"Co człowiek może zrobić ze swoją śmiercią?" Rozważ pytanie pisarki Hanny Krall odwołując się do wybranych bohaterów literackich
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.08.2024 o 9:43
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 31.08.2024 o 9:17
Streszczenie:
Śmierć w literaturze ukazuje różne podejścia do jej nieuchronności poprzez bohaterów, zmagających się z wartościami, poświęceniem i buntem. ??
Śmierć jest nieuchronnym końcem życia, obecnym na kartach literatury od zarania dziejów. Autorzy różnorodnych epok literackich oraz kierunków artystycznych podejmowali ten temat na niezliczone sposoby, prezentując różnorodne interpretacje i symbolikę. Śmierć w literaturze ukazana jest zarówno jako dramatyczne odejście, symboliczne zakończenie życia, a także jako wydarzenie pełne heroizmu, poświęcenia czy buntu. Hanna Krall zadaje pytanie: "Co człowiek może zrobić ze swoją śmiercią?". Na to pytanie postaram się odpowiedzieć, przywołując literackie postaci, które zmagają się z własną śmiercią w sposób charakterystyczny dla swojej epoki i wartości, jakie wyznają.
I. Średniowieczny wzór rycerza – Roland z "Pieśń o Rolandzie"
Roland, główny bohater "Pieśni o Rolandzie", jest idealnym przykładem średniowiecznego rycerza, który poświęca swoje życie w imię honoru, wierności królowi i Bogu. Jego postać symbolizuje niezłomność, odwagę oraz oddanie wyższym celom. Roland walczy z ogromną determinacją i heroizmem, mimo świadomości nadchodzącej klęski. Swoją śmierć przyjmuje z godnością – nie ucieka, nie poddaje się, lecz wypełnia swój rycerski obowiązek do końca.Scena śmierci Rolanda jest niezwykle symboliczna. Anioł Gabriel, odbierając jego rękawicę, przekazuje ją Bogu, co symbolizuje oddanie życia za wiarę i królestwo. Roland umiera na wzgórzu, zwrócony twarzą do ziemi na znak pokory, bijąc się w piersi w geście pokuty. Symbolika tej sceny nawiązuje do śmierci Chrystusa na Golgocie, podkreślając awersję Rolanda do wszystkiego, co niezgodne z rycerskimi ideałami. Śmierć Rolanda jest triumfem duchowym, ukazującym, że życie i śmierć w służbie wyższych wartości są najwyższymi cnotami.
Roland swoim przykładem uczy, że śmierć może być pełnym poświęceniem oddaniem się Bogu i ideom, za które warto żyć i umierać. To przesłanie wpisuje się w średniowieczne pojmowanie śmierci jako ostatecznej próby człowieka i jego wiary.
II. Ascetyczny tryb życia świętego Aleksego
Inny sposób mierzenia się ze śmiercią prezentuje św. Aleksy, bohater średniowiecznej legendy. Po tym, jak zostawiał swoją żonę i arystokratyczny dom, wybiera życie w skrajnym ubóstwie. Przez 17 lat mieszka jako żebrak pod schodami rezydencji swoich rodziców, nie ujawniając swojej tożsamości.Śmierć Aleksego, choć skromna, pełna jest symboliki. Dopiero po jego śmierci rodzina odkrywa jego tożsamość dzięki listowi. Fakt, że dzwony całego Rzymu biją na jego cześć, a cuda mają miejsce w jego imieniu, świadczy o uznaniu jego świętości. Dla Aleksego śmierć była ukoronowaniem jego życia w ascezie i pokorze. Poświęcenie i życie w celibacie były jego drogą do świętości. Jego przykład ukazuje, że śmierć w poniżeniu, z dala od rozgłosu, może prowadzić do wiecznego uznania.
III. Personifikacja śmierci w średniowiecznej literaturze
W średniowiecznej literaturze śmierć często była personifikowana, co wynikało z chęci zrozumienia nieuchronności tego zjawiska. Jednym z najbardziej charakterystycznych utworów podejmujących ten temat jest "Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią". Utwór ten przedstawia Śmierć jako postać z atrybutami kościotrupa, która prowadzi dialog z mistrzem Polikarpem.W utworze tym ukazana jest wszechobecność i bezlitosność śmierci, która nie oszczędza nikogo – ani królów, ani chłopów, ani młodych, ani starych. Motyw "danse macabre" podkreśla, że śmierć jest ostatecznym równoważnikiem, który przypomina o przemijalności życia i równości wszystkich wobec niej.
