Dialog z romantyzmem. Rozważ sposoby i funkcje nawiązywania do tradycji romantycznej w utworach późniejszych epok. W pracy odwołaj do utworów literackich z dwóch różnych epok i wybranego kontekstu.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.12.2023 o 11:39

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 3.12.2023 o 11:33

Romantyzm to nurt literacki, który w polskiej kulturze odegrał wyjątkowo istotną rolę, stając się nie tylko świadectwem dążeń artystycznych, ale i wyrazem narodowych aspiracji. Tradycja romantyczna wpłynęła na twórczość wielu pokoleń literatów, co znajduje odzwierciedlenie zwłaszcza w utworach powstałych w późniejszych epokach. Nawiązania do romantyzmu w dalszych okresach literackich to nie tylko hołd wobec wielkich mistrzów, ale również dialog między różnymi wizjami światów przedstawionych, wartości i idei.

W literaturze Młodej Polski dialog z romantyzmem jest szczególnie intensywny. Twórcy tego okresu, tak jak ich romantyczni poprzednicy, przeciwstawiali się pozytywizmowi i materializmowi, poszukując głębszych, duchowych wartości. Przykładem może być twórczość Stanisława Wyspiańskiego, który w dramatach takich jak „Wesele” czy „Powrót Odysa” odwołuje się do romantycznej tradycji, wskrzeszając dęby, duchy przodków oraz nawiązując do motywu mesjanizmu. U Wyspiańskiego duchy przeszłości wzywają bohaterów do działania, podobnie jak władcy duchów u Mickiewicza wzywali do powstania.

Z kolei Bolesław Leśmian, poeta i twórca wywodzący się z okresu międzywojennego, choć należał do modernistów, w swojej poezji dość często wracał do natury i folkloru, co jest widocznym odniesieniem do romantycznej fascynacji ludowością. Jego niezwykłe, bogate w metafory świata, pełne tajemniczości i demoniczności, przywodzą na myśl romantyczne krajobrazy emocji i wyobraźni. Ekspresja i emocjonalność jego poezji znajdują odbicie w takich utworach jak „Dusiołek”, które wydają się być dialogiem z ludowo-romantyczną tradycją, gdzie rzeczywistość przeplata się z mitologią, a obecność nadprzyrodzonego jest wyraźnie odczuwalna.

W przypadku literatury powojennej widać, że dialog z romantyzmem przybiera inne formy. Znaczne jest przede wszystkim odrzucenie bezpośredniego mesjanizmu na rzecz poszukiwania indywidualnego sensu egzystencji. Przykładowo, Zbigniew Herbert w wierszu „Przesłanie Pana Cogito” podważa heroiczny romantyczny model postępowania, proponując zamiast niego etykę świadomego wyboru i pokory. Jego poezja, choć wyraźnie osadzona w rzeczywistości i problematyce współczesnej, to jednak dialoguje z romantycznymi koncepcjami heroizmu i indywidualnej misji.

Współczesna literatura również nie pozostaje obojętna na dziedzictwo romantyzmu. Widać to na przykładzie twórczości Olgi Tokarczuk, gdzie pojawiają się motywy podróży, samotności i poszukiwań, reminiscentne wobec romantycznych wędrówek duchowych oraz fascynacji nieznanym.

Podsumowując, dialog z romantyzmem w literaturze późniejszych epok jest zarówno ukłonem w stronę przeszłości, jak i próbą przetworzenia jej na nowo. Twórcy różnych pokoleń nawiązując do romantycznej tradycji, podkreślają jej trwałość i uniwersalność, jednocześnie przekształcając spojrzenie na człowieka, świat i sztukę. Mimo upływu czasu, romantyzm nadal pozostaje żywym źródłem inspiracji, a dialog z nim stale ewoluuje, dając literaturze nowe oblicza i nowe wymiary znaczeniowe.