Ile ludzie są w stanie poświęcić dla innych na przykładzie "Zbrodni i kary" oraz dwóch kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.01.2026 o 10:50

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 3.11.2024 o 20:11

Ludzie od wieków stają przed dylematem moralnym polegającym na wyborze pomiędzy własnym interesem a dobrem innych. To właśnie literatura, zwłaszcza ta z najwyższej półki, od wieków bada te ludzkie dramaty, analizując różne oblicza poświęcenia. "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego to jedno z najsłynniejszych dzieł literatury światowej, które w głęboki sposób analizuje granice ludzkiego altruizmu i egoizmu. W niniejszej rozprawce spróbuję odpowiedzieć na pytanie, ile ludzie są w stanie poświęcić dla innych, analizując postaci z tej powieści oraz odnosząc się do dwóch dodatkowych kontekstów literackich.

"Zbrodnia i kara" koncentruje się na postaci Rodiona Raskolnikowa, młodego studenta prawa, który decyduje się na popełnienie zbrodni, aby udowodnić sobie i światu swoją teorię o nadludziach. W jego przekonaniu, niektórzy ludzie, tacy jak Napoleon, mają prawo przekraczać granice moralne dla wyższych celów. Raskolnikow przekonany jest, że zabijając lichwiarkę, która według niego jest pasożytem społecznym, przyczyni się do poprawy losu innych, w tym swojego. Jednakże, po dokonaniu zbrodni, nie tylko nie odnosi żadnych korzyści, ale natychmiast popada w spiralę wyrzutów sumienia, które prowadzą go do rozpaczy. Zamiast stać się dobroczyńcą, staje się więźniem własnej psyche. Poświęcenie, jakie składa na ołtarzu swoich przekonań, okazuje się złudne i destrukcyjne.

W opozycji do egoistycznego poświęcenia Raskolnikowa stoi postać Zofii (Soni) Marmieładowej. Sonia, z miłości do swojej rodziny, podejmuje decyzję o prostytucji, aby ich wesprzeć finansowo. Jest to dla niej ogromnym poświęceniem, które rani jej duszę i godność, jednak czyni je z pełnym przekonaniem o słuszności swojego wyboru. W przeciwieństwie do Raskolnikowa, jej poświęcenie oparte jest na prawdziwej ofierze dla innych, a nie na iluzorycznych założeniach moralnych. Sonia jest gotowa zrezygnować z własnego życia i szczęścia dla dobra swojej rodziny, co sprawia, że staje się jednym z najbardziej wzruszających przykładów altruizmu w literaturze.

Pierwszym kontekstem, który warto przywołać, jest "Lalka" Bolesława Prusa, gdzie mamy do czynienia z postacią Stanisława Wokulskiego. Jego miłość do Izabeli Łęckiej powoduje, że poświęca on niemal całe swoje życie zawodowe, finansowe i osobiste, aby zdobyć jej względy. Jego poświęcenie jest na tyle ogromne, że prowadzi go do destrukcyjnych decyzji i utraty majątku. Pomimo wszystkich swoich starań, nie udaje mu się zdobyć serca Izabeli, co stawia pod znakiem zapytania wartość jego poświęcenia. Wokulski, podobnie jak Raskolnikow, przekonuje się, że bezgraniczne oddanie dla drugiego człowieka może okazać się daremne, jeżeli nie jest oparte na wzajemności i zrozumieniu.

Drugi kontekst stanowi "Dżuma" Alberta Camusa. Doktor Bernard Rieux, główny bohater powieści, całkowicie poświęca się walce z epidemią, ratując w ten sposób życie wielu mieszkańców Oranu. Jego działania nie są motywowane chęcią zdobycia sławy czy uznania, lecz wewnętrznym przekonaniem o obowiązku pomocy drugiemu człowiekowi. Rieux symbolizuje prawdziwie altruistyczne poświęcenie, które nie ma na celu własnego zadowolenia ani korzyści, ale wynika ze skromnego i głębokiego poczucia odpowiedzialności za innych.

Podsumowując, ludzie są zdolni do ogromnych poświęceń dla innych, ale ich natura i wartość zależą od motywacji oraz szczerości intencji. W "Zbrodni i karze" Raskolnikow ilustruje egoistyczne i destrukcyjne poświęcenie, podczas gdy Sonia jest przykładem prawdziwej ofiary dla bliskich. W "Lalce" Prusa widzimy, jak nieodwzajemnione poświęcenie prowadzi do klęski, natomiast w "Dżumie" Camusa mamy do czynienia z altruizmem, który wzbogaca zarówno działającego, jak i beneficjentów jego działań. Literatura pokazuje, że wartość poświęcenia dla innych mierzy się szczerością intencji i gotowością do rezygnacji z osobistych korzyści.