Przemówienie Gierka z 1979 roku: elementy nowomowy, mechanizmy propagandy PRL i propagandy Orwellowskiej Oceanii.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 20.11.2024 o 19:40

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 29.11.2023 o 18:31

W styczniu 1979 roku, Edward Gierek, ówczesny I Sekretarz KC PZPR, wygłosił jedno ze swoich słynnych przemówień, które wypełniały narrację tamtego okresu Polski Ludowej. Było to szczególnie istotne przemówienie w kontekście analizy elementów propagandy stosowanej w PRL oraz porównania jej z nowomową i mechanizmami propagandy znanymi z powieści George'a Orwella "1984".

Przede wszystkim należy zrozumieć, czym była nowomowa i propaganda w kontekście PRL. Propaganda była jednym z najważniejszych narzędzi w rękach władzy komunistycznej, której celem było kształtowanie postaw społecznych zgodnie z ideologią partii. Nowomowa natomiast była specjalnym językiem, który miał za zadanie nie tylko zaciemnić rzeczywistość, ale także uczynić ją bardziej akceptowalną dla obywateli. Była to praktyka często spotykana w totalitarnych reżimach, co doskonale opisał Orwell w "1984".

W przemówieniu Gierka można zauważyć wiele cech charakterystycznych dla nowomowy. Na przykład często stosowane były terminy zaczerpnięte z języka wojskowego i technokratycznego, które miały podkreślać sprawczość i dynamizm działań partii. Słowa takie jak "walki", "front", "realizacja planu" były typowe dla tego stylu wypowiedzi. Używanie takich sformułowań miało na celu nie tylko zbudowanie wizerunku państwa jako organizacji planowej i skutecznej, ale także odwrócenie uwagi od codziennych problemów, z którymi borykali się obywatele.

Mechanizmy propagandy PRL często przypominały te opisane przez Orwella w Oceanii. Jednym z nich była kontrola nad narracjami medialnymi. Każdy element życia społecznego i politycznego był przedstawiany w sposób zgodny z linią partii, ignorując lub marginalizując faktyczne trudności, takie jak problemy gospodarcze, braki w zaopatrzeniu czy niezadowolenie społeczne. Media służyły jako narzędzie propagandy, podkreślające jedynie sukcesy systemu socjalistycznego. W "1984" ten sam mechanizm objawiał się poprzez kontrolę nad informacją i reinterpretację przeszłości, by zawsze zgadzała się z aktualną linią Partii.

Kolejnym elementem wspólnym, który można dostrzec, jest tworzenie wroga zewnętrznego i wewnętrznego. W przemówieniach Gierka często pojawiała się retoryka dotycząca wrogów socjalizmu, którzy mieliby czyhać na jego upadek. Ta metoda miała na celu zjednoczenie społeczeństwa wokół wspólnego celu i odciągnięcie uwagi od problemów wewnętrznych. Podobnie w "1984" istniał permanentny stan wojny z wrogami Oceanii, który był wykorzystywany do kontrolowania i manipulowania społeczeństwem.

Symbolika sukcesu i ciągłego postępu była również wspólnym motywem tych dwóch systemów. Gierek, w swoim przemówieniu, wielokrotnie podkreślał osiągnięcia gospodarcze i społeczne PRL, co miało na celu utrzymanie morale społecznego na wysokim poziomie mimo pogarszającej się sytuacji materialnej wielu obywateli. Było to echo propagandy Oceanii, gdzie głoszono ciągłe zwiększanie produkcji nawet w obliczu oczywistych braków i niedoborów.

Warto również zwrócić uwagę na kontrolę języka i pojęć, co jest wspólnym motywem nowomowy i systemu PRL. W "1984" Orwell obrazuje to poprzez koncept myślozbrodni, gdzie samo myślenie inaczej niż Partia jest przestępstwem. W Polsce Ludowej, poprzez język nowomowy, próbowano również ograniczać zakres myśli, wprowadzając terminologię, która była jedyną akceptowalną formą wyrażania się w kontekście społecznym i politycznym.

Pomimo licznych różnic między fikcyjną Oceanią a realiami PRL, analiza przemówienia Gierka ujawnia wiele podobieństw w mechanizmach propagandy. Oba systemy używały języka jako narzędzia kontroli, deformując rzeczywistość w sposób, który miał ukryć prawdę przed obywatelami, a jednocześnie umocnić władzę nad nimi. To sprawia, że przemówienie Gierka, jak wiele innych przykładów z tamtej epoki, jest doskonałym przedmiotem badań nad tym, jak język i propaganda mogą wpływać na świadomość społeczną.