Czym jest wiara i jak wpływa na postawę człowieka? Analiza na podstawie lektury obowiązkowej, utworu literackiego i kontekstu literackiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.12.2025 o 20:09

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 27.11.2025 o 14:42

Wiara tożsama jest często z duchowym przekonaniem, które kształtuje nie tylko przekonania jednostki, ale również jej postawy życiowe i działania. Niezwykle istotne jest, by zrozumieć, jak wiara – w sensie religijnym, czy bardziej ogólnym – wpływa na postępowanie człowieka. Analiza wpływu wiary na człowieka wymaga odniesienia się do literatury, szczególnie do książek, które ukazują różne aspekty tego zjawiska. Przyjrzyjmy się temu na podstawie lektury obowiązkowej, literackiej oraz w kontekście literatury. W rozprawce tej poddam analizie "Ludzi bezdomnych" Stefana Żeromskiego, "Proces" Franza Kafki oraz "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza.

W powieści "Ludzie bezdomni" Stefana Żeromskiego, wiara w sens szlachetnej misji społecznej kształtuje głównego bohatera, Tomasza Judyma. Judym, jako lekarz, czuje się powołany do niesienia pomocy najuboższym warstwom społeczeństwa. Jego wiara w ideał społecznej sprawiedliwości i potrzeba pomagania innym determinują jego działania. Judym wierzy, że każdy człowiek powinien pracować na rzecz poprawy bytu innych, co prowadzi do jego wewnętrznego konfliktu i ostatecznej decyzji o odrzuceniu szczęścia osobistego. Wiara ta kształtuje jego postawę altruizmu i poświęcenia.

Judym wierzy, że poprzez swoją pracę może zmieniać świat na lepsze. Wierzy też, że jego działania znajdą uznanie i przyniosą pożądane rezultaty. Jednak konfrontacja z rzeczywistością zmusza go do refleksji nad sensem jego misji. Choć spotyka się z oporem i niezrozumieniem, to nie rezygnuje z wcześniejszych ideałów. Wiara w sprawiedliwość społeczną dodaje mu sił, nawet gdy musi działać wbrew większości. Jego postawa jest wyraźnie zdeterminowana przez wiarę w wartość poświęcenia i potrzeby niesienia pomocy innym, co czyni go postacią tragiczną, ale jednocześnie niezwykle inspirującą.

Wiara religijna również ma znaczący wpływ na postawę jednostki, co ukazuje funkcja literacka. W powieści "Proces" Franza Kafki, główny bohater Józef K. staje w obliczu niejasnych oskarżeń i próbuje zrozumieć sens swojej sytuacji. Wiara w to, że jego los jest kierowany przez siły wyższe, prowadzi go do pasywnej postawy. Kafka ukazuje, jak wiara w z góry założony porządek i prawa może prowadzić do poczucia bezsilności i zgody na absurdalność sytuacji. Józef K. nie próbuje aktywnie zmieniać swojego losu, lecz raczej poddaje się procesowi, wierząc, że sprawiedliwość w końcu się objawi. Taka postawa pokazuje negatywny wpływ bezrefleksyjnej wiary na człowieka, która może prowadzić do rezygnacji z działania i akceptacji niesprawiedliwości.

Józef K. przez całe dzieło stara się znaleźć sens i zrozumienie swojego procesu. Przyjmuje różne podejścia – od prób walki, przez konsultacje z innymi, aż po rezygnację i poddanie się sytuacji. Wiara w system, który choć niezrozumiały, wydaje się mieć swoje wewnętrzne zasady, przyczynia się do jego finalnej pasyjnej postawy. W przeciwieństwie do społecznie zaangażowanego Judyma, Józef K. przyjmuje postawę bierności, wynikającą z jego wiary w nieprzezwyciężalny system. W końcu zgodzenie się na własny niewyjaśniony proces dowodzi, jak silnie wiara w determinizm może osłabiać wolę walki i zmniejszać gotowość do konfrontacji z niesprawiedliwością. Kafkowska interpretacja wiary ukazuje jej potencjalnie destrukcyjny wpływ na jednostki, które zbyt łatwo poddają się zewnętrznym autorytetom i systemom.

Kontekst literacki daje możliwość zrozumienia szerokiej gamy wpływów wiary na postawy bohaterów literackich. Jednym z najważniejszych polskich dzieł literackich jest "Pan Tadeusz" Adama Mickiewicza, gdzie wiara w narodowe wartości odgrywa kluczową rolę. Bohaterowie, jak Jacek Soplica (później Ksiądz Robak) wierzą w konieczność walki o niepodległość kraju. Wiara w wartości patriotyczne i etos rycerski kieruje ich działaniami i stanowi fundament dla ich tożsamości.

Jacek Soplica przechodzi transformację z zawistnika i awanturnika w osobę, która wierzy w konieczność zadośćuczynienia i poświęcenia dla ojczyzny. Wiara w polski naród i jego przyszłość motywuje go do aktów bohaterstwa. To ona nadaje jego życiu nowy sens, kształtując postawę pełną oddania i determinacji. Mickiewicz pokazuje, jak wiara w wyższą wartość, jaką jest wolność, może budować charakter człowieka i prowadzić do heroicznych czynów. Postawa Jacka Soplicy, pełna wiary w wartości narodowe, dodaje mu siły do walki i poświęcenia, co jest przykładem pozytywnego wpływu wiary na postępowanie jednostki. Wiara ta motywuje go do działania nawet w trudnych i niepewnych czasach, kiedy przyszłość ojczyzny stoi pod znakiem zapytania.

Podsumowując, wpływ wiary na postawę człowieka może przybierać różne formy i odcienie. Wiara w misję społeczną, jak u Tomasza Judyma, kształtuje postawę pełną poświęcenia i altruizmu. Religijna wiara w porządek wyższy, jak u Józefa K., może prowadzić do bezczynności wobec niesprawiedliwości. Z kolei wiara w wartości narodowe i patriotyzm, jak u Jacka Soplicy, motywuje do działań heroicznych i pełnych poświęcenia.

Wiara jest więc fundamentem, który modeluje nasze wybory i postawy, mając zdolność zarówno do mobilizowania do wielkich czynów, jak i paraliżowania wolnej woli. Zrozumienie tego wpływu jest kluczowe dla zdefiniowania samego siebie i znalezienia odpowiedzi na pytania o sens i kierunek własnych działań. Wiara jest dążeniem do sensu życia i siły napędowej naszych działań. Bez względu na jej formę czy treść, kształtuje ona nasze moralne kompas i determinuje, kim jesteśmy i kim chcemy się stać. Warto więc zastanowić się, w co wierzymy i jaki wpływ te przekonania mają na nasze codzienne postępowanie.