Jaki wpływ na postrzeganie świata przez człowieka mają czasy, w których żyje?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 7.06.2025 o 16:02

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 2.06.2025 o 20:28

Można powiedzieć, że każdy człowiek jest w pewnym sensie produktem swojego czasu. Okres, w którym żyjemy, ma ogromny wpływ na nasz sposób postrzegania świata, wartości, system przekonań oraz doświadczenia. Literatura dostarcza nam licznych przykładów na to, jak czasy, w których żyją bohaterowie, kształtują ich światopoglądy i decydują o ich losach. W poniższej rozprawce przeanalizuję wpływ czasu na postrzeganie świata przez jednostki, opierając się na wybranych dziełach literackich.

Jednym z najbardziej przekonujących przykładów jest postać Raskolnikowa z powieści "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego. Raskolnikow, młody student prawa żyjący w XIX-wiecznym Petersburgu, jest produktem swego czasu i miejsca. Rosja w tym okresie przeżywała gwałtowne zmiany społeczne i ideowe. Raskolnikow, zmagający się z biedą i beznadzieją, znalazł się pod wpływem ówczesnych teorii dotyczących moralności i wartości ludzkiego życia. W swoich rozważaniach próbuje uzasadnić morderstwo lichwiarki niemoralnością zachowań, które jego zdaniem mogą być usprawiedliwione w imię wyższych celów. Takie myślenie jest wynikiem wpływu ówczesnych filozofii, które kwestionowały tradycyjne normy moralne i promowały idee jednostki wybitnej, stojącej ponad społeczeństwem. Powieść Dostojewskiego ukazuje, jak potężny wpływ mogą mieć filozofie i idee panujące w danym czasie na jednostkę, prowadząc ją do działań, które w innych okolicznościach mogłyby być dla niej nie do pomyślenia.

Podobnie wpływ czasów, w jakich żył, na postrzeganie świata można zaobserwować w "Mistrzu i Małgorzacie" Michaiła Bułhakowa. Dzieło to powstało w burzliwym okresie stalinowskiej Rosji, co ma kluczowe znaczenie dla jego treści i formy. Bułhakow przeżywał represje typowe dla twórców w państwie totalitarnym, co znajduje swój wyraz w krytycznym tonie względem władzy i bezduszności systemu w powieści. Elementy fantastyczne, takie jak obecność szatana w Moskwie, są alegorią absurdalności i opresji tamtych czasów. Pisarz ukazuje, jak wszechobecny strach i ideologiczne zniewolenie wpływają na zachowanie i moralność ludzi, deformując ich widzenie świata i sprowadzając je często do gry pozorów, w której prawda i fałsz stają się względnymi pojęciami. W tej powieści Bułhakow pokazuje, jak władza i panujący system mogą wpływać na zniekształcenie rzeczywistości, a przez to na sposób, w jaki jednostki tę rzeczywistość odbierają.

Innym przykładem jest "Rok 1984" George'a Orwella, utopijna wizja przyszłości, w której totalitarny reżim kontroluje wszystkie aspekty życia obywateli. Powieść Orwella, napisana po doświadczeniach II wojny światowej i w czasie zimnej wojny, przedstawia świat, w którym jednostka jest całkowicie podporządkowana państwu. Główny bohater, Winston Smith, żyje w rzeczywistości, gdzie historia jest nieustannie modyfikowana przez władzę, a wszelkie niezależne myśli są tłumione. Orwell w ten sposób ukazuje, jak może wyglądać świat, w którym jednostkowe postrzeganie rzeczywistości jest kontrolowane i zniekształcane przez aparat państwowy. To opowieść o utracie autonomii myślenia i percepcji, gdzie czas, w którym żyje bohater, kształtuje nie tylko jego postrzeganie świata, ale także jego tożsamość.

Na zakończenie warto przytoczyć "Czarodziejską górę" Thomasa Manna. Akcja powieści rozgrywa się w przeddzień I wojny światowej i przedstawia świat, w którym chaos i niepewność sprawiają, że bohaterowie oddają się rozważaniom filozoficznym i ideologicznym. W uzdrowisku Davos, gdzie ma miejsce akcja, spotykają się przedstawiciele różnych narodów i poglądów, co odzwierciedla skomplikowaną sytuację polityczną tamtych czasów. Mann pokazuje, że czas i miejsce, w którym żyją bohaterowie, determinuje ich rozważania o zdrowiu, śmierci, miłości i ideologii. Symboliczna izolacja sanatorium staje się metaforą stanu umysłu europejczyków przed katastrofą wojenną. W kontekście literackim dzieło Manna jest wnikliwą analizą ówczesnego europejskiego ducha i zapowiedzią nadchodzących zmian.

Podsumowując, literatura wielokrotnie ukazuje, jak czasy, w których żyją jednostki, wpływają na ich postrzeganie świata i zachowanie. Przez pryzmat literackich przykładów takich jak "Zbrodnia i kara", "Mistrz i Małgorzata", "Rok 1984" i "Czarodziejska góra" możemy dostrzec, że to, w jakiej rzeczywistości przychodzi nam żyć, kształtuje nasze wartości, poglądy i działania, determinując nasze miejsce w świecie. Dlatego warto obserwować i analizować wpływ czasu, aby lepiej zrozumieć nie tylko literaturę, ale i nas samych.