Wybór postawy życiowej a skuteczność w realizacji celu – rozprawka maturalna z odwołaniem do lektur i kontekstów kulturowych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.02.2026 o 9:37

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 13.02.2026 o 9:34

Wybór postawy życiowej a skuteczność w realizacji celu to zagadnienie, które od wieków dotyka ludzi na całym świecie. Często to, jaką postawę przyjmiemy wobec życiowych wyzwań, determinuje naszą przyszłość i wpływa na realizację naszych zamierzeń. W literaturze odnajdujemy wiele przykładów, które ukazują różne podejścia do tego tematu. Przyjrzyjmy się kilku z nich, sięgając po lektury obowiązkowe, inne utwory literackie oraz konteksty biblijne i mitologiczne.

Na początek rozważmy postawę Konrada Wallenroda, tytułowego bohatera powieści Adama Mickiewicza. Wallenrod, będący Litwinem wychowanym przez Krzyżaków, przyjmuje postawę zdrady i podstępu w celu realizacji swojego nadrzędnego celu – wyzwolenia Litwy spod krzyżackiego jarzma. Jego wybór jest tragiczny i moralnie dwuznaczny, bowiem aby dopiąć swego celu, musi działać wbrew zasadom etyki rycerskiej. Konrad jako Wallenrod przyjmuje podstęp jako drogę do celu, działa z premedytacją i poświęca własne szczęście dla dobra ojczyzny. Jego historyczna skuteczność jest niezaprzeczalna, bowiem poprzez swoje działania osłabia Zakon; jednak jego osobista klęska jest ogromna – traci wszystko, co kochał, a ostatecznie kończy życie, popełniając samobójstwo. Wallenrod uczy nas, że skuteczność osiągnięcia celu kosztem własnych zasad moralnych i szczęścia osobistego jest możliwa, ale prowadzi do wewnętrznego rozdarcia i tragedii.

Innym przykładem wyboru życiowej postawy, który możemy znaleźć w literaturze, jest postać Harpagona z „Skąpca” Moliera. Harpagon, którego nadrzędnym celem jest gromadzenie bogactwa, przyjmuje postawę sknerstwa i egoizmu. Jego obsesja na punkcie pieniędzy prowadzi do całkowitego wyalienowania go ze społeczeństwa i rodziny. Skuteczność w realizacji swojego celu – gromadzenia bogactwa – jest widoczna, jednak odbywa się to kosztem relacji międzyludzkich. Harpagon oszczędza na wszystkim, nawet na własnych dzieciach, co w końcowym efekcie przynosi mu jedynie samotność i pustkę. Przypadek Harpagona pokazuje, że osiągnięcie celu za wszelką cenę, bez uwzględnienia uczuć i wartości społecznych, prowadzi do izolacji i niespełnienia.

W kontekście biblijnym warto przyjrzeć się postaci Hioba. Hiob to przykład człowieka, który mimo licznych prób i cierpienia, zachowuje postawę niezachwianej wiary i zaufania do Boga. Jego celem jest zrozumienie sensu cierpienia i poszukiwanie sprawiedliwości w boskim planie. Dzięki swojej wytrwałości i lojalności wobec Boga, Hiob ostatecznie zostaje nagrodzony – jego cierpienie zostaje wynagrodzone, a on sam odzyskuje wszystko, co stracił, i więcej. Hiob ilustruje, że postawa wytrwałości i zaufania może prowadzić do osiągnięcia celu, nawet gdy wszystko wydaje się sprzeciwiać.

Rozważając kontekst mitologiczny, warto zwrócić uwagę na postać Odyseusza z „Odysei” Homera. Odyseusz przyjmuje postawę inteligencji i sprytu, aby realizować swój cel powrotu do ojczyzny i rodziny. Podczas swojej podróży mierzy się z licznymi przeciwnościami i pokusami, ale jego determinacja i umiejętność adaptacji pozwalają mu przetrwać i osiągnąć zamierzony cel. Odyseusz uczy nas, że inteligencja i elastyczność w podejściu do życiowych problemów mogą prowadzić do sukcesu, nawet w obliczu największych trudności.

Podsumowując, różne postawy życiowe prowadzą do różnych efektów w realizacji celów. Konrad Wallenrod i Harpagon pokazują, że osiągnięcie celu kosztem zasad moralnych czy relacji z innymi może prowadzić do osobistej tragedii i samotności. Z kolei Hiob i Odyseusz ilustrują, że wytrwałość, zaufanie do wartości wyższych i inteligencja w działaniu mogą przynieść wynagrodzenie i sukces. Wybór postawy życiowej jest zatem kluczowy nie tylko dla skuteczności w realizacji celu, ale także dla ostatecznego kształtu naszego życia i satysfakcji z niego. Literatura, zarówno klasyczna, jak i religijna, oferuje nam różnorodne perspektywy, które mogą posłużyć jako cenne lekcje w naszych własnych życiowych wyborach.