Śmierć w literaturze średniowiecznej pełniła funkcję moralizatorską, miała uczyć pokory i gotowości do jej przyjęcia. W każdym momencie życia człowiek powinien być świadomy swojej śmiertelności i żyć w taki sposób, aby być gotowym na spotkanie z nią.
IV. Romantyczne samobójstwo – Wertera i Konrada Wallenroda
Temat śmierci w literaturze romantycznej często łączył się z motywem buntu, niespełnionej miłości i tragicznego losu bohatera. Przykładem takiej postaci jest Werter z powieści "Cierpienia młodego Wertera" Goethego. Werter, zakochany w Lotcie, która jest zaręczona z innym mężczyzną, nie potrafi poradzić sobie z tym uczuciem i w końcu popełnia samobójstwo.Samobójstwo Wertera jest tragicznym finałem jego wewnętrznych rozterek i emocjonalnych cierpień. Śmierć staje się dla niego jedyną ucieczką od bólu niespełnionej miłości, a jednocześnie aktem buntu przeciwko społecznym normom i ograniczeniom.
Innym romantykiem, który wybiera śmierć, jest Konrad Wallenrod, bohater książki Adama Mickiewicza. Konrad decyduje się na samobójstwo jako gest honorowy, aby uniknąć kary i niemożliwości honorowego wyjścia z sytuacji w jakiej się znalazł. Jego śmierć jest świadomym wyborem, którym kończy swoje życie, realizując do końca wartości i ideały, którym był wierny.
Werter i Wallenrod pokazują, że śmierć może być aktem osobistego buntu, sposobem na uniknięcie cierpienia i ostatecznym dowodem wierności wyznawanym wartościom. Romantyczna idea samobójstwa podkreśla dramat wewnętrzny bohaterów, którzy nie potrafili odnaleźć szczęścia w świecie.
V. Śmierć w czasach wojny – Zagłada Żydów
Literatura wojenna, szczególnie ta opisująca zagładę Żydów podczas II wojny światowej, ukazuje śmierć jako przerażającą rzeczywistość, której nie da się uniknąć. "Dymy nad Birkenau" Seweryny Szmaglewskiej, "Medaliony" Zofii Nałkowskiej oraz opowiadania Tadeusza Borowskiego, są wstrząsającymi świadectwami śmierci w obozach koncentracyjnych.Opisy transportów, selekcji, warunków życia w obozach oraz masowych mordów otwierają oczy na potworności, których doświadczyli więźniowie. Śmierć, która towarzyszyła im na każdym kroku, była brutalna i pozbawiona jakiejkolwiek godności. Bohaterowie tych utworów nie mieli możliwości wyboru, byli zmuszeni żyć w ciągłym zagrożeniu i lęku.
Ta literatura ukazuje przerażającą bezradność wobec systematycznej eksterminacji. Ci, którzy przeżyli, niosą w sobie traumę, świadomość utraconych bliskich i nieustającego cierpienia. Refleksja nad tymi wydarzeniami skłania do głębokiego zrozumienia wartości ludzkiego życia i potworności wojny.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.08.2024 o 9:43
O nauczycielu: Nauczyciel - Paweł M.
Mam 14 lat doświadczenia w pracy w liceum ogólnokształcącym i systematycznie przygotowuję do matury. Stawiam na uporządkowane metody: od analizy tematu, przez plan, po dopracowanie stylu i argumentacji; młodszych uczniów wspieram w przygotowaniach do egzaminu ósmoklasisty. Na lekcjach łączę ćwiczenia praktyczne z krótkimi wskazówkami, które ułatwiają powtarzanie. Moi uczniowie cenią spokój, precyzyjne instrukcje i przewidywalną strukturę pracy.
Wypracowanie jest niezwykle przemyślane i bogate w odniesienia literackie.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się