Skąpiec Moliera bardziej przeraża niż śmieszy

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.10.2024 o 21:21

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 26.09.2024 o 19:26

Lektura "Skąpca" autorstwa Moliera, choć napisana w XVII wieku, nadal budzi wiele emocji i skłania do refleksji. Jednym z najważniejszych pytań, jakie pojawiają się przy lekturze tej komedii, jest to, czy Harpagon, główny bohater, bardziej przeraża niż śmieszy. Postać ta, będąca symbolem nienasyconej chciwości, wywołuje zarówno śmiech przez swoją absurdalność, jak i przerażenie przez swoje destrukcyjne skutki. W niniejszej rozprawce argumentuję, że Harpagon bardziej przeraża niż śmieszy, opierając się na analizie jego cech charakterologicznych, relacji z innymi postaciami i konsekwencji jego działań.

Harpagon to postać groteskowa, ale jego przesadne cechy charakteru, dalekie od jedynie komediowego przedstawienia, rodzą uczucie przerażenia. Jest skrajnym skąpcem, którego obsesja na punkcie oszczędzania dominują każdą sferę jego życia. Jego chciwość przejawia się w absurdalnych sytuacjach, jak chociażby serwowanie najtańszych potraw na wystawnym obiedzie. Owszem, takie sceny mogą wywoływać śmiech, ale kryją się za nimi poważne konsekwencje. Harpagon, skupiając się wyłącznie na pomnażaniu majątku, zamienia swoje życie w farsę, pozbawioną głębszych wartości i relacji międzyludzkich.

Relacje Harpagona z innymi postaciami są przesiąknięte jego skrajną chciwością, co prowadzi do cierpienia bliskich mu osób. Jego dzieci, Eliza i Kleant, są zmuszone do ukrywania swoich uczuć i planów, by uniknąć gniewu ojca. Chciwość Harpagona wpływa na ich życie, zmuszając ich do podejmowania desperackich kroków. Dla Elizy sprawa jest dramatyczna, gdyż musi ukrywać swoją miłość do Walerego. Kleant natomiast, by zdobyć pieniądze na życie i oświadczyny, musiałby zaciągać długi, których ojciec nigdy by nie spłacił. Lektura tych fragmentów nie bawi, lecz budzi współczucie i przerażenie wobec bezduszności Harpagona.

Harpagon nie tylko niszczy życie swojej rodziny, ale również wpływa destrukcyjnie na innych wokół siebie. Jego sługi są traktowane niesprawiedliwie i wykorzystywane do granic możliwości. Cechuje go bezwzględność i brak empatii, co widać w jego relacjach ze sługą Strzałką i kucharzem Jakubem. Obaj pracują dla niego pod warunkiem zgody na upokorzenia i niskie zarobki. Harpagon traktuje ich jedynie jako narzędzia do oszczędzania pieniędzy, a nie jako ludzi o własnych potrzebach i godności. Taki brak empatii jest cechą przerażającą u bohatera literackiego, ponieważ ujawnia, do jakiego stopnia jednostka może zdehumanizować innych w imię własnych celów.

Rozpatrując postać Harpagona, warto również zwrócić uwagę na społeczne konsekwencje jego skąpstwa. Choć akcja komedii toczy się w ograniczonym kręgu rodziny i służby, to postać Harpagona jest uniwersalnym symbolem zdolności do destrukcji całego społeczeństwa. Chciwość nie jest bowiem jedynie cechą osobistą, ale ma również głębokie konsekwencje społeczne. Historia zna wiele przykładów osób, których skąpstwo prowadziło do krzywdzenia innych lub nawet ruinowania całych przedsiębiorstw i społeczności. W tym kontekście, postać Harpagona może budzić przerażenie, gdyż uświadamia nam, jak głęboko zakorzenione w ludziach mogą być skrajne, negatywne cechy charakteru.

Kolejnym argumentem potwierdzającym tezę, że Harpagon bardziej przeraża niż śmieszy, są skutki jego działań. Na końcu sztuki Harpagon pozostaje sam w swojej chciwości, co sugeruje, że jest skazany na życie w samotności, bez miłości i szacunku innych. Jego dzieci odnajdują szczęście poza jego wpływem, a on sam pozostaje z jedynym "pocieszeniem" – swoją skrzynią pełną pieniędzy. Ten smutny finał, zamiast przynosić ulgę i katarzys, raczej nasuwa refleksję nad tragiczną ironią życia Harpagona. Choć przez całą sztukę jego działania mogą wydawać się komiczne w swej absurdalności, to ich konsekwencje są głęboko tragiczne.

Podsumowując, Harpagon z "Skąpca" Moliera to postać, która bardziej przeraża niż śmieszy. Jego skrajna chciwość, destrukcyjne relacje z bliskimi i otoczeniem oraz tragiczne konsekwencje jego działań skłaniają do głębszej refleksji nad ludzką naturą i potencjałem do czynienia zła. Molier, za pomocą groteski i komedii, przemyca ważne i aktualne przesłanie, które przetrwało wieki, ucząc nas nie tylko o potędze śmiechu, ale również o mrocznych stronach ludzkiej duszy.