Motyw cierpienia w lekturach obowiązkowych: Rozprawka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.05.2025 o 20:06

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 3.05.2025 o 0:48

Cierpienie jest nieodłącznym elementem ludzkiego doświadczenia i jednym z głównych tematów literatury, analizowanym w wielu dziełach literackich różnych epok. W polskim kanonie lektur szkolnych motyw ten pojawia się regularnie, służąc nie tylko do zgłębiania emocji bohaterów, ale także do ukazywania głębszych prawd o naturze człowieka i świata. W rozprawce tej przyjrzę się, jak cierpienie ujawnia się w wybranych utworach literackich i jakie przynosi implikacje.

Jednym z najbardziej klasycznych przykładów cierpienia jest dramat romantyczny Adama Mickiewicza "Dziady". Szczególnie w części II i III tego cyklu możemy dostrzec różne oblicza cierpienia. W części II, podczas obrzędu przywoływania duchów, ukazane są różnorodne losy duchów, które nie mogą zaznać spokoju po śmierci z powodu grzechów popełnionych za życia. Ich cierpienie jest wynikiem niespełnienia, grzechu egoizmu czy krzywd wyrządzonych innym. Przykładem jest duch Zosi, która za życia była obojętna na miłość innych, a teraz doświadcza osamotnienia. W części III cierpienie nabiera innego wymiaru poprzez postać Konrada, który cierpi z powodu niespełnienia narodowego i osobistego. Jego męki toczą się nie tylko na płaszczyźnie miłości, ale przede wszystkim w kontekście walki o wolność ojczyzny. Cierpienie jednostki zostaje tu splecione z cierpieniem zbiorowym, ujawniając napięcia między indywidualną a narodową rzeczywistością.

Kolejnym przykładem jest "Lalka" Bolesława Prusa, gdzie cierpienie jest ukazane na wielu poziomach. Główny bohater, Stanisław Wokulski, cierpi z powodu niespełnionej miłości do Izabeli Łęckiej. Jego ból emocjonalny związany z nieodwzajemnionymi uczuciami pokazuje, jak silnie miłość potrafi naznaczyć życie człowieka. Wokulski doświadcza także cierpienia wynikającego z niezdolności do pogodzenia własnych aspiracji z rzeczywistością społeczną i ekonomiczną swoich czasów. W "Lalce" cierpią również inne postacie, takie jak subiekt Rzecki, który przeżywa rozczarowanie światem polityki i niestałością swojego otoczenia. Przez pryzmat indywidualnych losów ukazana zostaje większa prawda o społeczeństwie doby pozytywizmu, które mimo postępu technologicznego i naukowego mierzy się z egzystencjalnym cierpieniem jednostek.

Cierpienie jest również centralnym motywem "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego, będącej lekturą omawianą często w kontekście etycznych i moralnych dylematów. Bohater powieści, Rodion Raskolnikow, przeżywa intensywne katusze psychiczne po dokonaniu morderstwa. Jego cierpienie nie jest jedynie wynikiem grożącej mu kary prawnej, ale przede wszystkim wewnętrznego konfliktu moralnego i konfrontacji z własnym sumieniem. Przez pryzmat postaci Rodiona Dostojewski pokazuje, jak głębokie i destrukcyjne mogą być konsekwencje ludzkich wyborów oraz jak trudna jest droga do odkupienia i przebaczenia. Cierpienie w "Zbrodni i karze" ma także charakter społeczny, ukazując biedę i trudności życia codziennego postaci takich jak Sonia Marmieładowa, która cierpi w imię miłości i poświęcenia dla rodziny.

W "Makbecie" Williama Szekspira motyw cierpienia przybiera bardziej dramatyczny wymiar. Cierpienie bohaterów wynika z ich własnych ambicji, żądzy władzy i poczucia winy. Makbet i Lady Makbet przeżywają powolne załamanie psychiczne spowodowane błędnymi decyzjami i nieczystym sumieniem. Ich cierpienie jest skutkiem nie tylko fizycznych czynów, ale także moralnej degradacji, co prowadzi do ich ostatecznego upadku. Szekspir pokazuje, jak destrukcyjna potrafi być siła ludzkich ambicji, które prowadzą do cierpienia jednostek i rozkładu wartości moralnych.

Podsumowując, cierpienie w literaturze pełni wiele ról – od katalizatora przemian wewnętrznych postaci po narzędzie krytyki społecznej i analizy filozoficznej. Ukazane poprzez różnorodne losy i konteksty, w dziełach takich jak "Dziady", "Lalka", "Zbrodnia i kara" oraz "Makbet", cierpienie staje się nie tylko źródłem osobistych tragedii, ale także uniwersalną refleksją nad ludzką naturą i kondycją. Analizując te lektury, można dojść do wniosku, że cierpienie, mimo że bolesne i często tragiczne, prowadzi do głębszego zrozumienia siebie, porządku moralnego i otaczającego świata.