Konformiści wobec władzy: omówienie problemu na podstawie „1984”, III części „Dziadów” i wybranych kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.01.2026 o 9:20

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 24.01.2026 o 13:35

Konformizm wobec władzy to zjawisko, które od zawsze towarzyszyło ludzkości. Polega ono na dostosowywaniu się jednostki do dominujących norm i oczekiwań stawianych przez władzę, nawet jeśli stoją one w sprzeczności z jej własnymi przekonaniami. Temat ten jest doskonale ukazany w literaturze, a szczególnie w powieści George'a Orwella "Rok 1984" oraz w "Dziadach" część III Adama Mickiewicza. Obie te pozycje, choć pochodzą z różnych epok i kultur, łączą w sobie głęboką refleksję nad wpływem władzy na jednostkę i społeczeństwo.

"Rok 1984" jest utworem, który nie tylko opisuje świat dystopijny, ale również przedstawia przerażający obraz państwa totalitarnego, w którym wszechobecna kontrola sprawia, że konformizm staje się jedynym sposobem przetrwania. Główny bohater, Winston Smith, początkowo stara się opierać systemowi, jednak z czasem zostaje zmuszony do kapitulacji wobec wszechogarniającej siły Partii. Orwell przez postać Winstona ukazuje, jak wszechwładza inwigilacji, manipulacji językiem i tworzenia alternatywnej rzeczywistości skutecznie zmienia świadomość jednostki. W tym świecie konformizm staje się nie tylko środkiem do życia w spokoju, ale wręcz warunkiem przetrwania. Bohaterowie "Roku 1984" są zmuszani do akceptacji absurdu, jakim jest podwójne myślenie, i oficjalnych kłamstw, co w końcu prowadzi ich do wewnętrznego rozbicia. W przypadku Winstona jego skonformizowanie zostaje ostatecznie przypieczętowane po brutalnych torturach w Ministerstwie Miłości, gdzie poddany zostaje reedukacji i przemianie w przykładnego obywatela.

Z kolei w "Dziadach" część III, konformizm wobec władzy jest opisany w kontekście zaborów i represji carskich. Polska inteligencja, a w szczególności młodzież przedstawiona w utworze, znajduje się pod stałą presją władz rosyjskich, które za pomocą systemu szpiegów i donosicieli próbują kontrolować narodowe dążenia wolnościowe. W tym kontekście historycznym konformizm nabiera innego wymiaru. Bohaterowie, tacy jak Konrad, stawiają opór władzy dzięki sile swoich przekonań i miłości do ojczyzny, ale są i tacy, którzy wybierają drogę konformizmu, aby uniknąć prześladowań. Mickiewicz w dosadny sposób ukazuje moralne dylematy postaci, które muszą wybierać między lojalnością wobec narodu a pragmatycznym dostosowaniem się do wymogów zaborcy.

Oba utwory, choć osadzone w różnych realiach, ukazują, jak władza wpływa na zachowania jednostek, promując konformizm jako sposób na uniknięcie represji. Warto jednak zauważyć, że obaj autorzy nie tylko skupiają się na jednostkach, które ulegają presji, ale również przedstawiają bohaterów, którzy stają wobec niej w opozycji. Zarówno Winston z "Roku 1984", który początkowo próbuje walczyć z systemem, jak i Konrad z "Dziadów", który przeciwstawia się rosyjskiej opresji, ilustrują walkę jednostki z represyjną władzą. Ich historie pokazują, że konformizm nie jest jedynym wyborem, choć często jedynym realnym w obliczu wszechobecnej kontroli.

Omawiane zjawisko konformizmu można również analizować w kontekście współczesnego świata, w którym globalizacja, media społecznościowe i wpływowa komunikacja masowa tworzą nowe mechanizmy wpływu i nacisku na jednostki. Choć nie mamy do czynienia z takim stopniem totalitarnej kontroli jak w "Roku 1984", to jednak rosnące zjawiska inwigilacji, manipulacji informacyjnej i presji wywieranej na ludzi przez różne formy władzy, zarówno polityczne, jak i gospodarcze, kontestują zasadność indywidualnego oporu. W tym kontekście warto zastanowić się, na ile dzisiejsze społeczeństwa można uznać za konformistyczne, a na ile jednostki są w stanie rzeczywiście przeciwstawić się różnym formom nacisku.

Podsumowując, konformizm wobec władzy to temat uniwersalny, który zyskuje na znaczeniu w różnych momentach historycznych i kontekstach kulturowych. Zarówno "Rok 1984" Orwella, jak i "Dziady" Mickiewicza ostrzegają nas przed zagrożeniami związanymi z utratą indywidualności i niezależności pod wpływem silnego aparatu władzy. Obie te pozycje literackie dobitnie ukazują, że pomimo różnorodnych presji i zagrożeń, ostateczny wybór pomiędzy konformizmem a oporem leży w rękach jednostki.