Między realizmem a naturalizmem: literackie obrazy rzeczywistości XIX wieku. Odwołanie do „Pani Bovary” Flauberta, „Lalki” Prusa oraz dwóch wybranych kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.01.2026 o 17:12

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 6.12.2024 o 14:54

XIX wiek w literaturze był okresem, w którym dominowały dwa istotne nurty: realizm i naturalizm. Oba te nurty dążyły do ukazania rzeczywistości, ale czyniły to na różne sposoby. Realizm koncentrował się na wiernym odzwierciedleniu życia codziennego, podczas gdy naturalizm poszerzał tę perspektywę, uwzględniając deterministyczne i często pesymistyczne spojrzenie na ludzką naturę oraz wpływ środowiska. "Pani Bovary" Gustave'a Flauberta, "Lalka" Bolesława Prusa i "Chłopi" Władysława Reymonta to dzieła, które doskonale wpisują się w te literackie trendy, pozwalając czytelnikowi na zgłębienie różnorodnych aspektów ludzkiego życia i społeczeństwa XIX wieku.

"Pani Bovary" Gustave'a Flauberta można uznać za jeden z najwybitniejszych przykładów realizmu. Powieść ta skupia się na losach Emmy Bovary, która, będąc znudzona przeciętnym życiem u boku męża, poszukuje wrażeń w romansach i luksusach. Flaubert z niezwykłą precyzją opisuje postaci i ich otoczenie, odwołując się do szczegółowej analizy psychologicznej bohaterów. Jego celem było ukazanie prawdy o ludzkich pragnieniach i złudzeniach. Autor dokładnie przedstawia wewnętrzne rozterki Emmy, jej próby ucieczki od monotonii życia i konsekwencje, jakie ponosi za swoje decyzje. Flaubert posługuje się tu realistycznym językiem i szczegółami, które podkreślają autentyczność przedstawianego świata.

Z kolei "Lalka" Bolesława Prusa to powieść, która łączy elementy realizmu i naturalizmu. Prus kreuje w niej fascynujący obraz współczesnej mu Warszawy, z jej różnorodnymi mieszkańcami. Główny bohater, Stanisław Wokulski, jest człowiekiem rozdwojonym między ambicje społeczne a romantyczne uczucia wobec Izabeli Łęckiej. Prus z niezwykłą precyzją opisuje środowisko mieszczańskie, mechanizmy społeczne oraz aspiracje jednostek. Jednocześnie, w "Lalce" można dostrzec wpływy naturalizmu, zwłaszcza w sposobie, w jaki autor przedstawia uwarunkowania społeczne i ekonomiczne determinujące losy bohaterów. Obraz miasta, w którym walka o status i pozycję społeczną jest na porządku dziennym, jest tutaj kluczowy.

"Chłopi" Władysława Reymonta to dzieło, które silnie kładzie nacisk na naturalizm. Powieść ta jest epicką kroniką życia chłopskiego, która ukazuje zmienność natury oraz cykl życia wiejskiego. Reymont przedstawia realistyczny obraz polskiej wsi, uwzględniając wszelkie jej aspekty – od pracy na roli, przez obrzędy i tradycje, aż po indywidualne losy bohaterów. Autor pokazuje, jak silnie środowisko, klimat i ziemia wpływają na życie ludzkie. Realistyczne podejście Reymonta do opisu wsi współistnieje z naturalistycznym przedstawieniem brutalności codziennego życia oraz nieuchronności losu.

Aby lepiej zrozumieć różnice między realizmem a naturalizmem, warto sięgnąć również po "Zbrodnię i karę" Fiodora Dostojewskiego oraz twórczość Émile'a Zoli. "Zbrodnia i kara", choć osadzona w tradycji realizmu, eksploruje głównie psychologiczne aspekty swoich bohaterów. Dostojewski skupia się na wewnętrznych konfliktach Rodiona Raskolnikowa, analizując jego moralne i egzystencjalne rozterki. Ta psychologiczna głębia dodaje realizmowi nowy wymiar, umożliwiając wgląd w ludzką psychikę.

Z kolei Émile Zola, jeden z głównych przedstawicieli naturalizmu, w swojej twórczości, takiej jak "Germinal", przedstawia ludzi w kontekście ich nieuniknionego zderzenia z deterministycznymi siłami społecznymi i środowiskowymi. Jego powieści często zawierają brutalne opisy życia robotników i klasy pracującej, podkreślając wpływ dziedziczności i otoczenia na ludzki los.

Podsumowując, przełom XIX wieku to czas, w którym literaci starali się jak najwierniej odzwierciedlić otaczający ich świat. Realizm i naturalizm, choć różniły się podejściem do przedstawiania rzeczywistości, miały wspólny cel – ukazanie pełnej, często nieupiększonej prawdy o człowieku i społeczeństwie. "Pani Bovary", "Lalka" i "Chłopi" są doskonałymi przykładami tego, jak te nurty potrafiły uchwycić różne aspekty życia, a konteksty literatury światowej, takie jak twórczość Dostojewskiego i Zoli, dostarczają dodatkowej perspektywy, ukazując głębię i różnorodność literackich obrazów rzeczywistości XIX wieku.