Władza: zaszczyt czy pokusa?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.01.2026 o 14:03

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 27.01.2026 o 13:26

Władza, od zarania dziejów, była jednym z kluczowych elementów organizacji społeczeństw. Bywa traktowana jako zaszczyt, odpowiedzialność, ale często również jako pokusa, która może prowadzić do destrukcji. W literaturze znajdujemy wiele przykładów postaci, które zmagają się z różnymi formami władzy. Przeanalizujmy zatem, jak podejście do władzy prezentują niektóre z klasycznych dzieł literackich.

Zacznijmy od tragedii Williama Szekspira „Makbet”. Makbet, na początku lojalny wasal króla Dunkana, stopniowo zaczyna ulegać pokusom władzy, podszeptom ambicji i przepowiedniom trzech wiedźm. Kiedy zdobywa władzę, dokonując zbrodni na królu, zaczyna się jego stopniowy upadek. Władza, którą początkowo postrzegał jako zaszczyt, staje się dla niego przekleństwem. Makbet traci nie tylko moralność, ale również poczucie sensu i ostatecznie - własne życie. Ten utwór doskonale ukazuje, jak ogromną pokusą może być władza i jak łatwo osoba ambitna, ale nieodporna na pokusy, może wpaść w jej sidła.

Kolejnym dziełem, w którym temat władzy jest wnikliwie analizowany, jest „Folwark zwierzęcy” George'a Orwella. Powieść ta stanowi alegorię rewolucji rosyjskiej i powstania Związku Radzieckiego. Władza w „Folwarku zwierzęcym” początkowo obiecująca zaszczyt dla mieszkańców farmy, prowadzi do totalitarnego systemu, w którym Napoleona - przywódcę świń - pochłania żądza dominacji i kontroli. Zaszczyt wolności, o której marzyły zwierzęta, zamienił się w pokusę absolutnej władzy i korupcji. Orwell demaskuje mechanizmy rządzenia i pokazuje, jak łatwo ideały mogą zostać zniweczone przez pokusę władzy i jak ci, którzy początkowo walczą o uwolnienie, mogą stać się tyranami.

Rozpatrując temat władzy, nie można pominąć „Lorda Jim” Josepha Conrada. W tej powieści Jim, młody marynarz, zostaje postawiony w obliczu własnej słabości, kiedy porzuca statek Patna i jego załogę. Później, po zawirowaniach losu, zdobywa zaufanie społeczności na Patusanie, stając się jej nieformalnym przywódcą. Władza, którą Jim zdobywa, jest zaszczytem, odpowiedzialnością, ale i wielką pokusą, by dowieść sobie i innym swojego męstwa i wartości. Ostatecznie, Jim podejmuje decyzję, która prowadzi do jego upadku, ale i oczyszczenia – oddaje życie dla odkupienia honoru. Conrad ukazuje, że władza może być szansą na odkupienie i przywrócenie honoru, ale zawsze wiąże się z niebezpiecznymi moralnymi wyborami.

Również „Król Lear” Szekspira prezentuje ciekawą refleksję nad władzą. Lear, stary król, postanawia przekazać władzę swoim córkom, sądząc, że w ten sposób osiągnie spokój. Jednak decyzja ta wywołuje katastrofę, kiedy jego dziedziczki podejmują walkę o pełnię władzy. Lear, odrzucony i zdradzony, zdaje sobie sprawę, że traktowanie władzy jako zaszczytu bez przemyślenia konsekwencji i zrozumienia prawdziwej natury swoich córek, prowadzi do jego samotności i szaleństwa. Tragedia ukazuje iluzję władzy jako zaszczytu, gdy brak idzie za nią gotowość do poniesienia odpowiedzialności.

Wszystkie te przykłady ukazują różnorodne podejście do władzy. Może ona być zaszczytem, jak w przypadku Jima, kiedy towarzyszy jej odpowiedzialność i moralne rozeznanie, może również stanowić śmiertelną pokusę, jak w przypadku Makbeta, który dla władzy poświęcił wszystko. Władza bywa katalizatorem obłędu i zdrady, jak w „Królu Learze” czy „Folwarku zwierzęcym”, gdzie prowadzi do katastrofy i przemiany zaszczytnej idei w koszmar dyktatury.

Podsumowując, władza jest zarówno zaszczytem, jak i pokusą. To, czy stanie się ona jednym, czy drugim, zależy od moralnej siły charakteru osoby, która ją posiada, jej wartości oraz zrozumienia odpowiedzialności, jaka się z nią wiąże. Literatura obfituje w przykłady, które przestrzegają przed uwikłaniem się w iluzoryczne korzyści władzy i podkreślają znaczenie etycznego i świadomego jej sprawowania.