Strach – uczucie motywujące czy niszczące?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.12.2025 o 15:37

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 25.12.2025 o 12:12

Strach jest uczuciem, które nieodłącznie towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów. W literaturze, zarówno polskiej, jak i światowej, możemy odnaleźć wiele przykładów sytuacji, w których strach odgrywa kluczową rolę w życiu bohaterów. Istnieje wiele przykładów zarówno motywującej, jak i niszczącej roli tego uczucia. Warto zastanowić się, czy strach jest bardziej motywującym, czy niszczącym uczuciem. Aby odpowiedzieć na to pytanie, przeanalizuję kilka znanych dzieł literackich, które ukazują radykalnie różne aspekty strachu.

Na początek warto przyjrzeć się motywującej roli strachu w literaturze. Przykładem tego może być powieść „Władca Pierścieni” J.R.R. Tolkiena. W tej epopei fantasy główny bohater, Frodo Baggins, zostaje wybrany do niebezpiecznej misji zniszczenia Jednego Pierścienia. Strach przed potęgą Saurona, który pragnie zdobyć pierścień i zapanować nad całym światem, motywuje Froda do podjęcia tego wyzwania mimo licznych niebezpieczeństw czyhających na drodze. Strach przed kolejnymi przerażającymi istotami, jak chociażby Nazgule, również motywuje Froda i jego towarzyszy by walczyli o przetrwanie oraz o wykonanie powierzonej im misji. Pomimo wielu przeciwności, strach nie paraliżuje bohaterów; wręcz przeciwnie, motywuje ich do działania i, co najważniejsze, do ostatecznego pokonania zła.

Analizując literaturę polską, zauważymy, że podobną motywującą rolę strachu można odnaleźć w „Kamieniach na szaniec” Aleksandra Kamińskiego. Książka ta opowiada historię młodych członków organizacji harcerskiej, którzy podczas II wojny światowej walczą przeciwko niemieckiemu okupantowi. Strach przed utratą ojczyzny oraz przed zagładą kultury polskiej motywuje bohaterów do podjęcia działań sabotażowych i partyzanckich. Pomimo świadomości grożącego im niebezpieczeństwa, młodzi bohaterowie wykazują się niebywałą odwagą. Strach działa na nich jak katalizator, który pobudza ich do walki o wolność i niepodległość. Strach nie tylko nie paraliżuje ich działań, ale wręcz przeciwnie, wzmacnia ich determinację i ducha walki.

Z kolei niszcząca rola strachu może być analizowana na podstawie innych dzieł literackich. George Orwell w swojej powieści „Rok 1984” przedstawia dystopijny świat, w którym strach jest narzędziem władzy totalitarnej. Główny bohater, Winston Smith, żyje w ciągłym lęku przed Wielkim Bratem i jego represyjnym aparatem władzy. Strach przed karą, torturami, a nawet śmiercią prowadzi do wewnętrznego rozbicia bohatera. W końcu strach całkowicie paraliżuje jego wolę walki i zmusza do poddania się systemowi, który zdaje się być nie do pokonania. Orwell ukazuje, jak destrukcyjna i niszcząca może być rola strachu, jeżeli jest wykorzystywany jako narzędzie manipulacji i opresji. Strach podsycany przez władze prowadzi do unicestwienia indywidualizmu i niezależnego myślenia, co czyni go uczuciem o niszczącej sile.

Przykładem literackim, w którym strach ma również niszczący wpływ, jest „Makbet” Williama Szekspira. Strach przed utratą władzy prowadzi głównego bohatera, tytułowego Makbeta, do popełniania kolejnych zbrodni. Po zamordowaniu króla Duncana, Makbet żyje w nieustannym lęku przed zemstą i utratą tronu. Ten strach staje się jego obsesją, która stopniowo popycha go ku zgubie. Makbet staje się coraz bardziej bezwzględny i odludniony, a jego życie przekształca się w serię paranoicznych działań zmierzających do umocnienia swej władzy. Ostatecznie, strach niszczy go, zarówno psychicznie, jak i fizycznie, doprowadzając do jego tragicznego końca. Szekspir ukazuje, jak destrukcyjne może być to uczucie, kiedy przeważa nad rozsądkiem i moralnością.

Analizując zarówno motywującą, jak i niszczącą rolę strachu na podstawie powyższych przykładów literackich, można dojść do wniosku, że strach jest uczuciem o dwojakiej naturze. Może wpływać zarówno pozytywnie, jak i negatywnie na życie człowieka. W przypadku Froda z „Władcy Pierścieni” i młodych bohaterów z „Kamieni na szaniec”, strach działa jako motywator, wzmacniając ich determinację i odwagę. Natomiast w kontekście „Roku 1984” Orwella i „Makbeta” Szekspira, strach pełni rolę destrukcyjną, prowadząc bohaterów do wewnętrznego rozbicia i upadku moralnego.

Ostatecznie, czy strach jest bardziej motywującym, czy niszczącym uczuciem, zależy od kontekstu i sposobu, w jaki człowiek potrafi go wykorzystać. W pewnych sytuacjach strach może być potężnym motywatorem, który pobudza do działania i osiągania celów. W innych przypadkach może stać się przyczyną upadku i destrukcji, jeżeli pozwolimy mu przejąć kontrolę nad naszym życiem.