Recenzja „Syzyfowych prac” autorstwa Stefana Żeromskiego.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.03.2024 o 10:49

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Syzyfowe prace" Stefana Żeromskiego, wydane w roku 1898 pod pseudonimem Maurycy Zych, to powieść, która stopniowo wywalczyła sobie miejsce w kanonie polskiej literatury, pomimo pierwotnych ograniczeń narzuconych przez ówczesną cenzurę. Z powodu politycznych represji, autor musiał na etapie rękopisu skracać swoje dzieło, mając świadomość, że pełne przesłanie może nie zostać zrozumiane w wydaniu dopuszczonym przez carskie władze. Pomimo tego, książka szybko zyskała popularność i doczekała się wznowienia w "Nowej Reformie", a jej tytuł nawiązujący do mitycznego Syzyfa stał się synonimem bezowocnych starań i wszechobecnej walki władz carskich z polskością.

Twórczość Żeromskiego umiejscowiona jest w kontekście zaborów, co wyraźnie widać w "Syzyfowych pracach". Porusza problemy tożsamości narodowej, rusyfikacji oraz trudności w edukacji. Centralna postać, Marcin Borowicz, jest charakterystyczna dla epoki młodopolskiej – buntownicza i pełna optymizmu, mimo narastającej świadomości schyłku swoich ideałów. Sam autor wprowadził do postaci Borowicza elementy autobiograficzne, czyniąc go nie tylko bohaterem dzieła, ale równocześnie nosicielem cech pokolenia, któremu przyszło żyć w okresie zaborów.

Otoczenie Borowicza stanowi równie istotny aspekt powieści. Przyjaciele, jak Andrzej Radek czy Jan Wacław Machajski, prezentują różne podejście do rozwiązywania problemów polskości. Nauczyciele, w tym pani Przepiórkowska i pani Saska, to nawet prowadząc działania w ramach rusyfikacji szkolnictwa, ukazują rozbieżne metody, co dowodzi wnikliwej obserwacji paląco palącej problematyki ówczesnych realiów edukacyjnych przez autora. Biruta zaś jest symbolem ukochanej ziemi, a zarazem miłości i inspiracji.

Niezwykle dotkliwie zostaje przedstawiona rzeczywistość szkół pod zaborami, gdzie rosyjski język i kultura miały zastąpić polskość. Opór bohaterów, ich determinacja w poszukiwaniu i utrwalaniu tożsamości narodowej są czynnikami, które nadają powieści głębokiego, wręcz bolesnego wymiaru. Zwracanie uwagi na znaczenie ojczystego języka, narodowych tradycji i literatury wyraża się w powieści jako forma cichego buntu i zachowania polskości.

Na tle tego dramatu środowiskowego wybrzmiewają nazwy miejsc istotnych dla fabuły – Gawronki, jako obraz rodzinnej wsi autora, Ciekoty, czy środowisko kieleckiej szkoły, dramatyczny wydźwięk edukacji w "kleryckim mieście".

Od strony stylistycznej i narracyjnej "Syzyfowe prace" cechują się zwartym stylem i głęboką symbolicznością. Sposób, w jaki Żeromski buduje sceny, wykorzystując sugestywne opisy, pozwala czytelnikowi na pełne emocjonalne zanurzenie się w losy postaci. Narracja pierwszoosobowa jest świadectwem sprawności pisarza w kreowaniu przekonującego i zaangażowanego głosu, którego doświadczenia stają się niemal osobistymi przeżyciami czytelnika.

W świetle powyższej analizy "Syzyfowe prace" mogą być postrzegane jako dzieło o ogromnym wpływie na odczuwanie tożsamości narodowej. Żeromski z wielką maestrią i wrażliwością artystyczną odmalował portret młodego Polaka wobec totalitarnych metod zaborcy, podkreślając aktualność przesłania, które dzieło to niesie.

Podsumowując, "Syzyfowe prace" to dzieło o niebagatelnej wartości artystycznej i historycznej. Jego przesłanie o potrzebie zachowania tożsamości narodowej i językowej w okresie niewoli nadal rezonuje z wieloma czytelnikami. Z pewnością warto je polecić zarówno zainteresowanym historią, jak i poszukującym w literaturze życiowych przewodników. Ta powieść to opowieść, która uczy, wzrusza i inspiruje, a to sprawia, że jej miejsce w szkolnych programach nauczania jest niezaprzeczalnie uzasadnione.