Człowiek w poszukiwaniu sensu swojego istnienia na podstawie "Lalki" Bolesława Prusa, innego utworu literackiego i wybranych kontekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.11.2025 o 19:40

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 18.11.2025 o 0:02

Poszukiwanie sensu istnienia to temat niewątpliwie uniwersalny i stale powracający w literaturze na przestrzeni wieków. Na kartach powieści takich jak „Lalka” Bolesława Prusa oraz innych wybitnych dzieł literatury można odnaleźć bohaterów, którzy zmagają się z pytaniami dotyczącymi własnego miejsca w świecie, wartości życia oraz celów, które warto sobie stawiać. Ich wewnętrzne zmagania i dylematy ukazują, jak bardzo różnorodne mogą być drogi prowadzące do odkrycia sensu istnienia oraz jak osobiste mogą być odpowiedzi na pytania o wartości i cel życia.

W „Lalce” Bolesława Prusa mamy do czynienia z postacią Stanisława Wokulskiego, który staje się uosobieniem człowieka poszukującego swego miejsca w świecie. Wokulski to bohater złożony, pełen sprzeczności, który zdaje się być rozdarty między pragmatyzmem a idealizmem, między pracą a miłością. Już sam jego życiorys pokazuje, jak wielu różnych dróg i prób podjął się, by nadać sens swojemu życiu: był uczestnikiem powstania styczniowego, handlowcem odnoszącym sukcesy finansowe, a także człowiekiem nauki i aspirującym arystokratą.

Różnorodność tych ról pokazuje poszukiwanie przez Wokulskiego i nieustanne dążenie do wyższych celów, które mogłyby nadać jego istnieniu głębszy sens. Jednak najbardziej kluczowym wątkiem tej postaci jest nieszczęśliwa miłość do Izabeli Łęckiej. Miłość ta wydaje się dla Wokulskiego być uosobieniem jego ostatecznego celu i sensu życia - marzy o połączeniu romantycznego uczucia z awansem społecznym i finansowym. Niestety, okazuje się ona mirażem, który w efekcie prowadzi bohatera do rozczarowania i poczucia pustki.

Tym samym, poprzez postać Wokulskiego, Prus zdaje się pokazywać, że poszukiwanie sensu istnienia w zewnętrznych osiągnięciach czy w innych ludziach może okazać się złudne i niepewne. To, co miało być ratunkiem i spełnieniem—miłość do Izabeli—staje się źródłem dodatkowych cierpień i frustracji. Wokulski, mimo swoich niebywałych sukcesów w sferze finansowej i społecznej, pozostaje w istocie człowiekiem głęboko nieszczęśliwym i niespełnionym.

Z kolei inny przykład literacki, który doskonale wpisuje się w temat poszukiwania sensu istnienia, to „Proces” Franza Kafki. Główny bohater, Józef K., również podejmuje dramatyczne próby zrozumienia swego miejsca w rzeczywistości, w której panuje absurd i brak logiki. Kafka przedstawia los człowieka zmagającego się z niezrozumiałymi mechanizmami władzy i bezdusznymi strukturami społecznymi, które wydają się całkowicie obojętne na jego osobiste dylematy i potrzeby.

Józef K. zostaje postawiony w absurdalnej sytuacji, która wywołuje w nim poczucie bezsilności i zagubienia. Zostaje aresztowany, choć nie zna przyczyn tego aresztowania, ani nie jest mu przedstawiony żaden konkretny zarzut. Proces, przez który przechodzi, jest pełen nonsensów i ukazuje, jak w obliczu bezsensowności i chaosu ludzkie życie może stracić jakikolwiek wyraźny kierunek czy znaczenie. Postać Kafki zdaje się sugerować, że w konfrontacji z systemami biurokratycznymi, które nie zważają na jednostkę, poszukiwanie sensu istnienia staje się jeszcze bardziej skomplikowane i często prowadzi do poczucia porażki.

Innym ważnym kontekstem literackim, którym możemy się posłużyć, jest klasyczna tragedia antyczna, a dokładniej postać Edypa z „Króla Edypa” Sofoklesa. Edyp to król Teb, który za wszelką cenę pragnie poznać prawdę o swoim pochodzeniu, nawet jeśli oznacza to konfrontację z najbardziej bolesną rzeczywistością. Jego determinacja i wytrwałość w odkrywaniu prawdy o sobie są przykładem dramatycznej walki o to, by nadać sens swojemu istnieniu poprzez poznanie samego siebie. Jednak odkrycie, że zabił swojego ojca i poślubił własną matkę, prowadzi do katastrofalnych konsekwencji, które ukazują, jak niebezpieczne może być poznanie prawdy. W ten sposób Sofokles ukazuje, że poszukiwanie sensu istnienia poprzez samopoznanie może prowadzić do tragicznych odkryć, które zburzą dotychczasowy porządek życia.

Porównując te trzy różne literackie przykłady, można dostrzec, jak złożony i trudny jest proces poszukiwania sensu własnego istnienia. Każdy z wymienionych bohaterów podejmuje tę próbę na swój sposób, ale w każdym przypadku okazuje się ona pełna wyzwań, niepewności i często prowadzi do frustracji czy rozczarowania. Niezależnie od tego, czy jest to poszukiwanie sensu poprzez miłość, karierę, samopoznanie czy w konfrontacji z absurdalnymi strukturami społecznymi, to zadanie okazuje się być jednym z najważniejszych i najtrudniejszych wyzwań, przed którymi staje człowiek.

Bohaterowie tych dzieł literackich pokazują, że choć różne ścieżki mogą prowadzić do chwilowego uczucia spełnienia, to prawdziwy sens istnienia często kryje się w akceptacji siebie, a także w odważnym stawianiu czoła życiowym wyzwaniom. Wokulski, Józef K. oraz Edyp stają się symbolami ludzkiego dążenia do odkrycia prawdy o świecie i o sobie samym, podejmując nieustannie wysiłki, by nadać własnemu życiu znaczenie, mimo licznych przeszkód i niepowodzeń.

Podsumowując, literatura oferuje nam bogactwo perspektyw na temat poszukiwania sensu istnienia, ukazując, jak bardzo osobiste i skomplikowane może być to zadanie. Każdy czytelnik może odnaleźć w tych dziełach fragmenty swojej własnej drogi, inspirując się postaciami, które również podjęły ten trud i wciąż nas uczą, że poszukiwanie sensu to niekończąca się podróż, na której napotykamy zarówno sukcesy, jak i porażki.