Człowiek wobec upływu czasu i śmierci

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: godzinę temu

Człowiek wobec upływu czasu i wobec śmierci

Każdy człowiek nieuchronnie doświadcza upływu czasu oraz zderza się z perspektywą śmierci. Są to tematy uniwersalne, podejmowane przez twórców literatury od wieków, bo dotyczą najgłębszych ludzkich lęków, nadziei i refleksji. Literatura pozwala zrozumieć, jak różnie człowiek reaguje na przemijanie i finał życia. W mojej pracy odwołam się do dwóch lektur obowiązkowych: „Lalki” Bolesława Prusa i „Dziadów” cz. II Adama Mickiewicza, a także przywołam dwa konteksty literackie: „Kwiatów zła” Charles’a Baudelaire’a i „Trenów” Jana Kochanowskiego.

Pierwszą lekturą, która podejmuje temat upływu czasu i śmierci, jest „Lalka” Bolesława Prusa. Główny bohater, Stanisław Wokulski, przez całe życie próbuje nadać swojemu istnieniu sens i znaleźć szczęście, jednak nieustannie konfrontuje się z przemijaniem. Jego młodzieńcze marzenia o szczęściu i miłości kurczą się pod ciężarem wieku, rozczarowań oraz świadomości niezrealizowanych aspiracji. Narracja „Lalki” podkreśla upływ czasu nie tylko na przykładzie Wokulskiego, ale także Izabeli Łęckiej i innych postaci, które często tracą złudzenia wraz z wiekiem. Prus, opisując życie warszawskiej elity, pokazuje, jak przemijanie prowadzi do refleksji nad sensem życia i nieuchronnością końca – śmierci, która jawi się w powieści nie tylko jako biologiczne zakończenie istnienia, ale też jako śmierć marzeń i ideałów. Niezwykle poruszającym symbolem przemijania jest postać doktora Szumana, który stwierdza, że wszystko jest przemijające, a życie ludzkie – choćby nie wiadomo jak burzliwe lub romantyczne – kończy się zawsze tak samo: śmiercią.

Drugą ważną lekturą są „Dziady” cz. II Adama Mickiewicza. Utwór ten, inspirowany dawnymi ludowymi obrzędami, ukazuje śmierć jako zjawisko wpisane w naturalny porządek świata. Bohaterowie dramatu – duchy przybywające na ucztę zaduszną – są obrazem różnych postaw wobec przemijania. Dusze lekkie i ciężkie przypominają, że czyny dokonane za życia mają wpływ na losy po śmierci, a każde życie, nawet najkrótsze, zostawia po sobie niezatarty ślad. Mickiewicz kreśli więc obraz człowieka, który nie jest bezradny wobec śmierci – ma bowiem możliwość wpływania na swój los poprzez postępowanie, a obrządek dziadów pozwala na utrzymanie łączności między światem żywych i zmarłych. Nadzieja na życie po śmierci, wyrażona w dramacie, staje się próbą oswojenia przemijania i znalezienia sensu w krótkiej egzystencji człowieka.

Ważnym kontekstem literackim, pozwalającym poszerzyć rozważania na temat przemijania, są „Kwiaty zła” Charles’a Baudelaire’a – cykl poetycki, którego tematem przewodnim jest refleksja nad nieuchronnością śmierci oraz ulotnością ludzkiego szczęścia. Baudelaire ukazuje życie jako pasmo chwil pełnych napięć i lęku, gdzie upływ czasu prowadzi do nieuchronnej dekadencji ciała i umysłu. Poeta, próbując zatrzymać piękno i młodość, sięga po koncepcje sztuki jako przetrwania wbrew przemijaniu. Poezja – według Baudelaire’a – pozwala zachować płomień istnienia mimo zbliżającej się śmierci.

Drugi kontekst to „Treny” Jana Kochanowskiego, cykl utworów powstałych po śmierci ukochanej córki, Urszulki. Dla humanisty i filozofa, który dotąd ufał w rozum i szukał sensu w porządku świata, osobista tragedia staje się testem poglądów. Kochanowski opisuje rozpacz po starcie, ale ostatecznie ukazuje też próbę pogodzenia się z przemijaniem i zaakceptowania śmierci jako nieodzownego elementu ludzkiego losu. „Treny” są głęboko egzystencjalnym dziełem, które pokazuje, jak bolesne może być doświadczenie kruchości istnienia, ale także, że człowiek może znaleźć w sobie siłę do przezwyciężenia bólu i pogodzenia się z losem.

Podsumowując, literatura dostarcza wielowymiarowych odpowiedzi na pytanie o postawę człowieka wobec upływu czasu i śmierci. Przez pryzmat losów Wokulskiego, bohaterów „Dziadów”, refleksji Baudelaire’a i Kochanowskiego widać, że człowiek stara się nie tylko oswoić nieuchronność końca istnienia, lecz również szukać w nim sensu, godzić się z nim lub przeciwstawiać poprzez twórczość, miłość, pamięć i wartości. Dzięki temu przemijanie i śmierć stają się nie tylko tragicznym finałem, lecz także możliwością głębokiego przeżycia i refleksji nad sensem życia.