Cierpienie za coś czy za kogoś? Różne oblicza cierpienia w literaturze

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 7.06.2025 o 15:45

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 28.05.2025 o 15:43

W literaturze cierpienie jest motywem, który towarzyszy ludzkości od zarania dziejów. Różnorodne oblicza tego zjawiska można dostrzec w wielu dziełach literackich, gdzie autorzy starają się zgłębiać przyczyny i skutki cierpienia, a także analizują, czy jest ono wynikiem działań jednostki, czy może jest determinowane przez zewnętrzne okoliczności. Kluczowym pytaniem, które stawiamy sobie w kontekście literatury, jest: "Czy cierpimy za coś, czy za kogoś?" W poszukiwaniu odpowiedzi na to pytanie przyjrzymy się kilku ważnym utworom literackim, które ukazują różne aspekty cierpienia.

Jednym z najbardziej znanych przykładów literackich dotyczących cierpienia za coś jest "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, jest ubogim studentem, który postanawia zabić lichwiarkę, aby zdobyć pieniądze i wyrwać się z ubóstwa. Jego działania są motywowane przekonaniem, że to, co robi, jest moralnie uzasadnione, ponieważ ma na celu poprawienie jakości życia jego i bliskich mu osób. Jednakże po dokonaniu zbrodni, Raskolnikow zaczyna odczuwać ogromne wyrzuty sumienia i wewnętrzne cierpienie. Jego ból nie wynika bezpośrednio z tragedii, która dotknęła kogoś bliskiego, lecz z wewnętrznego konfliktu moralnego i świadomości, że złamał fundamentalne zasady etyczne. Raskolnikow cierpi za swoje czyny, a proces odkupienia, który przechodzi, prowadzi go do zrozumienia, że nie można budować szczęścia na krzywdzie innych.

Innym klasycznym przykładem cierpienia wynikającego z popełnionych czynów jest dramat Williama Szekspira "Makbet". Tytułowy bohater, początkowo odważny wódz, pod wpływem przepowiedni wiedźm oraz ambicji żony decyduje się na krwawe działania, by zdobyć tron. Chociaż osiąga swój cel, nie może zaznać spokoju ducha. Jego umysł staje się nawiedzony wyrzutami sumienia, a poczucie winy prowadzi go do szaleństwa, które pociąga za sobą kolejne tragiczne wydarzenia. Makbet cierpi za swoje decyzje i czyny, a jego historia pokazuje, jak ambicja i chciwość mogą prowadzić do katastrofalnych skutków, które rodzą cierpienie nie tylko w życiu bohatera, ale i innych wokół niego.

Przykładem literackiego cierpienia za kogoś może być "Lalka" Bolesława Prusa. W powieści tej Stanisław Wokulski, główny bohater, doświadcza głębokiego cierpienia z powodu niespełnionej miłości do Izabeli Łęckiej. Wokulski to człowiek, który osiągnął wiele w życiu dzięki własnej pracy i poświęceniu, jednak jego uczucia do Izabeli stają się źródłem jego nieszczęścia. Mimo że Izabela nie odwzajemnia jego uczuć i jest obojętna na jego starania, Wokulski nie potrafi się z nią rozstać, co prowadzi go do emocjonalnego kryzysu i rozczarowania życiem. Jego cierpienie jest wynikiem bezgranicznej miłości do osoby, która nie jest w stanie dostrzec jego wartości. Wokulski cierpi za kogoś, kto nie odwzajemnia jego uczuć, co prowadzi go do osobistej tragedii.

Również "Cierpienia młodego Wertera" Johanna Wolfganga Goethego ukazują, jak silne emocje związane z innymi ludźmi mogą stać się przyczyną cierpienia. Werter, zakochany w Lotcie, która jest już zaręczona z innym mężczyzną, nie potrafi przezwyciężyć swoich uczuć. Jego wewnętrzny ból i niemożność pogodzenia się z sytuacją prowadzą go ostatecznie do desperackiego czynu, jakim jest samobójstwo. Historia Wertera jest przykładem cierpienia wynikającego z niespełnionej miłości, która staje się dla niego nie do zniesienia.

Podsumowując, literatura dostarcza licznych przykładów różnych oblicz cierpienia, wynikających zarówno z działań jednostki, jak i związanych z relacjami z innymi ludźmi. Cierpienie może być konsekwencją wewnętrznych konfliktów moralnych, jak w przypadku Raskolnikowa i Makbeta, ale także skutkiem głębokich emocji i uczuć związanych z innymi, jak pokazują losy Wokulskiego i Wertera. W ten sposób literatura ukazuje, że cierpienie jest złożonym zjawiskiem, które nie zawsze można jednoznacznie przypisać do jednej przyczyny. Niezależnie od tego, czy cierpimy za coś, czy za kogoś, dzieła literackie pokazują, że jest ono nieodłączną częścią ludzkiej egzystencji.