Czego uczą nas „Ballady i romanse” Adama Mickiewicza na podstawie dwóch tekstów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.11.2025 o 19:55

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 14.11.2025 o 18:14

Adam Mickiewicz to jedna z najważniejszych postaci polskiej literatury, a jego twórczość ma niepodważalny wpływ na kształtowanie polskiej tożsamości narodowej. W swoim debiutanckim zbiorze „Ballady i romanse” Mickiewicz nie tylko wprowadził polską literaturę na nowe, romantyczne tory, ale również dostarczył czytelnikom niezwykle cennych lekcji, które pozostają aktualne do dziś. Przyjrzyjmy się zatem, czego mogą nauczyć nas dwa wybrane utwory z tego zbioru: „Romantyczność” i „Świtezianka”.

„Romantyczność” to ballada, która świetnie ilustruje spór pomiędzy racjonalizmem epoki oświecenia a emocjonalną, intuicyjną wrażliwością charakterystyczną dla romantyzmu. Bohaterką utworu jest Karusia, młoda kobieta, która po śmierci ukochanego popadła w obłęd. Wędrując po miasteczku, dziewczyna rozmawia z duchem zmarłego, co wzbudza zainteresowanie i współczucie mieszkańców. Jednak zjawisko to spotyka się również z krytyką – we wsi pojawia się starzec, którego możemy utożsamiać z przedstawicielem racjonalizmu. Starzec ten neguje zjawiska nadprzyrodzone i przekonania o duchach, twierdząc: „A czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko”.

W utworze Mickiewicz podkreśla wyższość serca i uczucia nad suchymi faktami i rozumem. Uczy nas, że nie wszystko da się wytłumaczyć naukowo, że ludzkie emocje i intuicje są równie ważne, jeśli nie ważniejsze. „Romantyczność” zachęca do otwartości na tajemniczość świata i dbałości o głębokie przeżycia duchowe. Pokazuje także, że romantyzm jest ruchem, który czerpie z kultury ludowej, uwrażliwia na krzywdę oraz eksponuje wartości duchowe.

Z kolei „Świtezianka” to baśniowa opowieść o miłości i zdradzie, umieszczona w scenerii pełnej nadprzyrodzonych istot i moralnych pouczeń. Opowiada historię młodego strzelca, który zakochuje się w pięknej dziewczynie o zagadkowym pochodzeniu. Dziewczyna prosi go o wierność i poddaje próbie, by sprawdzić, czy jej obietnica zostanie dotrzymana. Mężczyzna, mimo deklaracji, że będzie jej wierny, łamie przysięgę, a jego zdrada prowadzi do tragicznego finału – dziewczyna okazuje się tajemniczą nimfą, która w konsekwencji zdrady strzelca mści się na nim, zatapiając go w wodach Świtezi.

Mickiewicz, przez „Świteziankę”, uczy nas, że każde działanie ma swoje konsekwencje, a niesprawiedliwość i zdrada nie pozostają bez odpowiedzi. Jest to opowieść o etyce postępowania i obowiązku dotrzymywania obietnic. Zdrada uczuć i zaufania zostaje dotkliwie ukarana, co podkreśla, jak ważne są wierność i uczciwość w relacjach międzyludzkich. Ta ballada również odwołuje się do ludowych wierzeń i podkreśla obecność duchów w świecie ludzi, co jest charakterystyczne dla romantyzmu.

„Ballady i romanse” to nie tylko zbiór pięknych historii z pogranicza realizmu i fantastyki. To także źródło fundamentalnych prawd o ludzkiej naturze i świecie. Utwory te uczą nas, że nie należy lekceważyć wartości duchowych i emocjonalnych, boją się także tego, co niewidzialne i tajemnicze. Uczą nas, jak ważne jest zaufanie i dotrzymywanie słowa, a także pokazują, że działania człowieka mają swoje konsekwencje, zarówno te pozytywne, jak i negatywne.

Mickiewicz w swoich utworach stara się przekazać swoim czytelnikom, że życie nie jest jednowymiarowe i że każdy z nas powinien znajdować w sobie odwagę, by odkrywać i rozumieć jego różnorodność. „Ballady i romanse” uświadamiają nam, że każda decyzja i każde działanie w życiu niesie za sobą pewne skutki. Są nieśmiertelną lekcją o ludzkich słabościach, miłości, zdradzie, ale również o sile przeznaczenia i problemach, które są ponadczasowe i uniwersalne. Dodaje również: „żyjemy pośród cieni”, co uświadamia nam, że musimy nauczyć się żyć w świecie, który nie zawsze jest w pełni zrozumiały czy przewidywalny.

Podsumowując, „Ballady i romanse” Adama Mickiewicza to skarbnica mądrości, która uczy nas, jak ważne są uczucia i przeżycia duchowe, jak istotna jest wierność i zaufanie, a także że każdy czyn niesie ze sobą konsekwencje. Dzięki tym utworom możemy lepiej zrozumieć samych siebie oraz otaczający nas świat, w którym emocje i duchowość są równie ważne jak wiedza i rozum.