Idealizm: Czym jest i jaki ma wpływ na życie człowieka? Rozprawka z odwołaniem do lektur obowiązkowych na maturze

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.01.2025 o 3:36

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 25.01.2025 o 1:26

Idealizm to filozoficzne i literackie pojęcie, które można zdefiniować jako dążenie do realizacji wyższych celów, często kosztem własnych interesów i przeciwności losu. Jest to postawa, która od wieków fascynuje pisarzy i myślicieli, a jej wpływ na życie człowieka jest widoczny w wielu dziełach literatury, w tym w lekturach dla polskich uczniów szkół średnich. Analizując wpływ idealizmu na życie człowieka, warto przyjrzeć się różnym aspektom tego przesłania, korzystając z przykładowych tekstów literackich objętych kanonem lektur obowiązkowych.

Pierwszym przykładem wpływu idealizmu na życie jednostki jest postać Konrada z „Dziadów” Adama Mickiewicza. Konrad jest poetą, w którym ideały wolności i sprawiedliwości narodowej przeważają nad jego osobistymi potrzebami. Jego idealizm prowadzi go do wygłoszenia Wielkiej Improwizacji, w której żąda od Boga nieśmiertelności dla swojego narodu i pragnie stać się jego przewodnikiem. Konrad wierzy, że jest w stanie poświęcić swoje życie i cierpienie dla dobra ogółu. Jego nadmierna pewność siebie i dążenie do absolutu, niestety, prowadzą go do pychy. Konrad bowiem chce wyrównać się z Bogiem, co ostatecznie przynosi mu duchowe rozdarcie. Mimo potęgi jego ideałów, nie jest jednak w stanie osiągnąć zamierzonych celów.

Wniosek cząstkowy: Idealizm, choć może być siłą napędową dla wielkich czynów, może również prowadzić do niebezpiecznego poczucia wielkości, które oddala jednostkę od realiów życia i prowadzi do zguby.

Podobnie przedstawiony idealizm pojawia się w postaci Cypriana Kamila Norwida, szczególnie w jego utworze „Bema pamięci żałobny rapsod”. Norwid przedstawia tu postać idealistycznego wodza, którego życie jest poświęcone wolności ojczyzny i wyższym ideałom. W tym kontekście, idealizm Bema staje się sensem jego życia, choć w rzeczywistości nie przynosi mu osobistych korzyści. Norwid, fascynując się takimi postaciami, pokazuje, że istota idealizmu tkwi w samej idei i dążeniu do celu, niezależnie od tego, czy zostanie on osiągnięty. Ten idealizm, podobnie jak w przypadku Konrada, staje się niemal heroiczny.

Wniosek cząstkowy: Idealizm może być heroiczną formą poświęcenia, która pozostaje w pamięci ludzi jako symbol dążenia do wyższych wartości, nawet jeśli te wartości nie zostają zrealizowane.

Kolejnym przykładem jest postać bohatera „Lalki” Bolesława Prusa, Stanisława Wokulskiego. Wokulski, choć żyje w świecie pełnym materializmu i egoizmu, nosi w sobie ziarno idealizmu. Jego miłość do Izabeli jest w dużej mierze oparta na ideałach, które przeczą rzeczywistości. Jego dążenie do realizacji tej miłości staje się dla niego próbą połączenia idealizmu z życiem codziennym, co niestety kończy się niepowodzeniem. Izabela snuje wizje, które są dalekie od realiów, a Wokulski, pogrążony w swoich ideałach, zostaje pozostawiony bez zrealizowanego celu.

Wniosek cząstkowy: Idealizm, jeśli jest jednostronny i nie uwzględnia rzeczywistości, może prowadzić do rozczarowania i poczucia przegranej, szczególnie gdy ideały nie współgrają z codziennym życiem.

Podobieństwo do losów Wokulskiego można odnaleźć w „Kordianie” Juliusza Słowackiego, gdzie idealizm młodego bohatera prowadzi go do podjęcia misji zamordowania cara. Kordian jest przekonany, że jego działanie może zmienić losy narodu. Jednak jego ideały zostają skonfrontowane z brutalną rzeczywistością, a zamach nie dochodzi do skutku. Idealizm, który skłania Kordiana do działania, ostatecznie nie przynosi mu sukcesu, lecz staje się jego osobistą tragedią.

Wniosek cząstkowy: Idealizm, choć napędza do działania i często towarzyszy młodzieńczym ambicjom, może nie być wystarczający do realnej zmiany świata i prowadzić do osobistej tragedii dwuznaczności.

Analizując te literackie przykłady, można dojść do ogólnego wniosku, że idealizm jest dwoistą siłą. Z jednej strony inspiruje do wielkich czynów i dążeń, ale z drugiej, może prowadzić do osobistej klęski, gdy ideały zderzają się z rzeczywistością. Idealizm rodzi zarówno bohaterów, jak i tragiczne postacie, a jego wpływ na życie człowieka zależy od umiejętności harmonijnego łączenia idei z praktycznym podejściem do życia. W literaturze idealizm stanowi niewyczerpane źródło refleksji o ludzkich dążeniach, nadziejach i niepowodzeniach, pokazując, jak skomplikowany może być jego wpływ na życie jednostki.