Podział społeczeństwa na podstawie „Lalki” i „Wesela” - rozprawka z trzema argumentami

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.05.2025 o 21:23

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 27.05.2025 o 17:39

Podział społeczeństwa to temat, który od wieków intryguje filozofów, pisarzy i badaczy społecznych. Analizując literaturę polską XIX i początku XX wieku, znajdujemy wiele dowodów na hierarchiczne i klasowe zróżnicowanie społeczne. Przykładem takich tekstów są "Lalka" Bolesława Prusa oraz "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego. Te dwie dzieła literackie nie tylko przedstawiają realia swoich czasów, ale także ukazują, jak głęboko podziały społeczne wniknęły w strukturę społeczeństwa polskiego. W niniejszej rozprawce postaram się zanalizować ten problem, przywołując trzy główne argumenty poparte przykładami z wyżej wymienionych utworów.

Pierwszym istotnym argumentem dotyczącym podziału społeczeństwa jest hierarchiczne zróżnicowanie klasowe, które widocznie wpływa na relacje międzyludzkie i losy jednostek. W "Lalce" Bolesława Prusa mamy do czynienia z wyraźnym podziałem na klasy społeczne, które determinują nie tylko status materialny, ale także dostęp do wpływów i możliwości. Stanisław Wokulski, główny bohater powieści, jest doskonałym przykładem człowieka, który stara się przełamać bariery klasowe. Jego awans społeczny z drobnego kupca do potentata handlowego sprawia, że staje się człowiekiem sukcesu, jednak nie jest w stanie w pełni przekroczyć granic wyznaczonych przez swoją przeszłość i pochodzenie. Jego miłość do arystokratki Izabeli Łęckiej jest skazana na niepowodzenie właśnie ze względu na różnice społeczne, które są nie do pokonania. Izabela nie jest w stanie zaakceptować Wokulskiego nie jako równoprawnego partnera, ale jako kogoś z niższej warstwy społecznej. Prus w "Lalce" kreśli w ten sposób pesymistyczny obraz społeczeństwa, które jest głęboko podzielone i gdzie jednostka z niższej klasy nie może w pełni zintegrować się z wyższą sferą mimo osiągniętego sukcesu materialnego i społecznego.

Drugim argumentem potwierdzającym podział społeczeństwa jest różnica światopoglądowa i mentalna pomiędzy poszczególnymi grupami społecznymi, co odzwierciedla się w "Weselu" Stanisława Wyspiańskiego. Dramat ten prezentuje polskie społeczeństwo na przykładzie wesela inteligenta z chłopką. W utworze tym Wyspiański pokazuje zderzenie dwóch światów: intelektualnego Krakowa i tradycyjnej wsi. Choć wesele formalnie łączy te dwie grupy, to ujawnia także ich wzajemny brak zrozumienia i uprzedzenia. Inteligencja, mimo że jest zafascynowana wiejskim folklorem, traktuje chłopstwo z wyższością i paternalizmem. Z kolei chłopi są dość nieufni wobec miejskich gości, a ich postrzeganie inteligencji jest naznaczone niechęcią i podejrzeniami o obłudę. Sytuację tę dodatkowo komplikują duchy przeszłości i postaci symboliczne, które ujawniają konflikty i podziały w narodzie. Wyspiański ukazuje w ten sposób, że społeczeństwo polskie nie jest wewnętrznie zjednoczone, co stawia pod znakiem zapytania wszelkie idee solidaryzmu narodowego.

Trzecim argumentem jest wpływ historycznych i politycznych okoliczności na podziały społeczne, które są mocno zarysowane w obu analizowanych utworach. Zarówno "Lalka", jak i "Wesele" są osadzone w trudnych czasach zaborów, kiedy to Polska nie istniała jako niezależne państwo. Prus i Wyspiański ukazują, jak te historyczne okoliczności wpływają na mentalność społeczeństwa. W "Lalce" problemy narodowe, ideały patriotyczne i postawy wobec zaborców są tematami, które przewijają się w tle fabuły i wpływają na postawy charakterów, jak choćby na przyjaciela Wokulskiego, Rzeckiego, który marzy o odrodzeniu Polski. W "Weselu" z kolei, dramat Wyspiańskiego staje się swoistą diagnozą społeczną, wskazując na wewnętrzne podziały hamujące możliwość jakiegokolwiek zrywu narodowego. Chochoł, symbolizujący marazm i uśpienie narodowe, staje się przewodnikiem w gorzkiej refleksji nad niemożnością zjednoczenia się Polaków w realnym działaniu na rzecz odzyskania niepodległości.

Podsumowując, zarówno "Lalka" Bolesława Prusa, jak i "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego, doskonale ukazują, jak głęboko podziały społeczne są zakorzenione w polskim społeczeństwie. Hierarchiczne struktury klasowe, różnice światopoglądowe oraz historyczne uwarunkowania są kluczowymi czynnikami wpływającymi na istnienie tych podziałów. Obaj twórcy, choć w różny sposób, podkreślają przy tym, iż te podziały stanowią poważną przeszkodę dla budowy spójnego i świadomego swojej tożsamości narodu.