealnego" i "ja realnego". Relacje z innymi osobami kształtują nasze "ja realne" poprzez konfrontacje z oczekiwaniami i wartościami innych ludzi. W przypadku Raskolnikowa i Soni, to zderzenie z "ja idealnym" – moralnymi wartościami, do których aspiruje Sonia, prowadzi do jego wewnętrznej przemiany.

Innym kontekstem może być teoria społeczna Ervinga Goffmana dotycząca interakcji społecznych i prezentacji siebie. Goffman twierdził, że nasze zachowania są kształtowane w dużej mierze przez oczekiwania społeczności, w której się znajdujemy. Raskolnikow próbuje zbudować swoje "ja" jako wyjątkowy i niezależny od moralnych norm, co ostatecznie prowadzi go do upadku. Wokulski natomiast nieustannie manewruje pomiędzy różnymi rolami – przedsiębiorcy, kochanka, przyjaciela – dostosowując swoje zachowanie do kontekstu i oczekiwań innych.

Podsumowując, relacje z innymi ludźmi mają ogromny wpływ na kształtowanie naszej osobowości, wartości i postaw. Przykłady literackie z "Zbrodni i kary" oraz "Lalki" pokazują, jak różnorodne relacje – pełne miłości, wsparcia, napięć czy rozczarowań – wpływają na rozwój bohaterów. W kontekście teorii psychologicznych i społecznych widzimy, że nasze interakcje z innymi są kluczowe dla zrozumienia i budowania własnej tożsamości, a także dla osiągania pełni człowieczeństwa.