Stan wojenny w oczach Polaków i obcokrajowców na podstawie opowiadania Olgi Tokarczuk „Profesor Andrews w Warszawie” oraz kontekstu historycznego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.11.2025 o 19:56

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 14.11.2025 o 22:01

Olga Tokarczuk to jedna z najwybitniejszych polskich pisarek, której twórczość cieszy się uznaniem zarówno w kraju, jak i za granicą. Jest laureatką wielu prestiżowych nagród literackich, w tym Literackiej Nagrody Nobla w 2019 roku. Jej dzieła poruszają szeroki wachlarz tematów, od psychologii po filozofię, często osadzonych w określonym kontekście historycznym i społecznym. Jednym z takich utworów jest opowiadanie „Profesor Andrews w Warszawie”, które stanowi krytyczną analizę stanu wojennego w Polsce.

Stan wojenny w Polsce to jeden z najbardziej dramatycznych okresów w najnowszej historii Polski. Ogłoszony 13 grudnia 1981 roku przez generała Wojciecha Jaruzelskiego, trwał do 22 lipca 1983 roku. Był to czas intensywnych represji wobec opozycji, w tym członków Solidarności, ruchu społeczno-politycznego, który dążył do demokratyzacji kraju. Jaruzelski, motywując swoją decyzję, twierdził, że stan wojenny był konieczny, aby zapobiec gospodarczemu i politycznemu rozpadowi Polski oraz możliwej interwencji ze strony Związku Radzieckiego. Skutki wprowadzenia stanu wojennego były jednak tragiczne dla społeczeństwa: tysiące osób zostało internowanych, wiele działaczy opozycji zostało aresztowanych, a prawa obywatelskie i wolności były drastycznie ograniczone.

Opowiadanie „Profesor Andrews w Warszawie” Olgi Tokarczuk, osadzone w czasie stanu wojennego, ukazuje różne perspektywy na ten trudny czas. Głównym bohaterem jest Profesor Andrews, zagraniczny naukowiec z Wielkiej Brytanii, który przyjeżdża do Polski na konferencję naukową. Jego pobyt niespodziewanie przedłuża się na skutek wprowadzenia stanu wojennego, co stawia go w wyjątkowo trudnej sytuacji. Profesor Andrews, jako obcokrajowiec, początkowo nie rozumie istoty tego, co dzieje się wokół niego. Jest zdezorientowany i zaskoczony brakiem logiki i normalności w codziennym życiu Warszawy. Jego percepcja tego okresu skupia się na absurdach systemu: godzinach policyjnych, braku informacji, chaosie na ulicach oraz strachu obecnym w oczach ludzi.

W opowiadaniu Tokarczuk, przez pryzmat doświadczeń Profesora Andrews, dostrzegamy, jak różne mogą być postrzegania tego samego wydarzenia przez osoby stojące po różnych stronach barykady. Dla Polaków, stan wojenny był okresem traumy, zagrożenia i niepewności. Musieli zmagać się nie tylko z represjami politycznymi, ale również z codziennymi trudnościami, takimi jak niedobory żywności, godziny policyjne czy strach przed denuncjacją. Profesor Andrews natomiast, jako outsider, widzi to, co dla mieszkańców Polski może być w pewnym sensie „normalnością” tamtych dni, jako coś zupełnie niezwykłego i niezrozumiałego. Jego dystans kulturowy i brak zrozumienia dla lokalnych realiów eksponuje jeszcze bardziej absurdalność sytuacji, w jakiej znalazła się Polska.

Poprzez opowiadanie, Tokarczuk ukazuje, jak różne są perspektywy oraz jak istotne jest zrozumienie kontekstu kulturowego i historycznego. Profesor Andrews, będący obserwatorem z zewnątrz, patrzy na Polskę z dystansem, próbując odnaleźć się w rzeczywistości, która jest dla niego zupełnie nieznana. Tym samym Tokarczuk pokazuje, że różne perspektywy są niezwykle ważne dla pełnego zrozumienia rzeczywistości. Profesor Andrews, swoim dystansem i brakiem zaangażowania emocjonalnego, stanowi lustro dla Polaków, ukazując absurdalność i tragizm ich codziennych doświadczeń.

Podsumowując, opowiadanie Olgi Tokarczuk „Profesor Andrews w Warszawie” to głęboka refleksja nad różnicami w postrzeganiu rzeczywistości przez Polaków i obcokrajowców. Tokarczuk w mistrzowski sposób ukazuje, jak stan wojenny, będący ogromnym dramatem dla Polaków, jest jednocześnie niezrozumiałą i chaotyczną rzeczywistością dla obcokrajowca. Różne perspektywy są nie tylko ważne, ale również niezbędne do pełnego zrozumienia i oceny tak dramatycznych wydarzeń jak stan wojenny. Dzięki swojej pracy nad identyfikacją i analizą problemów społecznych Tokarczuk odnosi sukcesy zarówno na polu literackim, jak i społecznym. Jej opowiadanie pozwala nam lepiej zrozumieć, jak różne były spojrzenia na stan wojenny i jak ważne jest, aby dostrzegać te różnice w kontekście historycznym i kulturowym.