Człowiek wobec upływu czasu i śmierci na podstawie wybranych lektur: Księga Koheleta, Antygona, Treny Jana Kochanowskiego oraz dramaty Williama Szekspira

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.11.2025 o 9:33

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 1.11.2025 o 20:39

Upływ czasu i śmierć to tematy, które fascynują ludzkość od wieków, znajdując swoje odzwierciedlenie w licznych utworach literackich i dziełach filozoficznych. Literatura pozwala nam zrozumieć, jak różni ludzie i kultury postrzegają przemijanie oraz ostateczne przeznaczenie każdego człowieka. W tej pracy przyjrzymy się, jak problematyka czasu i śmierci została przedstawiona w „Księdze Koheleta”, „Antygonie” Sofoklesa, „Trenach” Jana Kochanowskiego oraz „Makbecie” Williama Szekspira. Postawię tezę, że różnorodność postaw wobec upływu czasu i śmierci ukazuje bogactwo ludzkich emocji i filozofii, ale również wspólne, niezmienne pytania, które nurtują nas od wieków.

„Księga Koheleta”, jeden z ksiąg mądrościowych Starego Testamentu, przynosi refleksje nad przemijaniem i marnością życia. Kohelet, autor księgi, kontempluje nietrwałość ludzkiego życia i zadań, konkludując słynnym stwierdzeniem „Marność nad marnościami, wszystko marność”. W jego refleksjach czas jawi się jako nieubłaganie upływający, a życie człowieka - jako krótkie i pełne daremnych starań. Kohelet podkreśla równocześnie poszukiwanie sensu w codziennych radościach, sugerując, że mimo przemijania, warto czerpać z życia wszystko, co najlepsze. Jest to postawa, która pokazuje pogodzenie się z nieuchronnością śmierci i przemijania, ale także zachętę do znajdowania wartości w nawet najmniejszych momentach naszych dni.

Filozofia zawarta w „Księdze Koheleta” rezonuje z innymi utworami, które analizują podobne pytania. W „Antygonie” Sofoklesa temat śmierci jest centralnym motywem, który determinuje postawy głównych bohaterów. Antygona, tytułowa postać tragedii, konfrontuje się z władzą króla Kreona, domagając się godnego pochówku dla swojego brata Polinika. Dla Antygony śmierć nie jest końcem, lecz przejściem do świata, gdzie panują inne, wyższe prawa. Jej determinacja wynika z przekonania o konieczności poszanowania zmarłych, co pokazuje, że dla niej wartości moralne mają pierwszeństwo nad ziemskim bytem. Tragedia Antygony podkreśla, że postawy wobec śmierci i przemijania mogą prowadzić do konfliktów z otoczeniem, ale również ujawniają determinację i odwagę w obronie tego, co uznaje się za słuszne.

Zupełnie inną perspektywę przynosi „Makbet” Williama Szekspira. Tytułowy bohater, owładnięty żądzą władzy, staje się coraz bardziej świadomy nieuchronności śmierci i bezsensowności swoich działań. W słynnej mowie „Tomorrow, and tomorrow, and tomorrow”, Makbet wyraża swoje poczucie pustki i rozpaczy wynikające z uświadomienia sobie, że mimo jego starań, upływ czasu sprawia, iż wszystko traci sens. Jego nihilistyczna refleksja jest echem myśli Koheleta, który również dostrzegał marność oraz krótkotrwałość ludzkiego życia. Jednak w dramacie Szekspira rezygnacja i zobojętnienie Makbeta kontrastują z próbą odnalezienia wewnętrznej równowagi, co czyni jego postać tragiczną.

Literatura polska również obfituje w refleksje nad czasem i śmiercią, a „Treny” Jana Kochanowskiego stanowią wyjątkowe świadectwo osobistych zmagań autora z żałobą po utracie ukochanej córki Urszuli. Kochanowski, jeden z największych poetów renesansu, w trenach opisuje swoje cierpienie, zwątpienie i szukanie pocieszenia. Przez pryzmat osobistej tragedii poeta ukazuje, jak śmierć bliskiej osoby wpływa na jego światopogląd i relację z Bogiem. „Treny” są niezwykle szczere i emocjonalne, pokazując bezbronność człowieka wobec nieubłaganego losu. Jednak Kochaonowski, podobnie jak Kohelet, ostatecznie dochodzi do momentu, w którym stara się odnaleźć sens i pocieszenie, mimo iż jego życie zostało na zawsze zmienione. Dialog Kochanowskiego z Bogiem, który przewija się w jego trenach, przypomina zmagania duchowe innych autorów, ilustrując, jak różnorodne mogą być reakcje na śmierć i przemijanie. Z jednej strony odzwierciedlają one głęboki ból i zwątpienie, z drugiej zaś - determinację w poszukiwaniu ostatecznego pojednania i zrozumienia.

Podsumowując, refleksja nad upływem czasu i śmiercią jest nieodłącznym elementem ludzkiej egzystencji. Literatura, zarówno starożytna, jak i nowożytna, pełni rolę lustra, w którym odbijają się wspólne lęki, nadzieje i zrozumienia związane z przemijaniem. Przytoczone utwory literackie ukazują różnorodność postaw wobec tych nieuniknionych aspektów życia, lecz jednocześnie podkreślają uniwersalność tematów, które, mimo upływu wieków, pozostają niezmiennie aktualne. Refleksje tych autorów pomagają nam zrozumieć, że choć czas i śmierć są nieuniknione, to wartości, które pielęgnujemy w życiu, nadają mu sens i głębię.