Jak samotność wpływa na człowieka? Omówienie na podstawie 'Lalki' oraz serialu '13 powodów' z uwzględnieniem kontekstu.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.01.2026 o 12:56

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 3.05.2025 o 13:05

Samotność to uczucie towarzyszące wielu ludziom w różnych momentach życia, mogące prowadzić do znaczących zmian w psychice i zachowaniu jednostki. Rozważając wpływ samotności na człowieka, warto spojrzeć na literaturę oraz współczesne dzieła audiowizualne, które doskonale ilustrują, jak głębokie i wielowymiarowe mogą być jej skutki. Przykładami takich dzieł są powieść "Lalka" Bolesława Prusa oraz serial "13 powodów", które pokazują, jak różne są oblicza ludzkiej izolacji i jej konsekwencje.

"Lalka" to jeden z najważniejszych utworów polskiej literatury pozytywistycznej, w którym Bolesław Prus przedstawia między innymi losy Stanisława Wokulskiego. Jest to postać uwikłana w samotność na wielu poziomach. Wokulski to bogaty i ambitny przedsiębiorca, który z miłości do Izabeli Łęckiej dokonuje niezwykłych rzeczy, lecz mimo wszelkich starań pozostaje człowiekiem nieprzystosowanym do otaczającego go świata. Jego samotność wynika zarówno z odrzucenia społecznego, jak i niemożności spełnienia osobistych pragnień. Wokulski, mimo majątku i wpływów, nie przynależy w pełni do ani jednej z grup - ani arystokracji, ani mieszczaństwa. Jego uczucia są nierozumiane, a on sam żyje w wewnętrznym rozdźwięku. Miłość do Izabeli staje się obsesją, która izoluje go od rzeczywistości i prowadzi do depresji. Symbolicznym wyrazem tej samotności jest scena, w której Wokulski próbuje popełnić samobójstwo na torach kolejowych. Ostatecznie jednak jego losy są pozostawione niedopowiedziane, co tylko podkreśla tragizm postaci.

Z kolei "13 powodów" to współczesny serial, który skupia się na historii Hannah Baker, uczennicy amerykańskiego liceum, która popełnia samobójstwo, pozostawiając po sobie kasety magnetofonowe wyjaśniające powody swojej decyzji. Serial bezpośrednio porusza temat izolacji społecznej w środowisku nastolatków. Hannah, mimo że otoczona rówieśnikami, czuje się niezrozumiana i wyobcowana. Każde z wydarzeń, o których opowiada na kasetach, dokłada kolejną cegiełkę do muru jej izolacji. Współczesne środowisko szkolne, ukazane w serialu, to miejsce pełne powierzchownych związków i brutalnych zachowań, w którym Hannah nie potrafi odnaleźć prawdziwego wsparcia. Serial wyraźnie pokazuje, że samotność w środowisku pełnym ludzi może być równie przytłaczająca jak samotność fizyczna.

Oba dzieła ukazują różne aspekty i oblicza samotności. W przypadku Wokulskiego z "Lalki" mamy do czynienia z samotnością człowieka dojrzałego, uwikłanego w społeczne konwenanse oraz niemożność zrealizowania prawdziwej, głębokiej miłości. Samotność ta prowadzi do zachowań autodestrukcyjnych i kryzysu tożsamości. Z kolei historia Hannah Baker to opowieść o samotności w przypadku młodej osoby, zmagającej się z presją społeczną, szykanami, brakiem akceptacji i wsparcia emocjonalnego.

Kontekst kulturowy i historyczny obu tych dzieł jest odmienny, co dodatkowo uwydatnia różnorodność przedstawionych form samotności. "Lalka" powstała w XIX-wiecznym społeczeństwie, które charakteryzowało się sztywnymi normami społecznymi i wieloma podziałami klasowymi, zaś "13 powodów" przedstawia współczesne, zglobalizowane społeczeństwo, w którym dominują media społecznościowe i szybkie tempo życia. W obu przypadkach samotność prowadzi do tragicznych skutków - u Wokulskiego do wewnętrznego rozdarcia i życiowej porażki, a u Hannah do ostatecznego czynu, jakim jest samobójstwo.

Samotność to nie tylko brak obecności innych ludzi, ale przede wszystkim brak zrozumienia, wsparcia i bliskości emocjonalnej. Zarówno "Lalka", jak i "13 powodów" ukazują, że samotność może dotknąć każdego, niezależnie od wieku czy życiowej pozycji. Jest to stan, który potrafi destrukcyjnie wpłynąć na psychikę człowieka, prowadząc do poczucia beznadziei i rezygnacji. Przykłady te pokazują, jak ważne jest budowanie prawdziwych relacji i wsparcia w społeczeństwie, by zapobiegać tragicznym skutkom izolacji.