Co determinuje człowieka do przetrwania w czasie zagłady?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.11.2024 o 15:31

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 17.11.2024 o 15:29

Ludzie od zawsze musieli walczyć o przetrwanie w obliczu katastrof, wojen i innych zagrożeń. Jednak najbardziej krańcowa forma tego zmagania miała miejsce podczas II wojny światowej, a szczególnie w czasie Zagłady. W niniejszej rozprawce postaram się odpowiedzieć na pytanie, co determinuje człowieka do przetrwania w czasie zagłady, odwołując się do literatury, w tym do książki „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall, opowiadań Tadeusza Borowskiego oraz dwóch innych kontekstów literackich.

Pierwszym z aspektów, które determinują człowieka do przetrwania, jest instynkt samozachowawczy. W „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanna Krall ukazuje postać Marka Edelmana, jednego z przywódców powstania w getcie warszawskim, który stawia sobie za cel uratowanie jak największej liczby ludzi. Edelman, mimo świadomości beznadziejności sytuacji, działa, kierując się nie tyle nadzieją, co poczuciem moralnego obowiązku. To właśnie instynkt przetrwania każe mu ratować innych, nawet w sytuacji, gdy sam jest zagrożony.

Podobny motyw można znaleźć w opowiadaniach Tadeusza Borowskiego, które ukazują brutalne realia obozów koncentracyjnych. Bohaterowie Borowskiego często muszą podejmować trudne decyzje, by przeżyć. W obozie rządzi zasada, że silniejszy przetrwa, słabszy zostanie unicestwiony. To właśnie instynkt samozachowawczy każe bohaterom jego opowiadań walczyć o każdy dzień życia, choć czasem wiąże się to z moralnymi kompromisami.

Drugim czynnikiem jest wspólnota i solidarność. W „Zdążyć przed Panem Bogiem” ważną rolę odgrywa współdziałanie i wsparcie innych. Mimo ekstremalnych warunków, więzi międzyludzkie i solidarność stają się dla wielu warunkiem przetrwania. Słabość jednego może być zrekompensowana siłą i zasobami wspólnoty. Edelman, choć na co dzień mierzy się z okrucieństwem i znieczulicą, nie poddaje się, bo wie, że jego działania mają sens dla innych.

Również w opowiadaniach Borowskiego pojawia się motyw wspólnoty. Choć więzi między więźniami obozów są niepewne i często ulotne, momenty autentycznej współpracy i wzajemnej pomocy wskazują na to, że człowiek, mimo wszystko, potrzebuje drugiego człowieka. Takie chwilowe poczucie wspólnoty pomaga bohaterom przetrwać kolejne dni.

Trzecim aspektem jest nadzieja na przyszłość. W „Zdążyć przed Panem Bogiem”, mimo tragicznych okoliczności, Edelman wierzy, że jego walka ma sens i że przyszłość może być lepsza. To właśnie ta nadzieja daje siłę do działania w obliczu beznadziejnej sytuacji. Nadzieja na zmianę, nawet jeśli jest ona jedynie iluzoryczna, staje się motorem napędowym dla działań Edelmana.

Podobnie, u Borowskiego, mimo surrealistycznego okrucieństwa obozowego życia, bohaterowie czasem znajdują małe przebłyski nadziei. Mogą to być chwilowe poprawy warunków albo momenty, które przypominają im o życiu poza obozem. Każdy taki moment staje się dla nich światełkiem, które pozwala przetrwać choćby kolejny dzień.

Czwarty kontekst literacki, który warto przywołać, to „Dziennik” Anny Frank. Pisany w ukryciu, podczas gdy naziści poszukiwali żydowskiej ludności do deportacji, dziennik Anny jest świadectwem młodej dziewczyny, która mimo strachu i niepewności wierzy w dobroć ludzką. Nadzieja i wiara w lepsze jutro każą jej walczyć o przetrwanie, choćby tylko na papierze. Jej słowa, pełne młodzieńczej naiwności, kontrastują z brutalnością czasów, w których przyszło jej żyć. To właśnie ta nadzieja i potrzeba zachowania człowieczeństwa, nawet w nieludzkich warunkach, motywują ją do walki o życie.

Piątym kontekstem może być książka „Noc” Elie Wiesela, która na przykładzie doświadczeń z obozu Auschwitz, ukazuje utratę wiary i nadziei, ale jednocześnie wewnętrzną siłę bohatera. Wiesel, w swojej refleksji nad człowieczeństwem, doszukuje się źródeł przetrwania w pamięci i refleksji nad przeszłością. To właśnie ta pamięć o dawnym życiu i bliskich staje się siłą napędową do walki o przetrwanie.

Podsumowując, literatura dotycząca czasów Zagłady przedstawia wiele aspektów determinujących człowieka do przetrwania. Instynkt samozachowawczy, wspólnota i solidarność, nadzieja na przyszłość, oraz pamięć o bliskich stają się kluczowymi motywacjami w sytuacjach ekstremalnych. Te aspekty wskazują na to, że mimo okrucieństwa i grozy, człowiek jest w stanie odnaleźć w sobie siłę do dalszego życia. Literatura pokazuje, że w najbardziej ekstremalnych warunkach najważniejszym czynnikiem przetrwania jest człowieczeństwo i wewnętrzna siła jednostki.