Człowiek człowiekowi wilkiem - Ludzie w obliczu zagrożenia:

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.11.2024 o 8:58

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 27.11.2024 o 14:40

Ludzkie zachowania w obliczu zagrożenia są fascynującym i często przerażającym tematem literatury. Cytat „człowiek człowiekowi wilkiem” doskonale opisuje brutalne i okrutne oblicze człowieka, który w sytuacjach granicznych potrafi posunąć się do najniższych instynktów. Literatura XX wieku, zwłaszcza ta dotycząca czasów wojny i obozów koncentracyjnych, często ukazuje, jak ekstremalne warunki mogą zmieniać ludzi. W niniejszej rozprawce postaram się ukazać, jak w „Innym świecie” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, „Opowiadaniach” Tadeusza Borowskiego, „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall i „Medalionach” Zofii Nałkowskiej ludzie stają się sobie wilkami, gdy stają w obliczu zagrożenia.

Pierwszym argumentem jest przedstawienie zachowań ludzkich w ekstremalnych warunkach łagrów, co ukazuje Gustaw Herling-Grudziński w „Innym świecie”. W obozie człowiek musi każdego dnia stawiać czoła walce o przetrwanie, co często prowadzi do tego, że zatraca on wszelkie wartości moralne. W łagrach więźniowie skazani są na głód, wycieńczenie i terror. Grudziński ukazuje, jak w takich warunkach rozpadają się więzi międzyludzkie, a człowiek staje się samotnym wilkiem, gotowym poświęcić innych na rzecz własnego przetrwania. Dobrym przykładem jest postać Kostylewa, który nie przebiera w środkach, by poprawić swoje warunki życia, nawet kosztem życia innych. Łagier staje się miejscem, gdzie przetrwanie usprawiedliwia niemoralne działania, a człowiek często staje się wilkiem dla swojego współwięźnia.

Kolejny argument można odnaleźć w „Opowiadaniach” Tadeusza Borowskiego, które przedstawiają życie w obozach koncentracyjnych. Borowski w sposób bezwzględny ukazuje, jak obóz zmienia ludzi, redukując ich do instynktów przetrwania. Postacie z opowiadań Borowskiego często tracą resztki człowieczeństwa i przejawiają postawy, które w normalnych warunkach byłyby nie do pomyślenia. Przykładem jest bezosobowe traktowanie trupów, które stają się tylko częścią codziennego życia — elementem krajobrazu, z którym trzeba się liczyć lub nim manipulować. W obozie człowiek często staje twarzą w twarz z dylematem moralnym i pragmatyzm obozowy często bierze górę nad przykazaniami moralnymi wyniesionymi spoza drutów. Borowski pokazuje, że obóz nie jest miejscem heroizmu, lecz raczej brutalną szkołą przetrwania, gdzie człowiek człowiekowi jest najgorszym wrogiem.

Trzecim dziełem, które w literacki sposób bada, jak ludzie zachowują się w obliczu zagrożenia, jest „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall. Książka opisuje prawdziwe wydarzenia związane z powstaniem w getcie warszawskim i pracą doktora Marka Edelmana. Krall ukazuje skomplikowaną sieć zachowań ludzkich w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia. Bohaterowie w obliczu zagrożenia pokazują zarówno dzielność, jak i zdradę. Docenić trzeba postawę Edelmana, który, pomimo zagrożenia, stara się ratować jak najwięcej istnień ludzkich. Niemniej jednak Krall nie stroni od przedstawiania postaw ludzi, którzy pod presją bezwzględnych warunków zdradzają swoich bliskich, stając się wilkami, by ocalić siebie.

Ostatni argument został zaczerpnięty z „Medalionów” Zofii Nałkowskiej. Autorka w realistyczny sposób uwiecznia rzeczywistość II wojny światowej w okupowanej Polsce. W „Medalionach” widzimy, jak totalitarna machina wojenna sprawia, że człowiek staje się oprawcą lub ofiarą. Nałkowska nie ukrywa, że nawet w obliczu tak ogromnego zła, jakim była zagłada Żydów, ludzie byli zdolni do zdrady i współpracy z okupantem w zamian za drobne korzyści materialne. Przykładem może być relacja z obozu zagłady, gdzie oprawcy często byli Polakami, którzy stanęli po stronie wroga, aby zapewnić sobie lepszą pozycję. Tym samym człowiek wilkiem człowiekowi, gdy czas wojny odkrywa najciemniejsze zakamarki ludzkiej duszy.

Podsumowując, literatura obozowa XX wieku pełna jest świadectw, że w obliczu zagrożenia człowiek potrafi być wilkiem dla drugiego człowieka. „Inny świat”, „Opowiadania”, „Zdążyć przed Panem Bogiem” i „Medaliony” to dzieła, które na różne sposoby ukazują, jak ekstremalne sytuacje wpływają na postawy i wybory ludzi. Często w sytuacjach kryzysowych to instynkt przetrwania bierze górę nad moralnością, a człowiek pod wpływem ekstremalnych warunków jest w stanie poświęcić innych, aby ocalić siebie. Takie studium ludzkiej natury jest nie tylko przestrogą, ale i refleksją nad kruchością ludzkiej moralności w obliczu bezlitosnego zagrożenia.