Czy ambicja to siła niszcząca czy budująca? Refleksja na podstawie "Potopu" i "Makbeta".

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.10.2024 o 20:09

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 1.10.2024 o 20:17

Ambicja to cecha ludzka, która może prowadzić do wielkich osiągnięć, ale również do tragicznych konsekwencji. W literaturze można znaleźć wiele przykładów bohaterów, którzy z powodu ambicji odnieśli sukcesy, ale także ponieśli klęski. W niniejszej rozprawce, analizując postaci z „Potopu” Henryka Sienkiewicza oraz „Makbeta” Williama Szekspira, postaram się odpowiedzieć na pytanie, czy ambicja to siła niszcząca, czy budująca.

W powieści „Potop” Sienkiewicza, jedną z postaci, u której ambicja odgrywa kluczową rolę, jest Andrzej Kmicic. Kmicic jest bohaterem pełnym skrajnych emocji i ambicji, które napędzają jego działania. Początkowo jego ambicja ma negatywne skutki. Młody rycerz, wplątany w spiski Radziejowskiego, działa na szkodę ojczyzny, nie bacząc na swoje obowiązki wobec kraju i narodu. Jego ambicja posiadania władzy i zdobycia sławy prowadzi go do zdrady, co wywołuje niechęć u jego towarzyszy oraz narzeczonej, Oleńki Billewiczówny.

Jednak z czasem ambicja Kmicica zmienia swój kierunek. Po wielu błędach i porażkach, bohater zaczyna dostrzegać, że prawdziwa wielkość polega na oddaniu się sprawie kraju i honorem. Przemiany te prowadzą go do przekształcenia się w obrońcę ojczyzny. Kmicic, pod nowym imieniem Babinicz, staje się lojalnym żołnierzem króla Jana Kazimierza i walczy w obronie Polski przed szwedzkimi najeźdźcami. Jego ambicja do bycia wielkim rycerzem i zdobycia uznania zamienia się w chęć działania na rzecz dobra wspólnego. Można więc powiedzieć, że ambicja Kmicica staje się siłą budującą, która pozwala mu na rehabilitację i przyczynienie się do ratowania ojczyzny.

Z kolei w tragedii „Makbet” Szekspira ambicja jest przedstawiana jako siła destrukcyjna. Makbet, waleczny szkocki generał, napotkawszy wiedźmy, jest zasiewany ziarnem ambicji, by zostać królem. Początkowo lojalny wobec króla Dunkana, pod wpływem proroctwa i namowy swojej żony Lady Makbet, postanawia przejąć władzę drogą morderstwa. Jego ambicja do zdobycia tronu prowadzi do serii zbrodni i coraz większej paranoi.

Makbet z każdym kolejnym zabójstwem staje się coraz bardziej nieufny i odizolowany, a jego wewnętrzne cierpienia doprowadzają do kompletnego wewnętrznego rozkładu. Ambicja, która początkowo dawała mu siłę do działania, staje się jego przekleństwem. W rezultacie prowadzi do jego klęski – zarówno moralnej, jak i fizycznej. Śmierć Makbeta kończy okres jego tyranii, ale przynosi również katastrofę osobistą i narodową.

Ambicja Lady Makbet także ma tragiczne konsekwencje. Choć początkowo wydaje się być siłą napędową dla swojego męża, jej sumienie nie pozwala jej cieszyć się zdobytymi sukcesami. W końcu popada w szaleństwo i popełnia samobójstwo. Tym samym ambicje Lady Makbet do władzy i statusu okazują się całkowicie destrukcyjne.

Analizując oba utwory, można zauważyć, że ambicja może działać zarówno jako siła budująca, jak i niszcząca. W „Potopie” Kmicic, po przejściu przemiany, wykorzystuje swoją ambicję do budowania czegoś wartościowego – ochrony ojczyzny. Jego ambicja przekształca się w patriotyzm i poświęcenie dla wspólnego dobra, co ostatecznie przynosi korzyści nie tylko jemu samemu, ale całemu narodowi.

Natomiast w „Makbecie” Szekspira ambicja jest zgubna i destrukcyjna. Bohaterowie nie potrafią jej kontrolować i zamiast realizować swoje cele w zgodzie z etyką i moralnością, kierują się żądzą władzy za wszelką cenę. Ta ambicja prowadzi do moralnego upadku i destrukcji zarówno ich samych, jak i otaczającego ich świata.

Podsumowując, ambicja jest cechą, która może wywołać zarówno pozytywne, jak i negatywne skutki. Kluczowe jest to, w jaki sposób jest realizowana i czy jest zgodna z wartościami moralnymi. Ambicja, która napędzana jest chciwością i egoizmem, prowadzi do destrukcji, jak to miało miejsce w przypadku Makbeta. Z kolei ambicja oparta na wartościach takich jak lojalność, honor i poświęcenie może przekształcić się w siłę budującą, jak pokazuje przykład Kmicica z „Potopu”. Tym samym, odpowiedzialne i etyczne kierowanie się ambicjami może prowadzić do wielkich osiągnięć i korzyści dla siebie i społeczeństwa.