Napisz rozprawkę o zmaganiach w sumieniu rozważ problem na przykładzie bohaterów zbrodni i kary i innych postaci literackich

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.04.2025 o 21:57

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 15.04.2025 o 7:16

Zmagania w sumieniu to jeden z najbardziej uniwersalnych i ponadczasowych motywów literackich, który od wieków fascynuje czytelników. Jest to temat szeroko eksplorowany przez pisarzy różnych epok, a jednym z najbardziej emblematycznych dzieł, które podejmuje ten problem, jest "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. W literaturze znajdziemy jednak wiele innych przykładów bohaterów, których wewnętrzne zmagania stanowią oś ich historii. Przyjrzyjmy się bliżej, jak ten temat jest przedstawiany w "Zbrodni i karze" oraz w innych ważnych utworach literackich.

Raskolnikow, główny bohater "Zbrodni i kary", to postać, której moralne dylematy są kluczowym elementem fabuły powieści. Młody student z Petersburga planuje i dokonuje morderstwa lichwiarki, kierując się ideą, że usunięcie "szkodliwego" elementu społecznego może być usprawiedliwione wyższym dobrem. Jednak po dokonaniu zbrodni Raskolnikow zaczyna odczuwać ogromny ciężar winy, który prowadzi do wewnętrznego rozdarcia. Dostojewski umiejętnie ukazuje, jak bohater gubi się w gąszczu własnych myśli i ideologii, które z jednej strony próbują usprawiedliwić jego czyn, a z drugiej nie pozwalają mu odnaleźć spokoju. To rozdwojenie między racjonalizacją zbrodni a naturalnym odczuciem jej potworności jest esencją zmagań w sumieniu, które stają się motorem napędowym dla rozwoju psychologicznego Raskolnikowa.

Podobne moralne rozterki odnajdujemy w literaturze także w utworze Williama Szekspira "Makbet". Tytułowy bohater, zainspirowany przepowiednią czarownic i nakłoniony przez żonę, dokonuje morderstwa króla Duncana, aby zdobyć tron Szkocji. Choć Makbet osiąga swój cel, jego życie staje się pasmem cierpienia i niepokoju. Świadomość popełnionej zbrodni, związana z nią utrata honoru oraz lęk przed zemstą przyczyniają się do postępującego obłędu bohatera. Szekspir mistrzowsko pokazuje gehennę wewnętrznych zmagań Makbeta, który z jednej strony stara się zachować władzę, z drugiej zaś nie jest w stanie uwolnić się od dręczących go wyrzutów sumienia. Jego historia ukazuje, jak destrukcyjne mogą być skutki nieczystych sumień i jak wezbrane fale wyrzutów potrafią zburzyć psychiczny spokój jednostki.

Nieco inny, lecz równie mocny przykład walki z sumieniem znajdziemy w "Braciach Karamazow" tegoż Dostojewskiego, gdzie postać Aloszy Karamazowa, najmłodszego z braci, przechodzi poważne próby swojej wiary i moralności. Alosza, głęboko religijny młodzieniec, boryka się z wątpliwościami natury duchowej, które są wywołane złożonymi relacjami rodzinnymi i filozoficznymi pytaniami stawianymi przez jego braci. Konflikt etyczny, przed którym staje, choć różny od zbrodniczych dylematów Raskolnikowa czy Makbeta, jest równie intensywny. Alosza zmaga się z koniecznością zachowania czystości duchowej w obliczu świata pełnego zła i amoralności. Jego postawa, choć mniej dramatyczna na tle krwawych wydarzeń, jest przykładem wewnętrznej walki o zachowanie siebie w zgodzie z własnymi przekonaniami i wartościami.

Warto także wspomnieć o "Faust" Johanna Wolfganga von Goethego, gdzie tytułowy bohater dokonuje paktu z diabłem, aby zdobyć wiedzę i ziemskie przyjemności. Faust, rozdarty między pragnieniem zaspokojenia własnych ambicji a świadomością nieuchronnej utraty duszy, doskonale ilustruje tragizm walki z sumieniem. Jego wewnętrzne rozterki prowadzą do głębokiej refleksji nad sensem życia i ostatecznymi konsekwencjami podjętych decyzji. Pomimo jego intencji zdobycia wiedzy dla większego dobra, wynikające z egoizmu działania prowadzą do katastrofy, pokazując, jak błędne moralne wybory mogą zniszczyć człowieka.

Podsumowując, zmagania w sumieniu są uniwersalnym tematem, który w literaturze przybiera różnorodne formy i prowadzi do głębokiej refleksji nad naturą ludzką. Zarówno w przypadku Raskolnikowa, Makbeta, Aloszy Karamazowa, jak i Fausta, walka z wewnętrznymi demonami ukazuje, jak skomplikowane może być ludzkie sumienie i jak wielki wpływ mają te zmagania na los bohaterów. Literatura poprzez te postacie pozwala czytelnikowi zrozumieć, że pomimo różnic w kontekście historycznym czy kulturowym, fundamentalne pytania o dobro, zło, winę i odkupienie pozostają aktualne i istotne.