Charakterystyka Harpagona. Czy warto wystawiać „Skąpca” na scenie?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.02.2024 o 15:00

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.02.2024 o 8:46

Komedie Molière'a są doskonałym przykładem utworów, które pomimo upływu wieków wciąż nie tracą na swojej aktualności i atrakcyjności. Wśród nich znajduje się "Skąpiec", dzieło, które dzięki mistrzowskiej analizie ludzkich wad i słabości nieustannie fascynuje widzów różnych pokoleń. Postać Harpagona, centralnej figury dramatu, jest wyjątkowo ciekawym tworem literackim, której wielowymiarowość i ponadczasowość przesłania sprawiają, że warto po raz kolejny przypomnieć sobie o tej sztuce, wystawiając ją na scenach teatrów.

Wizerunek zewnętrzny Harpagona symbolicznie przedstawia jego wewnętrzną degrengoladę. Przemożne skąpstwo bohatera widać również w ubiorze, który mimo posiadania znacznych środków, nie do końca odzwierciedla jego pozycję materialną. Harpagon nosi bowiem ubrania, które dawno już wyszły z mody i wpadły w ruinę – są to łachmany, które mają stanowić o jego zamożności jednocześnie podkreślając jego skąpstwo i niechęć do wydawania pieniędzy. Dodatkowo wiele o jego wizerunku mówi siwa broda i rzadkość włosów, które nie tylko wskazują na wiek postaci, ale także na jej zaniedbanie, wynikające z chęci zaoszczędzenia na wszystkim, nawet na podstawowej dbałości o siebie. Fizyczne dolegliwości, jakie towarzyszą Harpagonowi, w postaci astmy czy drżących rąk, są dosłownym odzwierciedleniem jego duszy pożeranej przez skąpstwo i chciwość.

Zachowanie i wartości prezentowane przez Harpagona odzwierciedlają najgorsze cechy, jakie można przypisać człowiekowi. Dwulicowość i chciwość to znaki rozpoznawcze bohatera, które bezpośrednio wpływają na jego relacje z rodziną i sługami. Traktuje on swoje dzieci jak środki do pomnożenia majątku, nie ukazując wobec nich uczucia. Stosunek do służby oraz zwierząt ukazuje go jako człowieka okrutnego, nieczułego na potrzeby innych, dla których nawet podstawowe wymogi egzystencji stają się luksusem. Jego obsesja na punkcie posiadania jest tak mocna, że staje się ona groteskowa, a poziom przesady dochodzi do zenitu w sytuacji kradzieży ukochanej przez Harpagona skrzynki z pieniędzmi, co wywołuje w nim histerię i obsesję.

Wartość wystawiania "Skąpca" tkwi w jego funkcji dydaktycznej i rozrywkowej. Komedie są bowiem doskonałym sposobem na uświadomienie ludziom ich wad i słabości w formie, która jednocześnie przynosi rozrywkę. Komizm postaci Harpagona wynika z połączenia jego cech charakteru z zewnętrznym zachowaniem, co niezwykle trafia do publiczności. Widowiskowość sytuacji komediowych zyskuje szczególnie na scenie teatralnej, gdzie aktorzy mogą w pełni ujawnić swój talent kreując nieszablonowe i barwne postacie, jaką jest Harpagon.

Ponadczasowość Harpagona manifestuje się w ujęciu cech, które są uniwersalne dla większości społeczeństw i kultur. Chciwość i skąpstwo prezentowane przez postać są wciąż obecne w dzisiejszym świecie. Postać Harpagona jako kwintesencja ludzkich słabości może być interpretowana jako alegoria wewnętrznej walki każdego z nas między chciwością a moralnością. Ponadto, wszechobecne przykłady skąpstwa i chciwości we współczesnym społeczeństwie tylko potwierdzają, że Harpagon pozostaje postacią, z którą widzowie mogą się utożsamiać lub której mogą potępiać postępowanie.

Wystawianie "Skąpca" pozwala na głębsze zrozumienie postaci Harpagona i jego wad. Sztuka stawia lustro przed współczesnym społeczeństwem i zmusza do refleksji nad ludzkimi postawami. W kontekście nauki o literaturze i jej znaczenia dla zrozumienia ludzkiego charakteru, wystawienie "Skąpca" jest nie tylko wartościowe, ale i wskazane. Zamykając argumentację, zachęcamy do tej formy kontaktu z literaturą, jaką jest doświadczenie teatru na żywo, gdzie słowa z kart książek nabierają nowego wymiaru.