Czynniki wpływające na kreację artysty w literaturze oraz funkcje tej kreacji.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.03.2025 o 20:57

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 28.02.2025 o 10:40

Kreacja artysty w literaturze jest fascynującym zagadnieniem, które przejawia się w rozmaitych formach i kontekstach. Każda epoka, każda kultura przynosi inne spojrzenie na tego, kto sztukę tworzy. Artysta, jako centralna postać wielu utworów literackich, staje się pewnego rodzaju medium, przez które autorzy wyrażają swoje przemyślenia, nadzieje i lęki. Na kreację artysty wpływa wiele czynników, które mogą mieć charakter osobisty, społeczny, polityczny czy filozoficzny. W literaturze polskiej i światowej znajdziemy liczne przykłady, które odkrywają przed nami tajniki umysłu twórcy. W tej pracy zamierzam przyjrzeć się, w jaki sposób różne czynniki wpływają na kreację artysty oraz jaką pełni ona funkcję, odwołując się do „Mistrza i Małgorzaty” Michaiła Bułhakowa, „Dziadów” cz. III Adama Mickiewicza i ody „Exegi Monumentum” Horacego.

W powieści „Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa, artysta ukazany jest w scenerii ateistycznego i opresyjnego Związku Radzieckiego. Mistrz, główny bohater, jest pisarzem, który staje w opozycji wobec reżimu. Jego praca nad powieścią o Poncjuszu Piłacie staje się nie tylko dziełem literackim, ale też symbolem artystycznej i osobistej wolności. Tutaj widzimy, jak na kreację artysty wpływa kontekst polityczny — artysta w postaci Mistrza jest ucieleśnieniem sprzeciwu i walki o prawdę. Jego dzieło jest niebezpieczne dla władzy, dlatego autor zmuszony jest ukrywać swoją tożsamość i twórczość przed światem. Bułhakow poprzez postać Mistrza zadaje pytanie o cenę, jaką artysta musi zapłacić za swoją niezależność i wolność słowa. Kreacja artysty pełni więc funkcję symbolu walki o prawdę i moralność w świecie zakłamania i tyranii.

Z kolei w „Dziadach” cz. III Adama Mickiewicza mamy do czynienia z innym ujęciem artysty, które uwarunkowane jest jego osobistymi doświadczeniami oraz tłem historycznym. Gustaw–Konrad, bohater i alter ego Mickiewicza, jest poetą, który zmaga się z losem swojego narodu i osobistymi demony. W jego Wielkiej Improwizacji dochodzi do wybuchu geniuszu artystycznego, który jest wyrazem gniewu, buntu i miłości do ojczyzny. Konrad pragnie być prorokiem swojego narodu, przewodnikiem duchowym, który przywróci Polsce wolność. W przypadku Mickiewicza widzimy, że kreacja artysty jest mocno związana z jego biografią i doświadczeniami zbiorowymi. Twórczość poety pełni funkcję sakralną — staje się głosem narodu, wyrazem tęsknoty za wolnością i manifestem niepodległościowym. Konrad jako artysta przechodzi również metamorfozę duchową, ewoluuje z romantycznego kochanka w mesjanistycznego wieszcza, którego twórczość na zawsze pozostanie w świadomości Polaków.

Oda „Exegi Monumentum” Horacego zwraca uwagę na bardziej uniwersalny aspekt kreacji artysty. Horacy, tworząc swój nieśmiertelny pomnik liryczny, ukazuje artystę jako kogoś, kto dzięki swej sztuce przekracza granice śmiertelności. Jego słynne słowa „non omnis moriar” — „nie wszystek umrę” — stają się credo artysty, który zostawia po sobie dzieło trwalsze niż materiałowy pomnik. W tym przypadku widzimy, jak literatura staje się sposobem na nieśmiertelność. Kreacja artysty pełni więc funkcję pomostu między tym, co ulotne, a tym, co wieczne. Horacy daje wyraz przekonaniu, że to właśnie dzięki sztuce człowiek zyskuje nieśmiertelną duszę, a jego przesłanie pozostaje żywe przez wieki.

W literaturze rola artysty jest różnorodna, a kreacja artysty zależy od wielu czynników. W „Mistrzu i Małgorzacie” artysta staje się symbolem wolności i prawdy w świecie opresji. W „Dziadach” cz. III artysta to wyraziciel zbiorowych doświadczeń i tęsknot narodowych, a jego twórczość pełni funkcję sakralną. Z kolei w odzie Horacego artysta przekracza granice śmiertelności, jego sztuka staje się nieśmiertelna. Każdy z tych utworów ukazuje, jak różnorodnie można interpretować rolę artysty i jakie znaczenie dla samego twórcy ma jego dzieło.

Kreacja artysty w literaturze nie tylko ukazuje różne aspekty ludzkiej kondycji, ale też odzwierciedla dążenie do zrozumienia własnej tożsamości i miejsca w świecie. Dzięki artystom literatura zyskuje głębszy wymiar, stając się przestrzenią, gdzie jednostka może wyrazić swoje najgłębsze przemyślenia i emocje. W ten sposób, artysta w literaturze nie jest jedynie twórcą, ale też przewodnikiem i prorokiem, który unieśmiertelnia swoje idee, wpływa na rzeczywistość i przekracza jej ograniczenia.