Motyw konfliktu w literaturze – podaj przykłady z lektur obowiązkowych

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.11.2024 o 10:18

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 28.10.2024 o 15:52

Motyw konfliktu jest jednym z centralnych tematów w literaturze, który często odzwierciedla napięcia, sprzeczności i dylematy wewnętrzne bądź zewnętrzne bohaterów. Przykłady takich konfliktów można znaleźć w wielu dziełach, które są lekturami obowiązkowymi w polskich szkołach średnich, takich jak "Lalka" Bolesława Prusa, "Dziady" Adama Mickiewicza oraz "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego.

Pierwszym przykładem jest powieść "Lalka" Bolesława Prusa, w której motyw konfliktu objawia się przede wszystkim jako konflikt jednostki ze społeczeństwem oraz wewnętrzny konflikt głównego bohatera. Stanisław Wokulski, centralna postać utworu, jest kupcem, który dzięki ciężkiej pracy i determinacji zdobywa majątek. Jego działania są często zderzane z apatią i niechęcią arystokracji, co przedstawia konflikt między burżuazją a szlachtą. Arystokracja patrzy na Wokulskiego z pogardą, traktując go jako intruza w ich świecie. Wokulski z kolei nie potrafi odnaleźć się ani wśród arystokracji, ani pośród kupców. Ważnym momentem konfliktu społecznego jest jego nieudana próba zdobycia ręki Izabeli Łęckiej, która reprezentuje świat wyższych sfer nie tyle zamożnych, co odseparowanych od życiowych realiów niższych klas.

Wokulski zmaga się także z wewnętrznym konfliktem wynikającym z jego niespełnionej miłości do Izabeli. Jego fascynacja kobietą prowadzi do rozczarowań i wewnętrznego rozbicia, które z czasem przechodzą w kryzys wartości egzystencjalnych. Wokulski nie jest w stanie pogodzić swoich aspiracji i emocji z rzeczywistością, co wywołuje w nim wewnętrzne rozdarcie między pragnieniem miłości a świadomością jej nieosiągalności w realiach społecznych.

Kolejnym utworem, w którym motyw konfliktu jest wyraźnie zarysowany, są "Dziady" Adama Mickiewicza. Konflikt w tym dramacie przybiera formę walki duchowej i ideologicznej pomiędzy światem ludzi a światem zmarłych. W "Dziadach" część II oraz IV ukazuje się starcie sił dobra i zła, a także konflikt jednostki z losem. Bohater dramatu, Gustaw-Konrad, jest postacią będącą ucieleśnieniem wewnętrznego rozdarcia i walki z nieuniknionym losem. Jego dramatyczne zmaganie się z miłością, cierpieniem i sensem istnienia jest jednym z głównych elementów budujących napięcie dramatu.

Sytuacja Gustawa odzwierciedla także konflikt jednostki z Bogiem i porządkiem świata. W części III "Dziadów", znanej jako "Wielka Improwizacja", Konrad buntuje się przeciwko Bogu, zarzucając mu niesprawiedliwość i zimną obojętność wobec cierpienia ludzi. Jest to nie tylko konflikt wewnętrzny bohatera, ale również pytanie o znaczenie i cel istnienia oraz problem mesjanizmu narodowego, co jest szczególnie istotne w kontekście zaborów, w czasie których Mickiewicz pisał swoje dzieło.

Trzecim przykładem ukazującym motyw konfliktu w literaturze jest powieść "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Konflikt w tej powieści przybiera wiele różnych form, jednak najbardziej uderzający jest konflikt wewnętrzny głównego bohatera, Rodiona Raskolnikowa. Raskolnikow, będący biednym studentem, decyduje się na popełnienie zbrodni morderstwa lichwiarki Alony Iwanowny, co początkowo uważa za usprawiedliwione aktem wyższej konieczności. Jego teoria "wybitnych jednostek", które mają prawo łamać moralne zasady dla wyższych celów, prowadzi go na drogę zbrodni i wewnętrznej degradacji.

Po dokonaniu morderstwa Raskolnikow zaczyna odczuwać potężny konflikt wewnętrzny, który objawia się poprzez wyrzuty sumienia i niezdolność do znalezienia spokoju psychicznego. Jest rozdzierany między poczuciem winy a próbą usprawiedliwienia swoich czynów. Konflikt ten prowadzi go do kryzysu duchowego, którego kulminacją jest decyzja o przyznaniu się do zbrodni. W "Zbrodni i karze" Dostojewski w mistrzowski sposób przedstawia dramat moralny i psychologiczny bohatera, którego wewnętrzne rozterki są obrazem walki między dobrem a złem w ludzkiej duszy.

Motyw konfliktu, niezależnie od formy, w jakiej pojawia się w literaturze, pozwala na głębokie zrozumienie natury ludzkiej i jej dylematów. Poprzez analizę konfliktów w takich dziełach jak "Lalka", "Dziady" i "Zbrodnia i kara", możemy dostrzec, jak literatura nie tylko odzwierciedla problemy jednostek i społeczeństw, ale także angażuje czytelnika w poszukiwanie odpowiedzi na fundamentalne pytania dotyczące wartości, moralności i sensu istnienia. Te utwory ukazują, jak konflikt może być siłą napędową narracji, pozwalając na ukazanie wewnętrznego świata bohaterów oraz istotnych problemów społecznych i egzystencjalnych.